ەل ەكونوميكاسى ورنىقتى ءوسىپ كەلەدى

دامۋدىڭ وڭ ديناميكاسى بايقالادى

ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆتىڭ ايتۋىنشا, ەسەپتىك كەزەڭدە قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋ قارقىنى 4,3%-دى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە, ناقتى سەكتور 2,7%-عا, قىزمەت كورسەتۋ سالاسى 5%-عا ءوستى. بارلىق نەگىزگى سالالار قۇرىلىس, اقپارات جانە بايلانىس بويىنشا وڭ ديناميكا بايقالادى, سونداي-اق ساۋدا ەڭ ۇلكەن ءوسىمدى كورسەتتى. نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيالار اعىنى 19,2%-دى قۇرايدى.

بيىلعى سىرتقى ساۋدا اينالىمى 15,7%-عا ءوسىپ, 10,3 ملرد اقش دوللارىنا جەتتى. ەكسپورت 0,4%-عا ۇلعايىپ, 6,1 ملرد دوللاردى قۇرادى, ونىڭ ىشىندە وڭدەلگەن تاۋارلار ەكسپورتى – 21,5%-عا ءوسىپ, ياعني 2,1 ملرد دوللارعا جەتتى, تاۋارلار يمپورتى 4,2 ملرد دوللار بولدى.

ءا.قۋانتىروۆتىڭ مالىمدەۋىنشە وڭدەۋ ونەركاسىبىندە وڭ ءوسۋ ساقتالىپ كەلەدى. ءوندىرىس كولەمى 2,5%-عا وسكەن. ونىڭ ءوسۋى 16 وڭىردە تىركەلىپتى. سونىڭ ىشىندە سولتۇستىك قازاقستان, ۇلىتاۋ, الماتى وبلىستارى جانە الماتى قالاسى ەڭ جوعارعى ءوسۋدى كورسەتتى.

ءا.قۋانتىروۆتىڭ بايانداۋىنشا, ەلىمىزدىڭ شيكىزات سەكتورى دا دامۋ ۇستىندە. ماسەلەن تاۋ-كەن ونەركاسىبىندەگى ءوندىرىس كولەمى 0,5%-عا جوعارىلادى. سالا بو­يىنشا كومىر ءوندىرۋدى قوسپاعاندا, بارلىق سالالارى بويىنشا ءوسىم بايقالعان. اتاپ ايتقاندا, مەتالل كەندەرىن ءوندىرۋ – 2,1%-عا, گاز ءوندىرۋ – 1,1%-عا, مۇناي ءوندىرۋ – 0,1%-عا, سونداي-اق وزگە دە پايدالى قازبالاردى ءوندىرۋ – 12,9%-عا وسكەن. سونداي-اق تاۋ-كەن ونەركاسىبىندە قىزمەت كورسەتۋ – 6,5%-عا جوعارىلاعان.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆتىڭ دەرەكتەرى بويىنشا مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە شامامەن 3,4 ترلن تەڭگە كىرىس ءتۇستى (جوسپار 107,6%-عا ورىندالدى). اتاپ ايتقاندا, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە – 2,5 ترلن (جوسپاردىڭ 100,5%-ى), جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرگە – 882 ملرد تەڭگە كىرىس كىردى, بارلىق وڭىرلەردە جوسپار اسىرا ورىندالدى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك بيۋدجەت شىعىستارى 95,8%-عا, رەسپۋبليكالىق شىعىستار 96,5%-عا, جەرگىلىكتى شىعىستار 96,6%-عا ورىندالدى.

ماسەلەنى قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ ەل ەكونوميكاسى جىل باسىنان بەرى ورنىقتى ءوسىم كورسەتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا, ناقتى سەكتوردا وڭ جانە تۇراقتى ديناميكا بايقالادى.

ماسەلەن, وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ءوندىرىس 2,5%-عا, قۇرىلىستا – 13%-عا دەرلىك, اۋىل شارۋاشىلىعىندا – 4%-عا, قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا – 5%-عا وسكەن. وڭ تەندەنتسيا ماشينا جاساۋدا – 31,5%, ونىڭ ىشىندە اۆتوموبيل ونەركاسىبىندە – 46,5%, لوكوموتيۆتەر مەن ۆاگوندار وندىرىسىندە – 34% وسۋمەن سيپاتتالدى. فارماتسەۆتيكادا ءوسىم 17%-عا دەرلىك, حيميا ونەركاسىبىندە – 3,5%-دى, جەڭىل ونەركاسىپتە – 34%-دى قۇرادى.

