اتاپ ايتقاندا, «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىنە (سالىق كودەكسى) جانە «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىن (سالىق كودەكسى) قولدانىسقا ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا قارالدى. پالاتا دەپۋتاتتارى زاڭ جوباسىنىڭ جاڭاشىلدىقتارىن نەگىزىنەن قولداي وتىرىپ, ونىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرىنە بىرقاتار تولىقتىرۋ ەنگىزۋدى ۇسىندى. وسىلايشا, قۇجات جاڭا رەداكتسيادا قابىلداندى.
ماسەلەن, زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان سەناتور بەكبولات ورىنبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, بولشەك سالىق بويىنشا ارناۋلى رەجىمگە 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ پايدالانۋ مۇمكىندىگى بەرىلمەك. سونداي-اق وسى باعىتتاعى سالىق رەجىمى 4 پايىزعا دەيىن تومەندەتىلەدى.
سەنات توراعاسى قابىلدانعان زاڭ ەلىمىزدەگى سالىق زاڭناماسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ ءۇشىن ازىرلەنگەنىن اتاپ ءوتتى. ناقتى ايتقاندا, جاڭا نورمالار ازاماتتاردىڭ تولەم قابىلەتتىلىگىن جانە بانكروتتىعىن قالپىنا كەلتىرۋ, وسىمدىكتەر دۇنيەسى وبەكتىلەرىن پايدالانۋ جانە حالىقتىڭ كوشى-قونى سالاسىنداعى سالىق ەرەجەلەرىن ناقتىلايدى.
«سەنات بۇل زاڭ جوباسىنا بىرقاتار تۇزەتۋ ەنگىزدى. ولاردىڭ ءبىر توپتاماسى بولشەك سالىقتىڭ ارناۋلى رەجىمىنە قاتىستى. بۇل سالىق رەجىمى پاندەميادان زارداپ شەككەن سەكتورلاردا جۇمىس ىستەيتىن كاسىپكەرلەردى قولداۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ۋاقىتشا ەنگىزىلگەن ەدى. مۇنداي شارا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە ۇلكەن دەمەۋ بولىپ, ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتتى. سوندىقتان بولشەك سالىقتى قالپىنا كەلتىرىپ, ونىڭ جۇمىسىن مەرزىمسىز ەتۋ ءۇشىن ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزدىك. وسى زاڭ سالىقتىق مىندەتتەمەنى ورىنداۋعا بايلانىستى قاتىناستاردى جەتىلدىرۋگە جانە سالىق سالۋدىڭ ايقىندىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە وڭ اسەرىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونىمەن قاتار وتىرىس بارىسىندا «2014 جىلعى 29 مامىرداعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قابىلداندى. ونىڭ نورمالارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە تاۋارلاردى اكەلۋ كەزىندە جاناما سالىقتار الۋ ءتارتىبىن رەتتەيدى. سونداي-اق قۇجات ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كاسىپكەرلەرى اراسىنداعى ءوزارا ساۋدانىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتۋدى كوزدەيدى.
«حاتتاما ارقىلى ەاەو تