كۇرەس • 20 ناۋرىز, 2023

قازاق كۇرەسىن تورگە شىعارعاندار

451 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

قازىرگى تاڭدا ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنىڭ ىشىندە ەڭ شوقتىعى بيىگى – قازاقشا كۇرەس ەكەنى داۋ تۋعىزباسا كەرەك. كەزىندە جۇرتشىلىق تەك توي-تومالاق دۋمانداردا نەمەسە حالىق كوپ جينالاتىن اس-جيىنداردا عانا ۇيىمداستىرىلاتىن بالۋاندار باسەكەسى دەپ قاراعان قازاق كۇرەسى قازىر تەك سپورت ەمەس, بالۋاندىق ونەردىڭ تاماشا ۇلگىسى رەتىندە بۇكىل الەمگە تانىلا باستادى. ال ءتول كۇرەسىمىزدىڭ مۇنداي دارەجەگە جەتۋىنە, ۇلتتىق كۇرەسىمىزدىڭ ەلىمىزدە وركەندەپ, بۇقارالىق سيپات الۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسقان بىردەن-ءبىر جوبا – «قازاقستان بارىسى» ەكەنىن بىلايعى جۇرت جاقسى بىلەدى.

قازاق كۇرەسىن تورگە شىعارعاندار

ەڭ العاش 2011 جىلى تۇ­ساۋى كەسىلگەن قازاق كۇرەسىنەن «قازاق­ستان بارىسى» جوباسى از ۋاقىتتا اسقان تانىمالدىققا يە بولىپ, ءاپايتوس بالۋاندارىمىزدىڭ دۋ­ماندى باسەكەسىنە اينالىپ شىعا كەلدى. ۇلتتىق سپورت دەسە ىش­كەن اسىن جەرگە قوياتىن ءتول سپورت­تىڭ جاناشىرلارى ناعىز دەلەبەنى قوزدىراتىن تاماشا بەل­دەسۋلەردىڭ كۋاسى بولدى. سون­داي-اق اينالدىرعان 10 جىلدان اسا ۋاقىتتىڭ ىشىندە بۇل جوبا ەلىمىزدەگى تالاي بىلەكتى با­لۋانداردىڭ جۇلدىزىن جاعىپ بەرگەنىن دە ايتا كەتكەن ءجون. ال سول بالۋاندار ءوز كەزەگىندە ءتول كۇرەسىمىزدىڭ بۇگىنگىدەي كەڭ قانات جايۋىنا ۇلەسىن قوستى. اتاپ ايتقاندا «قازاقستان بارىسى» جوباسىنىڭ تۇڭعىش جەڭىمپازى, الماتى وبلىسىنىڭ بالۋانى – ۇلان رىسقۇل, اتالعان جوبانىڭ ءۇش دۇركىن جەڭىمپازى, بۇگىنگى تىلمەن ايتقاندا, قا­زاقشا كۇرەستىڭ امباسسادورىنا اينالعان جامبىلدىق جامپوز بەيبىت ىستىباەۆ, «قا­زاقستان بارىسى» جوباسىنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى شىعىس قا­زاقستان وبلىسىنىڭ داڭقتى بالۋانى ايبەك نۇعىماروۆ, ءبىر-ءبىر رەتتەن ۇزدىك شىققان تاعى ءبىر شىعىسقازاقستاندىق مۇحيت تۇر­سىنوۆ, قاراعاندىلىق ەرجان شىنكەەۆ, قىزىلوردالىق ەلامان ەرعاليەۆ, الماتىلىق داۋرەن نۇرالينوۆ پەن قىزىلوردالىق ماقسات يساعابىلوۆ جانە تاعى دا باسقا بالۋاندار ءتول كۇرەسىمىزدى تورگە وزدىردى. سونىمەن قاتار قازاق كۇرەسىنىڭ الەمدىك سپورت رەتىندە مويىندالۋىنا «الەم بارىسى», «ەۋرازيا بارىسى» سەكىلدى تۋرنيرلەر زور سەپتىگىن تيگىزگەنىن دە ايتا كەتۋگە ءتيىسپىز.

جۋىردا عانا جەتىسۋ وبلى­سىنىڭ دەنەشىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باسشى­سى بولىپ تاعايىندالعان ال­عاشقى «بارىس» ۇلان رىسقۇل «قا­زاق­ستان بارىسى» جوباسى ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنىڭ جاندانۋىنا ۇلكەن سەر­پىلىس اكەلگەنىن ايتادى.