بۇل رەتتە, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن شىعارۋ 10%-عا, مينەرالدى ونىمدەر – 8%-عا, دايىن مەتالل بۇيىمدارى – 12,5%-عا ءوستى. مۇناي وڭدەۋ 5,5%-عا ارتقان. سون­داي-اق ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ سالاسىندا – 4,5% جانە مەتالل كەندەرىن وندىرۋدە – 2,5% ءوسىم بايقالادى.

ەسەپتى كەزەڭدە بارلىق نەگىزگى ماكرو­كورسەتكىشتەر بويىنشا وڭ ديناميكا اباي, باتىس قازاقستان, ماڭعىستاۋ, پاۆلودار وبلىستارىندا, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا بايقالادى. ەڭ تومەنگى كورسەتكىشتەر شىعىس قازاقستان, اقتوبە, ۇلىتاۋ جانە جەتىسۋ وبلىستارىنا تيەسىلى.

«سىرتقى جانە ىشكى سىن-قاتەرلەردى ەسكەرە وتىرىپ, الداعى ايلاردا ەكونو­ميكانىڭ تۇراقتى ءوسۋ قارقىنىن ۇستاپ تۇرۋ وتە ماڭىزدى. وسىعان بايلانىستى مينيسترلەر ءوڭىر اكىمدەرىمەن بىرلەسىپ, ەكونوميكانى ودان ءارى ءارتاراپتاندىرۋ مەن تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا باسىمدىق بەرۋى قاجەت», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى ارتتىرىپ, ەكونوميكانى ساپالى دامۋى ءۇشىن ىشكى جانە سىرتقى ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ, جوسپارلانعان ينۆەستيتسيالىق جوبالار پۋلىن جۇزەگە اسىرۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋ قاجەت. بۇل اسىرەسە, شيكىزاتتىق ەمەس سالالارعا قاتىستى.

سونىمەن قاتار وڭىرلەردەگى بيزنەس-باستامالاردى قولداۋ ماقساتىندا الماتى مەن شىمكەنت قالالارىنىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ, يندۋستريالدى ايماقتار مەن شاعىن ونەركاسىپتىك پاركتەردى ودان ءارى دامىتۋدى قامتاماسىز ەتۋ تالاپ ەتىلەدى.

«بيزنەسپەن تۇراقتى تۇردە ديالوگ جۇرگىزىپ, ولار كوتەرگەن بارلىق تۇيتكىلدى ماسە­لە­لەردى شەشۋ قاجەت. ناتيجەلى جۇ­مىس­پەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە حالىقتىڭ ناقتى تابىسىن ارتتىرۋ نەگىزگى باسىمدىق» دەپ اتاپ ءوتتى ۇكىمەت باسشىسى.

ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە, ۇكىمەت باسشىسى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋدىڭ جانە بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشى­لەرىنىڭ قارجىلىق ءتارتىپتى كۇشەيتۋ جونىندەگى جۇمىسىن جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

جاستاردى قولداۋ جالعاسا بەرەدى

ۇكىمەت وتىرىسىندا پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىنىڭ 2023-2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋداعى نەگىزگى باسىمدىقتاردى بەلگىلەدى.

وسى ماسەلە جونىندە بايانداما جاساعان اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى دارحان قىدىرالى تۇجىرىمدامانىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى اۋىل جاستارىن كاسىبي تۇرعىدا دامىتۋ, اتاپ ايتقاندا, كاسىپكەرلىك جانە بىلىكتىلىك بەرۋ ارقىلى ولاردىڭ الەۋەتىن ىسكە اسىرۋ ەكەنىن بايان­دادى. ونىڭ اياسىندا 2029 جىلعا دەيىن ميلليونعا جۋىق ادامدى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, سونداي-اق اۋىلدارداعى جاستاردى تسيفرلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ كۋرس­تارىمەن جانە الەۋمەتتىك قىزمەتتەرمەن قامتۋ جوسپارلانۋدا.

