ءداستۇرلى بريفينگتى العىسوزىمەن اشقان سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو الداعى ءماجىلىس پەن بارلىق دەڭگەيدەگى ماسليحاتتارعا سايلاۋ ەلىمىزدىڭ قازىرگى تاريحىنداعى ەڭ وزگەرمەلى كەزەڭدەردىڭ ءبىرىن بەلگىلەيتىن ماڭىزدى وقيعا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «الداعى سايلاۋ دەموكراتيا جولىندا تاعى ءبىر قادام بولاتىنى ءسوزسىز. ەلىمىزدە وتكەن جىلى بولعان سايلاۋ مەن رەفورمالاردىڭ سانىنا سۇيەنە وتىرىپ, قازاقستان, شىن مانىندە, جاڭا مەملەكەتكە اينالدى», دەدى ول.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ىشكى جانە سىرتقى سىن-قاتەرلەرگە قاراماستان «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» فورمۋلاسىنا ادال ەكەندىگىنىڭ ايقىن كورىنىسى بولىپ تابىلاتىن رەفورمالاردى ىسكە اسىرىپ كەلەدى. وسىلايشا, پرەزيدەنت ۇزدىكسىز پروگرەسس پەن وڭ وزگەرىستەردى قامتاماسىز ەتۋگە نيەتتى, وعان ونىڭ وتكەن جىلى باستالعان رەفورمالاردىڭ بۇكىل كەشەنى دالەل بولا الادى», دەدى ديپلومات.
بريفينگتە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ سايلاۋعا دايىندىق بارىسىنا كەڭىنەن توقتالىپ, نەگىزگى راسىمدىك اسپەكتىلەر تۋرالى ايتىپ بەردى.
«بۇل سايلاۋ ناۋقانى سوڭعى 10 ايدا ءتورتىنشى ساياسي دودا بولىپ سانالادى. ءبىز كونستيتۋتسياعا, قازاقستان پرەزيدەنتىن, سونداي-اق پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا تولىقتىرۋلار مەن وزگەرىستەر ەنگىزۋ بويىنشا جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم وتكىزدىك. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ بارلىق كۇش-جىگەرى ەلىمىزدە ءادىل, شىنايى جانە ەركىن سايلاۋ وتكىزۋگە باعىتتالعان», دەپ اتاپ ءوتتى ورتسايلاۋكوم باسشىسى نۇرلان ءابدىروۆ.
كوميسسيا توراعاسى 19 قاڭتارعا تاعايىندالعان پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى رەسمي تۇردە كەزەكتەن تىس بولعانىمەن, مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2022 جىلعى قىركۇيەكتەگى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ۇسىنعان سايلاۋ ناۋقاندارىنىڭ كەستەسىنە سايكەس وتكىزىلەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ول سونداي-اق وسى سايلاۋ ناۋقانى جاڭا سايلاۋ ەرەجەلەرى مەن نورمالارى بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ, ديپكورپۋستى سايلاۋ زاڭناماسىنداعى ەلەۋلى وزگەرىستەر تۋرالى حاباردار ەتتى. ونىڭ ىشىندە پارلامەنت ءماجىلىسى جانە ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋ كەزىندە جاڭا پروپورتسيونالدىق-ماجوريتارلىق مودەلگە كوشكەنىمىزدى, پارلامەنت ماجىلىسىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ماجىلىستەگى كۆوتاسىنىڭ جويىلعانىن, سونداي-اق اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ جۇمىسى كاسىبي نەگىزگە اۋىستىرىلعانىن اتاپ ءوتتى.
«قازاقستان تۇراقتى سايلاۋ داۋىرىنە ەنىپ جاتىر. وسىعان وراي اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارى مۇشەلەرىنىڭ كاسىبيلەنۋى سياقتى جاڭاشىلدىقتىڭ ماڭىزى زور ەكەنىنە ەرەكشە توقتالعىم كەلەدى. سول سەبەپتى دە سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرىن جانە سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ بارلىق قاتىسۋشىسىن وقىتۋ ماسەلەسىنە كوپ كوڭىل بولىنەدى. وسى ماقساتتا وسك وڭىرلەردە وقىتۋ سەمينارلارىن ۇيىمداستىردى. اۋماقتىق, وكرۋگتىك جانە ۋچاسكەلىك كوميسسيالاردان باسقا, ساياسي پارتيالاردىڭ, باق, ۇەۇ, جاستار, مۇگەدەكتىگى بار ادامدار مەن Cاll-ورتالىقتار قىزمەتكەرلەرىنىڭ وكىلدەرى دە وقىتۋدان وتەدى», دەپ مالىمدەدى ن.ءابدىروۆ.
ورتسايلاۋكوم توراعاسىنىڭ حابارلاۋىنشا, وسك 18 اقپاندا ساعات 18.00-دە ەلىمىزدەگى بارلىق 7 ساياسي پارتيانىڭ پارلامەنت ماجىلىسىنە كانديداتتارىنىڭ پارتيالىق تىزىمدەرىن تىركەگەن. وعان 281 كانديدات ەنگىزىلىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 107-ءسى ايەلدەر, جاستار جانە مۇگەدەكتىگى بار ادامدار, ولار زاڭناماعا سايكەس كەمىندە 30 پايىزدى قۇراۋعا ءتيىس.