– قازاق كۇرەسىنەن «قازاقستان بارىسى» جوباسى ەلىمىزدەگى ۇلت­تىق سپورت تۇرلەرىنىڭ جاڭا دەڭ­گەيگە كوتەرىلۋىنە, اسىرەسە ءتول كۇ­رەسىمىزدىڭ قارىشتاپ دامۋى­نا زور ۇلەسىن تيگىزدى. كەيدە «ەگەر, بۇل جوبا بولماعاندا, قازاق كۇرەسى ءالى كۇنگە دەيىن توي-تومالاقتىڭ, اس-جيىنداردىڭ دەڭگەيىنەن اسا الماس پا ەدى», دەپ تە ويلايمىن. سوندىقتان وسى جوبانى قولعا الىپ, قازاق كۇرەسىنىڭ بولاشاعىنا داڭعىل جول اشىپ بەرگەن جان­دارعا ەرەكشە العىسىمدى بىلدى­رەمىن. سونداي-اق بۇل جوبا ۇلتتىق سپورتتىڭ كەز كەلگەن ءتۇرىن دۇنيە جۇزىنە دامىتۋعا بولاتىنىن دا­لەل­دەپ بەردى. الداعى ۋاقىتتا وزگە دە ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنىڭ تىز­گىنىن ۇستاپ وتىرعان جاندار «قازاقستان بارىسى» جوباسىن نەگىزگە الا وتىرىپ, ءتول سپورتى­مىزدى ودان ءارى جانداندىرسا ەكەن دەيمىن. الەمدە قانشا جەردەن جاھاندانۋ ءجۇرىپ جاتسا دا, ءالى كۇنگە دەيىن ۇلتتىق سپورتقا دەگەن سۇرانىستىڭ بار ەكەنىنە كوز جەتكىزدىك. ۋاقىتتىڭ وزىنە ۋا­قىت جەتپەي جاتقان زاماندا «قازاقستان بارىسى» جوباسى 10 مىڭنان اسا ۇلتتىق سپورت جاناشىرلارىن ءبىر سپورت كەشەنىنە جيناپ, 6-7 ساعات بويى بوزكىلەمگە تەلمىرتتى. قۇدايعا شۇكىر, اتا-با­بامىزدان مۇرا بولىپ قالعان ۇلتتىق ويىندارىمىز جەتەرلىك قوي. كوكپار, تەڭگە ءىلۋ, اسىق اتۋ, ساداق اتۋ جانە تاعى باسقا تۇرلە­رىنىڭ نەگىزىن ساقتاي وتىرىپ, جاڭا زامانعا ساي ەتىپ وتكىزسە بولادى, دەيدى ول.

سونداي-اق ۇلان رىسقۇل «قا­زاقستان بارىسى» ءتۋرنيرى وزىنە تانىمالدىق سىيلاعانىن جانە ءومىرىن كۇرت وزگەرتكەنىن جاسىرمايدى.

– وسىدان 12 جىل بۇرىن جەڭىمپاز اتانسام دا, ءالى كۇنگە دەيىن تۋرنيردەگى جەڭىسىمدى, سول كەزدەگى قۋانىشىمدى سوز­بەن ايتىپ جەتكىزە المايمىن. دزيۋ­دو كۇرەسىمەن 15 جىل اينالىس­قانىممەن, مەنى ەلگە تانىتقان «قا­زاقستان بارىسى» جوباسى. ءومى­رىمدى كۇرت وزگەرتتى دەپ ايتسام ارتىق بولماس. قا­زاقستاننىڭ قاي بۇرىشىنا بار­سام دا, قوناقجاي حالقىمىز مەنى ۇلكەن قۇرمەتپەن قارسى الادى. كوبىسى «بالام ساعان ۇقساعان, ەلىمىزدىڭ اتىن الەمگە تانىتاتىن بالۋان بولسىن دەپ سپورتقا, قازاقشا كۇرەس ۇيىرمەسىنە بەردىم», دەپ جاتادى. بۇل – حالقىمىزدىڭ بىزگە دەگەن پەيىلى, ىقىلاسى دەپ بىلەمىن. وسىنداي جىلى سوزدەردى ەستىپ, سپورتقا بەكەر كەلمەگەن ەكەن­بىز عوي دەگەن ويعا قالامىز. ءبىر بالانىڭ دۇرىس جولعا تۇسۋىنە, سپورتقا كەلۋىنە سەپتىگىمىز ءتيىپ جاتسا, بىزگە ودان اسقان باقىتتىڭ كەرەگى جوق شىعار, ءسىرا! دەيدى جوبانىڭ تۇڭعىش جەڭىمپازى.

ال «قازاقتان بارىسىندا» ءۇش رەت جەڭىمپاز اتانامىن دەپ حالىق الدىندا ۋادە بەرىپ, ەر جىگىتكە ءتان مىنەز كور­سەتىپ, ۋادە ۇدەسىنەن شىققان بەي­بىت ىستىباەۆ قازاق كۇرەسىنە بەرگەنىمىزدەن العانىمىز كوپ بولدى, دەيدى.

– ەلىمىزدە ءتول كۇرەسىمىزدەن «قازاقستان بارىسى» دەگەن ءىرى تۋرنير ۇيىمداستىرىلادى ەكەن دەگەندە ەرەكشە قۋانعانداردىڭ ءبىرى مەن ەدىم. ويتكەنى بالا كەزىمنەن بەرى كۇرەسپەن شۇعىلدانىپ كە­لەمىن. سپورتشى بولعان سوڭ, جە­تىستىككە قول جەتكىزۋىڭ كەرەك, جاڭا بەلەستەردى باعىندىرۋىڭ كەرەك. «قازاقستان بارىسى» جوباسى باستالعانعا دەيىن ءتۇرلى جيىن-تويلاردا كۇرەستىك. ال­عاشىندا تەلە­ديدار, كىلەم ءۇشىن دە بەلدەس­كەنمىن. تۇيە ءۇشىن دە كۇرەسكەن كەزىم بولعان. بىر­اق كەيىن تەك كولىك ءۇشىن عانا بەلدەسەمىن دەپ شەشتىم. سەبەبى ول كەزدە مەن وزىمە وتە سەنىمدى بولاتىنمىن. سپورتشى مايدالانباۋى كەرەك دەپ ويلادىم. قالتامدا نان الىپ جەيتىن اق­شام بولماسا دا, قارجىعا قات­تى مۇقتاج بولىپ تۇرسام دا, ءوزىم­نىڭ ۇستانىمىمنان تايماي, جارىستارعا قاتىسپايتىنمىن. وزىمە تەك ءىرى جۇلدە ءۇشىن كۇرە­سەمىن دەپ شارت قويعان بولاتىن­مىن. ءسويتىپ جۇرگەندە «قا­زاق­ستان بارىسى» جوباسى ۇيىم­داستىرىلىپ, ءوزىم ءۇشىن جاڭا بەلەستى باعىندىرۋعا تىرىستىم. ءتىپتى, وزىمە سەنىمدى بولعانىم سونشالىق, «بۇل جارىستا مەن جەڭەمىن, قارسىلاستارىما تۋرنيرگە كەلىپ اۋرە بولماي-اق قو­يىڭدار», دەپ تە ايتقانمىن. ويت­كەنى تۇڭعىش «بارىس» اتانۋ ارمانىم ەدى, امال نەشىك, العاشقى تالپىنىسىمدا تۇعىردىڭ بيىك ساتىسىنان كورىنە المادىم. ەشتەن كەش جاقسى دەيدى عوي. كەلەسى جىلعى دودادا ءوز مىقتىلىعىمدى دالەلدەدىم. جەڭىستىڭ ءتاتتى ءدامىن سەزىنە العانىما قۋانىشتىمىن. ءوز الدىما «قازاقستان بارىسى» تۋرنيرىندە ءۇش مارتە توپ جارىپ, سول ويىمدى جۇزەگە اسىرعاننان كەيىن سپورتپەن قوش ايتىسامىن دەپ ماقسات قويعان بولاتىنمىن. قۇدايعا شۇكىر, ەل الدىندا ماسقارا بولماي, ماقساتىما قول جەتكىزدىم, دەگەن ەدى ب.ىستىباەۆ ءبىر سۇحباتىندا.

قىسقاشا ايتقاندا, «قازاق­ستان بارىسى» جوباسى از ۋاقىت­تىڭ ىشىندە ءتول كۇرەسىمىزدىڭ تى­نىسىن اشىپ قانا قويماي, وس­كەلەڭ جاس ۇرپاققا ۇلتتىق قۇن­دىلىقتارىمىزدى دارىپتەۋگە, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانىپ, بۇقارالىق سپورتتى سەرىك ەتۋىنە ايتارلىقتاي ۇلەسىن قوستى.

سوڭعى جاڭالىقتار