«بۇگىندە جاستاردىڭ 43,7%-ى اۋىلدا تۇرادى. تۇجىرىمدامادا اۋىل جاس­تارىنىڭ كاسىبي دامۋىنا, سونداي-اق كاسىپ­كەرلىك ارقىلى ولاردىڭ الەۋەتىن ىسكە اسىرۋ­عا باسا نازار اۋدارىلادى. سونىمەن قاتار, كاسىبي باعدارلاۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلەدى. جوعارىدا اتالعان شارالار اياسىن­دا 2029 جىلعا دەيىن 1 ميلليون اۋىل جاس­تارىن جۇمىسپەن قامتۋ, 1,5 ميلليون جاس­تىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ, 3,8 ميل­ليون جاستى رەسۋرستىق ورتالىقتار ارقى­لى الەۋمەتتىك قىزمەتتەرمەن قامتۋ كوزدەل­گەن», دەدى دارحان قىدىرالى بۇل جايىندا.

سونىمەن قاتار قالالارداعى جۇمىس­سىز جاستارمەن (NEET ساناتى) جۇمىس جال­عاسادى. ولاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى مەن ءال-اۋقاتىنا تۇراقتى نەگىزدە مونيتورينگ جۇرگىزىلەتىن بولادى. جاستاردىڭ وسى ساناتى ءۇشىن جوعارى بىلىمگە قولجەتىمدىلىكتى كەڭەيتۋ, كاسىپتىك باعدار بەرۋ, بيزنەس-باستامالاردى قارجىلىق تۇرعىدا قولداۋ جانە باسقا دا شارالار ارقىلى ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر.

بۇدان باسقا بيلىكتىڭ وكىلدى ورگاندارى مەن مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى جاستاردىڭ ۇلەسىن ۇلعايتۋ, سونداي-اق ولاردى ۆولونتەرلىك, قايىرىمدىلىق جانە ەكولوگيالىق باستامالارعا تارتۋ ۇدەرىسى جالعاسادى. سونىمەن قاتار پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ, استانا, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا كرەاتيۆتى كلاستەرلەردى دامىتۋ, وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ, جاستارعا ارنالعان مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى تسيفرلاندىرۋ جانە ت.ب. سالالاردا شارالاردى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ماسەلەنى قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر ەلىمىزدىڭ جاس ازاماتتارىن قولداۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى تۇجىرىمدامانى قابىلداۋ وسى باعىتتىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرۋگە ءتيىس.

«ەڭ الدىمەن, جاستاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋدىڭ جۇيەلى ءتاسىلى قاجەت. تۇجىرىمدامادا 2,3 ملن-عا جۋىق جاستى جۇمىسپەن قامتۋ جوسپارلانعان. بۇل وتە ماڭىزدى ماسەلە, ونى بارىنشا ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.

ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, جاستارعا ارنالعان جوبالار مەن باعدار­لامالاردى ىسكە اسىرۋعا مەملەكەتتىڭ ءبولىپ وتىرعان رەسۋرستارى قوماقتى, سول سەبەپتى جاستاردىڭ مۇنداي باعدارلامالارعا قاتىسۋىن كەڭەيتۋ NEET ساناتىنداعى جۇمىس ىستەمەيتىندەر مەن وقىمايتىندار سانىن ازايتۋعا ىقپال ەتەدى.

ءا.سمايىلوۆتىڭ سوزىنشە, ەلدەگى مۇنداي جاستاردىڭ ۇلەسى 6%-دان اسادى. ۇلىتاۋ (12,6%), شىعىس قازاقستان (10,8%) جانە قاراعاندى (9,2%) وبلىستارىندا NEET كورسەتكىشتەرى ەڭ جوعارى.

«تۇجىرىمدامادا رەسپۋبليكا بويىنشا وسىنداي جاستاردىڭ ۇلەسىن 3,5%-عا دەيىن تومەندەتۋ مىندەتى قويىلعان. بىراق بۇل ءۇشىن «شابلونمەن» جۇمىس ىستەۋگە بولمايدى. ءار وڭىردەگى جاستارمەن جۇمىس ىستەۋ ەرەكشەلىگىنە بارىنشا يكەمدەلۋ قاجەت. سونىمەن قاتار جاستاردى قولداۋ شارالارىن جاقسارتۋ ءۇشىن ۇزبەي جۇمىس ىستەۋ كەرەك», دەدى پرەمەر-مينيستر.

ءاليحان سمايىلوۆ اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنە ءوڭىر اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, اقپاراتتىق جۇمىستى كۇشەيتۋ جانە «جاستاردىڭ ارقايسىسىنا, اسىرەسە اۋىلدارداعى جانە NEET ساناتىنداعى جاستارعا» كوڭىل ءبولۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.

