جىل ون ەكى اي تىنىم تاپپايتىن سەرىكبول ءاۋتالىپتىڭ ايرىقشا كاسىبىنە كوپتىڭ قىزىعۋشىلىعى ارتقان. ويتكەنى ونىڭ «كاليفورنيالىق قىزىل شىلاۋشىن» وسىرۋمەن اينالىسقانىنا ەكىنشى جىلعا اياق باستى. قىسقا ۋاقىت ارالىعىندا كاسىبىنە شىر ءبىتىرىپ, الاقانداي جەردەگى سان مىڭداعان شىلاۋشىننان پايدا كورە باستادى.
– بۇل تىڭايتقىشتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا تيگىزەر پايداسى وراسان زور. جاسىراتىنى جوق, توپىراقتىڭ توزىپ, ەروزياعا ۇشىراۋى جاھاندىق پروبلەماعا اينالىپ بارا جاتقانىن ايتىپ, ەكولوگ عالىمدار دابىل قاعۋدا. جەردى كۇتپەسە, توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن ساقتاماسا, ءونىم الۋدان قالامىز. ءبىزدىڭ ماقسات – بيوگۋمۋس ءوندىرىپ, ونى قولدانىسقا ەنگىزۋ ارقىلى تابيعي تازا ءارى قاۋىپسىز ءونىم الۋعا كۇش سالۋ. كول-كوسىر پايداعا كەنەلۋدى كوزدەگەندەر جەردى ايالاپ جاتقان جوق. مول ءونىم الۋ ءۇشىن ءتۇرلى حيميالىق تىڭايتقىشتاردى مولشەرسىز قوسىپ, تابيعاتقا دا, ادام اعزاسىنا دا وراسان زور زيان كەلتىرەدى. ونىڭ ءتۇبىن ويلاپ جاتقان جوق. سونىڭ سالدارىن ۇلتىمىزدىڭ كەلەشەك ۇرپاعى تارتۋى مۇمكىن. اتا-بابامىز «اۋرۋ – استان» دەپ بەكەر ايتپاعان. وسى كۇنى قۇنارسىز, ءنارسىز جەمىس-جيدەكتەر مەن كوكونىستەر كوبەيدى. اتى جامان اۋرۋلار «جاسارىپ» بارادى. سوعان قاراپ-اق جەرمەن قوسا, دەنساۋلىقتى دا ءوز قولىمىزبەن قۇرتىپ جاتقانىمىزدى تۇيسىنەر كەز كەلدى. بۇگىندە الەم ەلدەرى ور-گانيكالىق تىڭايتقىشتارعا اۋىستى. سونىڭ ءبىرى – كاليفورنيالىق قىزىل شىلاۋشىن ارقىلى تۇزىلەتىن بيوگۋمۋس. دامىعان ەلدەر بيوگۋمۋسقا ەرەكشە ءمان بەرۋدە. ءبىز بولساق ونى ەندى عانا قولعا الا باستادىق, – دەيدى شىلاۋشىن ءوسىرۋدى كاسىپكە اينالدىرعان سەرىكبول.
وسىدان ون ءبىر جىل بۇرىن اڭسارى اۋعان اتامەكەنگە تابانى تيگەن س.ءاۋتالىپ ءاۋ باستان كاسىپكەرلىكتى قولعا العان. ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى قازاقستان اۋىلىنا تۇراقتاعان ول العاشىندا ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىسىپ, وتباسىن اسىرايدى. بۇگىنگى ورگانيكالىق تىڭايتقىش تۋرالى مالىمەتتى ينتەرنەتتەن وقىپ, قىزىعۋشىلىعى ارتادى. باۋ-باقشاسىنا پايدالانىپ, باقىلايدى. بيوگۋمۋستىڭ از ۋاقىتتىڭ ىشىندە اسەرىن كوزبەن كورەدى, پايداسىنا كوڭىلى سەنەدى. ءسويتىپ, ەسىك قالاسىنىڭ تۇرعىنىنان قوماقتى قارجىعا 10 قوراپ شىلاۋشىن ساتىپ الادى. ءار قوراپتا 30 مىڭعا جۋىق جاۋىن قۇرتى بولعان ەكەن. شىلاۋشىندار ءتورت ت ۇلىكتىڭ قيى, اعاشتىڭ جاپىراعى, ءشوپتىڭ شىرىندىلەرى, جەمىس-جيدەكتەردىڭ قالدىقتارىمەن قورەكتەنەدى. بيوگۋمۋس تىڭايتقىشىن الۋ ءۇشىن 1 تەكشە مەتر قيعا 25-30 مىڭ شىلاۋشىن جىبەرەدى. ال 1 شارشى مەتر قيدان 250-300 ليتر بيوگۋمۋس پايدا بولادى. تەحنولوگياسى اسا كۇردەلى بولماعانمەن, ءۇزىلىسسىز ەڭبەكتەنۋدى قاجەت ەتەدى.
– الدىمەن مالدىڭ قيىن جاقسىلاپ سۋمەن شايىپ, ونىڭ قۇرامىنداعى اممياكتى جوعالتامىز. جەرگە شاشقان قيدى جاز مەزگىلىندە 25-30 سم-گە دەيىن قالىڭداتامىز. ال قىس ايلارىندا 1 مەترگە دەيىن بيىكتەتەمىز. ويتكەنى شىلاۋشىندار جازدا 20 گرادۋستان جوعارى, قىستا 5 گرادۋستان تومەن ەمەس تەمپەراتۋرادا تىرشىلىك ەتەدى. سول سەبەپتى كۇن سايىن باقىلاپ وتىرامىز. وسىنداي ەڭبەكتىڭ ناتيجەسىندە مالدىڭ قيى بيوگۋمۋسقا اينالادى. از اقشا جۇمساپ, مول ءونىم الاتىنىڭىز اقيقات. ناتيجەسىندە, تابيعي القاپتان ەكولوگيالىق تازا ءونىم الۋعا مۇمكىندىك تۋادى. ونىڭ ءدامى دە تاڭدايعا تاتىرلىق ەكەنىنە ەش كۇمانىڭىز بولماسىن, – دەيدى شىلاۋشىن ءوسىرۋدىڭ شەبەرى.
بيوگۋمۋستىڭ باعاسى قولجەتىمدى ءارى سۇرانىسقا يە. وسىنى ەسكەرگەن ەلىمىزدەگى 3 مىڭ قوجالىق بىرىگىپ «QazVerm» اتتى كووپەراتيۆ قۇرعان. ىسكەر توپقا س.ءاۋتالىپ تە قوسىلىپتى. بۇگىندە اتالعان ءونىم ارنايى بۋىلىپ-ءتۇيىلىپ, ونىڭ ىشىنە نۇسقاۋلىعى سالىنىپ, ساتىلىمعا شىعا باستاعان. ەڭبەكشىقازاق اۋدانىندا بيوگۋمۋس ءوندىرۋشى كاسىپكەردىڭ الداعى جوسپارى اۋقىمدى. ول اۋدان اكىمى التاي دوسىمباەۆتىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, بيوگۋمۋستى ءوندىرۋدىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋ, اۋىل ازاماتتارىن وسى كاسىپكە تارتۋ جايلى كەلەلى ويلارىمەن بولىسكەن.
الماتى وبلىسى