نۇرلان ءابدىروۆ بىرمانداتتىق وكرۋگتەر بويىنشا پارلامەنت ماجىلىسىنە 13 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا 385 كانديدات تىركەلگەنىن حابارلاي وتىرىپ, كانديداتتاردى تىركەۋ قورىتىندىلارى تۋرالى ديپلوماتتاردى حاباردار ەتتى. ەڭ ۇلكەن باسەكەلەستىك استانا جانە الماتى سايلاۋ وكرۋگتەرىندە بايقالدى. بۇل ايماقتاردا ءبىر مانداتقا 38 جانە 40, سونداي-اق 30, 28 جانە 27 كانديدات تىركەلگەن. تىركەۋ قورىتىندىسى بويىنشا ەڭ از باسەكەلەستىك تۇركىستان وبلىسىنىڭ №25 وكرۋگىندە – مۇندا ءبىر مانداتقا 4 كانديدات.
وسك توراعاسى سايلاۋ الدىنداعى ۇگىت وتكىزۋگە دە توقتالدى. «سايلاۋ الدىنداعى ۇگىت 18 ناۋرىزدا ساعات 00.00-گە دەيىن جالعاسادى. كانديداتتار مەن ساياسي پارتيالارعا ۇگىت جۇرگىزۋ ماقساتىندا باق-قا قول جەتكىزۋدىڭ تەڭ شارتتارى جانە باعدارلامالارمەن ءسوز سويلەۋگە قاراجات تەڭ بولىنگەن. 1 جانە 10 ناۋرىزدا ساياسي پارتيالار ۇيىمداستىرعان «Qazaqstan» جانە كتك تەلەارنالارىنىڭ تىكەلەي ەفيرىندە سايلاۋ الدىنداعى پىكىرسايىستار ءوتتى. 16 ناۋرىزدا ورتسايلاۋكوم ۇيىمداستىرعان سايلاۋ الدىنداعى تەلەۆيزيالىق پىكىرسايىس «حابار» تەلەارناسىنىڭ ەفيرىندە وتەدى», دەدى ول.
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى اشىق رەجىمدە جۇمىس ىستەيدى, سايلاۋ تاعايىندالعان ساتتەن باستاپ بارلىق وتىرىستار جاريالىلىق جانە قولجەتىمدىلىك جاعدايىندا وتەدى, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى قاتىسادى, سۋردواۋدارماسى بار ينتەرنەت-رەسۋرستاردا تىكەلەي ترانسلياتسيالاۋ ارقىلى وتىرىسقا قاتىسۋ مۇمكىندىگى قامتاماسىز ەتىلگەن. بارلىق وتىرىسقا حالىقارالىق بايقاۋشىلار شاقىرىلادى. ءاربىر وتىرىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ قابىلدانعان شەشىمدەرىن ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا بريفينگتەر وتكىزىلەدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ سايتىندا تەلەگرامم-ارنا جانە سايلاۋ جونىندەگى ارنايى ءبولىم جۇمىس ىستەيدى. سايلاۋ ناۋقانىن اقپاراتتىق سۇيەمەلدەۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە.
حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىندا نۇرلان ءابدىروۆ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى حالىقارالىق ينستيتۋتتار, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار جانە ساراپشىلار قاۋىمداستىعىمەن ىنتىماقتاستىق ءۇشىن اشىق ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ول ەقىۇ/دياقب پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن بايقاۋ بويىنشا ارالىق ەسەپ دايىندالعانىن دا حابارلادى. سونداي-اق 11 ناۋرىزدا تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنان بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىنىڭ دايىندالۋىن بايقاۋ بارىسى تۋرالى ارالىق ەسەبى جاريالاندى. ال حالىقارالىق بايقاۋشىلاردى اككرەديتتەۋ 13 ناۋرىزدا اياقتالدى.
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى 793 بايقاۋشىنى, ونىڭ ىشىندە ەقىۇ/دياقب, ەقىۇ پا, تمد پا, تمد پاا, ۇقشۇ پا, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمدارى, تۇركپا, شىۇ, اوسشك, يىۇ, جەرورتا تەڭىزى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى, سونداي-اق 41 شەت مەملەكەتتەن بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ وكىلدەرىن اككرەديتتەدى.
«ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق جەلىسى بويىنشا سايلاۋدى بايقاۋعا 16 ەلدىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ وكىلدەرى, ونىڭ ىشىندە ازەربايجان, مولدوۆا, موڭعوليا, تاجىكستان جانە وزبەكستان ورتالىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ توراعالارى كەلەدى», دەپ حابارلادى وسك توراعاسى.
قازاقستان پارلامەنتى ماجىلىسىنە كەزەكتەن تىس سايلاۋدى بايقاۋعا قاتىسۋ نيەتى ءۇشىن ديپكورپۋسقا العىسىن بىلدىرگەن نۇرلان ءابدىروۆ: «وسك سايلاۋ ۇدەرىسىن وتكىزۋ راسىمدەرىنىڭ بارىنشا اشىقتىعى مەن دەموكراتيالىعىن قامتاماسىز ەتەدى», دەپ اتاپ ءوتتى.
بريفينگ بارىسىندا شەتەلدىك ديپلوماتيالىق ميسسيالاردىڭ باسشىلارى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ الداعى داۋىس بەرۋدى ۇيىمداستىرۋعا جانە سايلاۋدى بايقاۋ ۇدەرىسىنە قاتىستى سۇراقتارىنا جاۋاپ الدى.
