ىسساپارعا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ حاتشىسى مۇحتار ەرمان جانە وسك اپپاراتىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى دە قاتىستى.
قىزىلوردا وبلىسىندا وسك باسشىسى اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسى مۇشەلەرى مەن مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن سەمينار-كەڭەس وتكىزدى. ءىس-شاراعا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلارى, سالالىق باسقارما جانە دەپارتامەنت باسشىلارى, اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى, كانديداتتاردىڭ سايلاۋالدى شتابىنىڭ وكىلدەرى, ەقىۇ/دياقب سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى ۇزاقمەرزىمدى ميسسياسىنىڭ وكىلدەرى ۆەرونيكا كۋرالت (سلوۆەنيا) جانە رومان دەۆيد ماگري (شۆەيتساريا), سونداي-اق باق وكىلدەرى شاقىرىلدى.
نۇرلان ءابدىروۆ بيىلعى سايلاۋ ناۋقانىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتىپ, سايلاۋ زاڭناماسىنىڭ جاڭالىقتارىنا جانە ءبىر مانداتتى اۋماقتىق سايلاۋ وكرۋگتەرى مەن ساياسي پارتيالاردان كانديداتتاردى ۇسىنۋ جانە تىركەۋ كەزەڭدەرىنىڭ نەگىزگى قورىتىندىلارىنا جان-جاقتى توقتالدى. ال وبلىستىق اكىمدىكتىڭ باسشىلىعى, پروكۋراتۋرا, پوليتسيا, جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى جانە اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى سايلاۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى.
«كوميسسيا مۇشەلەرى داۋىس بەرۋ كۇنى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندەگى مىنەز-ق ۇلىق ەرەجەلەرىن مىندەتتى تۇردە ءبىلۋ كەرەك. سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ بارلىق قاتىسۋشىسى, سونىڭ ىشىندە بايقاۋشىلار, كانديداتتاردىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارى جانە باق داۋىس بەرۋگە ارنالعان ءۇي-جايعا كەلگەن ساتتەن باستاپ وسى ەرەجەلەردىڭ مازمۇنىمەن مىندەتتى تۇردە تانىسۋعا ءتيىس», دەدى ن.ءابدىروۆ.
كەڭەس بارىسىندا وبلىس اكىمىنىڭ اپپارات باسشىسى شاحماردان بايمانوۆ وڭىردە 486 002 ازامات سايلاۋشىلار تىزىمىنە ەنگىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
«وبلىستا مۇگەدەكتىگى بار 20 324 سايلاۋشى بار. ولار ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعدايلار جاسالعان. ماسەلەن, 373 سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ 368-ءى رەسپۋبليكالىق ينتەراكتيۆتى قولجەتىمدى كارتاسىنا ەنگىزىلگەن. وڭىردە كانديداتتاردىڭ ۇگىت ماتەريالدارىن ورنالاستىرعان بيلبوردتار ءۇشىن 466 ورىن, باسپا ماتەريالدارى ءۇشىن 268 ءۇي-جاي جانە سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋ ءۇشىن 169 ورىن ءبولىندى. كونسۋلتاتيۆتىك كومەك كورسەتۋ جانە سايلاۋشىلاردى اقپاراتتاندىرۋ بويىنشا دا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە», دەدى ش.بايمانوۆ.
ايماقتا Egov پورتالىندا ازاماتتاردى تىركەۋ ورنى بويىنشا مالىمەتتەردى تەكسەرۋ بويىنشا ونلاين-سەرۆيستى ورناتۋ ءۇشىن داۋىس بەرۋ كۇنى 169 سايلاۋ ۋچاسكەسى انىقتالدى. بۇدان باسقا ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىعىن تىركەۋسىز ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا قىزىلوردا قالاسىندا 5 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە ازاماتتار ۋچاسكەنىڭ مەكەنجايى بويىنشا ۋاقىتشا تىركەۋدى رەسىمدەۋ ارقىلى داۋىس بەرە الادى. بۇل ۋچاسكەلەردە حقكو قىزمەتكەرلەرى جۇمىس ىستەيدى, سونداي-اق ينتەراكتيۆتى تاقتا قولجەتىمدى بولادى, ونىڭ كومەگىمەن سايلاۋشىلار قىزمەتتەردى ءوز بەتىنشە الا الادى.
وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى عابيت جاڭاباەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, سايلاۋ كۇنى مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا 34 ينۆاتاكسي جانە 42 سۋردواۋدارماشى قىزمەت كورسەتەدى.
كەڭەستە وبلىس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى نۇربولات دۇيسەنباەۆ جانە وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى شامشيدين ءامىتوۆ سايلاۋ ناۋقانى بارىسىندا زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىن قاداعالاۋ, قۇقىقتىق ءتارتىپ پەن قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءسوز سويلەدى.
وتىرىس سوڭىندا وسك توراعاسى وڭىردەگى سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ بارلىق قاتىسۋشىسىن الداعى سايلاۋدى زاڭ تالاپتارىنا قاتاڭ سايكەستىكتە وتكىزۋگە شاقىردى.
سەمينار-كەڭەستىڭ ەكىنشى بولىمىندە «داۋىس بەرۋ كۇنى» ىسكەرلىك ويىنى ۇيىمداستىرىلىپ, سايلاۋ كۇنى سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ جۇمىس الگوريتمى مودەلدەندى. ىسكەرلىك ويىنعا قورقىت اتا اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ستۋدەنتتەرى قاتىستى. سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرى سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن جانە داۋىس بەرۋ ءتارتىبىن كورسەتتى.
بۇدان ءارى وسك توراعاسى اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەسىپ, قىزىلوردا قالاسىندا ورنالاسقان №207 سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. مۇندا ء«وزىڭدى سايلاۋشىلار تىزىمىنەن تەكسەر» سەرۆيسى تانىستىرىلىپ, saylau.orda.gov.kz پلاتفورماسىنىڭ مۇمكىندىكتەرى كورسەتىلدى.
تۇركىستان وبلىسىنا ساپارى بارىسىندا نۇرلان ءابدىروۆ سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ داۋىس بەرۋ كۇنىنە دايىندىعىن تەكسەردى. كەڭەسكە اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرى, كانديداتتاردىڭ سايلاۋالدى شتابتارىنىڭ, باق وكىلدەرى, سونداي-اق ەقىۇ/دياقب سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى ۇزاقمەرزىمدى ميسسياسىنىڭ وكىلدەرى يۋستينا رۋدمينايتە (ليتۆا), ۆالەري اميسۋلاشۆيلي (گرۋزيا) جانە «داۋىس» قوعامدىق بايقاۋشىلار كواليتسياسى» رقب قاتىستى.
وبلىستا 1 ملن 176 مىڭ 658 سايلاۋشى بار. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى بەيسەمباي تاجىباەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, ساياسي دودا كۇنى 941 سايلاۋ ۋچاسكەسى, «109» بىرىڭعاي call-ورتالىعى جانە قالالار مەن اۋداندار اكىمدىكتەرىندە 17 call-ورتالىق جۇمىس ىستەيدى.
«حالىقتىڭ سايلاۋ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا وڭىردە 1575 باننەر ورنالاستىرىلدى. سونداي-اق حالىق كوپ شوعىرلانعان جەرلەردە اقپاراتتىق بەينەروليكتەر ۇنەمى كورسەتىلىپ تۇرادى. كانديداتتاردىڭ ۇگىتتىك باسپا ماتەريالدارىن ورنالاستىرۋ ءۇشىن 646 ورىن جانە كانديداتتاردىڭ سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋى ءۇشىن 330 ءۇي-جاي انىقتالدى. سونداي-اق وبلىستا 97 600 مۇگەدەكتىگى بار ازامات تۇرادى. وسىعان وراي بۇگىنگى تاڭدا وبلىستىڭ بارلىق سايلاۋ ۋچاسكەسى مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى قابىلداۋعا بەيىمدەلگەن. سايلاۋ كۇنى وبلىستا 43 ينۆاتاكسي جانە 50 الەۋمەتتىك تاكسي جۇمىس ىستەيدى. بۇدان بولەك, ىم ءتىلىنىڭ 114 مامانىنىڭ قىزمەتتەرىن ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانىپ, بارلىق سايلاۋ ۋچاسكەسى ءبىر تۇراقتى جانە 2 جىلجىمالى سايلاۋ جاشىكتەرىمەن قامتاماسىز ەتىلدى», دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى.
«مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ وتە ماڭىزدى ماسەلە. ولار ءۇشىن سايلاۋ ۋچاسكەلەرى قوسىمشا جارىقتاندىرۋ, ارنايى جابدىقتار جانە تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرمەن جاراقتاندىرىلعان ارنايى بۇرىشتار, سونداي-اق ارنايى كابينالار, تاكتيلدى كورسەتكىشتەر مەن پاندۋستار ورناتىلۋعا ءتيىس», دەدى نۇرلان ءابدىروۆ.
كەڭەس بارىسىندا وبلىس پروكۋرورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى سايان كەلدىبەكوۆ پەن پوليتسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باعلانبەك ايتپاەۆ سايلاۋ ناۋقانى كەزىندە زاڭدىلىقتى ساقتاۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى.
سەميناردىڭ ەكىنشى بولىمىندە اۋماقتىق جانە ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرى ءۇشىن «داۋىس بەرۋ كۇنى» ىسكەرلىك ويىنى تۇرىندەگى ترەنينگ ۇيىمداستىرىلدى. كەيىننەن وسك توراعاسى كەيبىر سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ داۋىس بەرۋ كۇنىنە دايىندىعىن تەكسەردى. №25 اۋداندىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, تۇركىستان قالاسىنىڭ №900 سايلاۋ ۋچاسكەسىنە ارنايى ات باسىن بۇرعان ورتسايلاۋكوم باسشىسى داۋىس بەرۋگە ارنالعان ءۇي-جايلاردا كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ ۇستەلدەرى مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ بايقاۋشىلارى ءۇشىن ورىنداردىڭ ورنالاسۋىنىڭ ىڭعايلىلىعىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. كەي ۋچاسكەدە بىرقاتار ەسكەرتۋ جاساپ, كوميسسيا مۇشەلەرىنە ۇلتتىق جانە حالىقارالىق بايقاۋشىلاردىڭ, باق وكىلدەرىنە داۋىس بەرۋ كەزىندە جانە داۋىستاردى ساناۋ راسىمىندە قاجەتتى شولۋدى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ۇسىنىستار بەردى.
شىمكەنت قالاسىندا نۇرلان ءابدىروۆ اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى, قالالىق, اۋداندىق, اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرى, قالانىڭ وكرۋگتىك جانە ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ توراعالارى, ەقىۇ/دياقب سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى ۇزاقمەرزىمدى ميسسيا, ساياسي پارتيالار, قالالىق پروكۋراتۋرا, پوليتسيا دەپارتامەنتى, ىشكى ساياسات باسقارماسى جانە جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار, سونداي-اق باق وكىلدەرىمەن كەڭەس وتكىزدى.
قالا اكىمى اپپاراتىنىڭ باسشىسى عابيت ماۋلەنقۇلوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, مەگاپوليستە سايلاۋشىلار سانى – 639 663. ولار ءۇشىن 330 سايلاۋ ۋچاسكەسى اشىلعان.
«ازاماتتار وزدەرىن سايلاۋشىلار تىزىمىنەن ىزدەۋى ءۇشىن i-shymkent.kz ارنايى سەرۆيسى جۇمىس ىستەيدى جانە Telegram-Bot ىسكە قوسىلدى. سونداي-اق GIS 2-قوسىمشاسىندا «سايلاۋ ۋچاسكەسىن ىزدەۋ» قىزمەتى قاراستىرىلعان, وندا سايلاۋشى ءوزىنىڭ سايلاۋ ۋچاسكەسىن جانە وعان ەڭ قىسقا جولدى تابا الادى. سونداي-اق سايلاۋ كۇنى شىمكەنتتە قوعامدىق كولىكتە تەگىن جول ءجۇرۋ ۇيىمداستىرىلادى», دەدى ع.ماۋلەنقۇلوۆ.
مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىس تۋرالى جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى بالمارجان ناربەكوۆا حابارلادى. ول قالادا داۋىس بەرۋ كەزىندە ەرەكشە جاعدايلاردى قاجەت ەتەتىن 6254 مۇگەدەكتىگى بار سايلاۋشى بار ەكەنىن حابارلادى. ونىڭ ىشىندە كرەسلو-اربالاردى پايدالاناتىن 1 263 ازامات, كورۋ قابىلەتىنەن ايىرىلعان – 3 572, ەستۋ جانە سويلەۋ قابىلەتىنەن ايىرىلعان 1419 ازامات بار.