«اركىم تابىسقا قول جەتكىزۋ, جۇمىسقا ورنالاسۋ, كاسىپتىك دەڭگەيىن كوتەرۋ مۇمكىندىگىن سەزىنە ءبىلۋى كەرەك», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.

ودان بولەك پرەمەر-مينيستر جاستار رەسۋرستىق ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتىن ساپالى ۇيلەستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە ورتالىقتاردىڭ باسشىلارىنا ناقتى مىندەتتەر مەن KPI بەكىتۋ قاجەتتىگىن ايتتى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ورتالىقتار جاستارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ اسا ماڭىزدى بۋىندارىنىڭ بىرىنە اينالۋى ءتيىس – جەرگىلىكتى جەرلەردەگى جاستاردىڭ بارلىق پروبلەمالارىن ءبىلىپ, ولاردى شەشۋ جولدارىن ۇسىنۋى قاجەت.

ءسوز سوڭىندا ءا.سمايىلوۆ ۆولونتەرلەر قوزعالىسىن ودان ءارى قولداۋدىڭ, ونىڭ ىشىندە ۆولونتەرلەردى تارتۋ اياسىن كەڭەيتۋ, جاڭا جوبالار مەن اكتسيالاردى ىسكە قوسۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.

«جاستاردى ادامگەرشىلىك جانە پاتريوت­تىق رۋحتا تاربيەلەۋگە, سپورت پەن سالامات­تى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.

ەسىرتكى اينالىمىنا بايلانىستى اقشا اۋدارىمدارىنا تىيىم سالۋ

ۇكىمەت وتىرىسىندا ناشاقورلىققا جانە ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەستىڭ 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىنىڭ جوباسى قارالدى.

ىشكى ىستەر ءمينيسترى مارات احمەتجانوۆ وتكەن جىلى قۇقىق قورعاۋ جانە ارنايى ورگاندار ءۇش مىڭعا جۋىق ەسىرتكى قىلمىسىن انىقتاعانىن ايتتى. ءتورت ۇيىمداسقان ەسىرتكى توبىنىڭ قىزمەتى تۇساۋلانىپ, 70 جاسىرىن ەسىرتكى زەرتحاناسى تاراتىلدى, 16 توننا ەسىرتكى تاركىلەندى. سونىمەن قاتار مينيستر بيىل تىركەلگەن ءاربىر جەتىنشى ەسىرتكى قىلمىسى ينتەرنەت ارقىلى تىيىم سالىنعان زاتتاردى ساتۋمەن بايلانىستى ەكەنىن ايتتى.

ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2025 جىلعا دەيىن ءتيىستى كەشەندى جوس­پار ازىرلەندى. ونىڭ نەگىزگى ماقساتتارى – ەسىرتكىنىڭ اسا قاۋىپتى تۇرلەرىنىڭ, ونىڭ ىشىندە سينتەتيكالىق ەسىرتكى اينالىمىن تومەندەتۋ, ەسىرتكىگە تاۋەلدىلەردى ەرتە انىقتاۋ جانە ەسەپكە الۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ, ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ قۇزىرەتىن ارتتىرۋ جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ.

اتاپ ايتقاندا, زاماناۋي اپپاراتتىق-باعدارلامالىق جابدىق الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن ۆەب-سايتتار ارقىلى ەسىرتكىنىڭ تارالۋ فاكتىلەرىن انىقتاۋدى اۆتوماتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ال «كيبەرباقىلاۋ» جۇيەسى ەلەكتروندىق دۇكەندەردى ونلاين-رەجىمدە بۇعاتتايدى.

بۇدان باسقا ارنايى بولىمشەلەر جەتۋ قيىن جەرلەرگە اۋەدەن بارلاۋ جۇرگىزۋ جانە جاسىرىن ەسىرتكى زەرتحانالارىن تابۋ ءۇشىن گاز تالداعىشتارى بار دروندارمەن جاراقتاندىرىلدى. سونىمەن قاتار ەسىرتكىگە تاۋەلدىلەردى ەرتە كەزەڭدە انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن سكرينينگ جۇيەسىن ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا. بۇل رەتتە ناركولوگيالىق كومەكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ناركوديسپانسەرلەردى جاڭعىرتۋ جانە جوندەۋ, سونداي-اق ناشاقورلاردى وڭالتۋ ءۇشىن ەمدەۋ-ەڭبەك شەبەرحانالارىن قۇرۋ كوزدەلەدى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر سۇلتانعازيەۆتىڭ ايتۋىنشا, تاياۋ جىلدارى وڭىرلەردە مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك وڭالتۋ بولىمشەلەرىن اشۋ, وڭىرلىك جانە رەسپۋبليكالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىقتارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاقسارتۋ, تاۋەلدىلىگى بار ادامداردى ەمدەۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, سونداي-اق ازاماتتار اراسىندا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جانە سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ جونىندەگى جۇمىس جالعاسادى.