نۇرلان ءابدىروۆ 1 جانە 2-توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتارعا ەرەكشە نازار اۋدارۋدى تاپسىردى. ول وسىنداي سايلاۋشىمەن كەزدەسۋگە نەمەسە قوڭىراۋ شالۋعا جانە سايلاۋعا شاقىرۋعا, قاجەت بولعان جاعدايدا شاقىرۋلاردى اتاۋلى تۇردە تاپسىرۋعا كەڭەس بەردى. وسك باسشىسى سايلاۋ كۇنى «ينۆاتاكسي» قىزمەتى مەن سۋردواۋدارماشىلاردىڭ ساپالى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگىن دە اتاپ ءوتتى.
كەڭەس بارىسىندا قالا پروكۋرورى عابيت مۇقانوۆ زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىن قاداعالاۋدى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىس تۋرالى ءسوز سويلەدى.
«قالانىڭ قاداعالاۋ ورگانى باسشىسىنىڭ نازارىن ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىمەن جۇمىس ىستەۋگە اۋدارعىم كەلەدى. سايلاۋعا دەيىن ساناۋلى كۇندەر قالدى. سوندىقتان سايلاۋ ناۋقانىنا قاتىستى حالىقتىڭ شاعىمدارىنا جەدەل دەن قويۋ جانە ولار بويىنشا قاجەتتى شارالاردى جەدەل قابىلداۋ ماڭىزدى», دەدى وسك توراعاسى.
ءوز كەزەگىندە قالالىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى قايرات دالبەكوۆ جينالىسقا قاتىسۋشىلاردى سايلاۋ كۇنى قۇقىقتىق ءتارتىپ پەن قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ شارالارى تۋرالى حاباردار ەتتى.
وسك توراعاسى داۋىس بەرۋ كۇنى ۋچاسكەلەردە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ بولۋىنا جول بەرىلمەيتىنىن اتاپ ءوتتى, سونداي-اق سايلاۋ بيۋللەتەندەرىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
جينالىستان كەيىن نۇرلان ءابدىروۆ جانە وسك اپپاراتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى №106 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرى ءۇشىن ىسكەرلىك ويىن فورماتىندا وقىتۋ ترەنينگىن وتكىزدى. ترەنينگ بارىسىندا بارلىق وڭىرلەردەگىدەي سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرى داۋىس بەرۋ كۇنى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا تاجىريبەلىك ءبىلىم الدى.
سودان كەيىن ورتسايلاۋكوم باسشىسى بىرنەشە سايلاۋ ۋچاسكەسىنە بارىپ, كوميسسيا مۇشەلەرىمەن كەزدەسىپ, الداعى سايلاۋعا دايىندىق بارىسىن تەكسەرىپ, ولاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
نۇرلان ءماجيت ۇلى بارلىق دەڭگەيدەگى كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ نازارىن قۇجاتتاردى (وتىرىستاردىڭ حاتتامالارى, شەشىمدەر, داۋىس بەرۋ قورىتىندىلارى تۋرالى حاتتامالار, اكتىلەر, تىزىلىمدەر جانە ت.ب.) ساۋاتتى قۇراستىرۋعا اۋداردى.
ول سونداي-اق سايلاۋشىلارعا بيۋللەتەندەر بەرۋ كەزىندە ەرەكشە نازار اۋدارۋ, سونىڭ ىشىندە سايلاۋشىلار ءتىزىمى جۋرنالىندا جانە ولاردىڭ جەكە كۋالىكتەرىندە قويىلعان ازاماتتاردىڭ قولتاڭبالارىنىڭ سايكەستىگىن تەكسەرۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. كەزدەسۋ سوڭىندا وسك توراعاسى سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرىنە سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ ءتيىمدى جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا, سونداي-اق سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ بارلىق قاتىسۋشىسىنا قاجەتتى جاعدايلار جاساۋعا كوبىرەك كوڭىل ءبولۋدى ۇسىندى.
«پارلامەنت ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ الداعى سايلاۋى زاڭناما تالاپتارىنا سايكەس قاتاڭ جانە اشىق وتۋگە ءتيىس», دەپ اتاپ ءوتتى ورتسايلاۋكوم باسشىسى.