بايانداماشىلاردى تىڭداپ بولعان­نان كەيىن پرەمەر-مينيستر ەسىرتكى­نىڭ تارالۋ پروبلەماسى بارعان سايىن ءورشىپ بارا جاتقانىن ايتتى. اتاپ ايت­قاندا, سينتەتيكالىق ەسىرتكى جىلدان-جىلعا قولجەتىمدى بولىپ بارادى. ولار ينتەرنەت, پوشتا ارقىلى جانە «جاسىرىن جەرلەر», ءانونيمدى ەلەكتروندىق تولەمدەر سياقتى جاڭا تاسىلدەرمەن تاراتىلۋدا. بۇل تاسىلدەردىڭ بارىندە «ەسىرتكىنى ساتۋشى مەن تۇتىنۋشى» اراسىنداعى ءوزارا بەتپە-بەت بايلانىس بولمايدى, سوندىقتان قازىر ەسىرتكى ساتۋشىلار مەن تۇتىنۋشىلاردى قۇرىقتاۋ الدەقايدا قيىن.

«ەسىرتكى سايتتارىن جانە وسىعان ۇقساس حابارلاندىرۋلاردى انىقتاۋ جانە بۇعاتتاۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ جونىندە ءتيىستى شارالار قابىلداۋ قاجەت. سونداي-اق ەسىرتكى اينالىمىنا بايلانىستى اقشا اۋدارىمدارىنا تىيىم سالۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋ قاجەت», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.

وعان قوسا ۇكىمەت باسشىسى ورگان­دار­دىڭ ادىستەرىمەن عانا بۇل پروبلەما­نى شەشۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى, سەبەبى سۇرانىس بار جەردە ساتۋشى دا بولادى. وسىعان بايلانىستى ناشا­قورلىق ماسەلەسىن بارلىق مۇددەلى مەم­لەكەتتىك ورگانداردى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى, بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارىن, الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن وتباسى ينستيتۋتتارىن تارتا وتىرىپ, كەشەندى تۇردە شەشۋ كەرەك. ناتيجەسىندە قوعامدا ەسىرتكىگە «مۇلدەم توزبەۋشىلىك» قاعيداتىن قالىپتاستىرۋ قاجەت.

«ەڭ الدىمەن, وقۋ ورىندارىندا پروفيلاكتيكالىق جۇمىستى كۇشەيتۋ كەرەك. بىزگە ناقتى الەۋمەتتىك ناتيجە قاجەت», دەدى پرەمەر-مينيستر.

ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ناشاقورلاردى ەمدەۋ, ولاردى وڭالتۋ جانە الەۋمەتتىك ورتاعا بەيىمدەۋ ادىستە­مەلەرىن جەتىلدىرۋ قاجەت. بۇل ورايدا ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبەلەردى ەسكەرۋ ماڭىزدى.

«ناشاقورلىقتان ايىققان ادامدار­عا قوعامنىڭ دۇرىس كوزقاراسىن قالىپ­تاستىرعان ءجون. بۇل جەردە ەمدەۋگە ىنتالاندىرۋ عانا ەمەس, ونداي ادامداردى ودان ءارى الەۋمەتتەندىرۋ قاجەت. سوندىقتان دەنساۋلىق ساقتاۋ, ەڭبەك جانە حالىق­تى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىكتەرى وسى باعىتتاعى كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرىپ, ءتيىستى شارالاردى ۇسىنۋى كەرەك», دەدى ءا.سمايىلوۆ.

ۇكىمەت باسشىسى سوت ساراپتاماسى ورگاندارىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋ قاجەتتىلىگىنە نازار اۋداردى, بۇل ەسىرتكى قىلمىستارىن تەرگەۋدىڭ ساپاسى مەن جەدەلدىگىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى.

«ىشكى ىستەر مينيسترلىگى كەشەندى جوسپاردىڭ جوباسىن كەلىسۋ راسىمدەرىن اياقتاۋدى جەدەلدەتىپ, ونى ىسكە اسىرۋعا كىرىسۋى قاجەت», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.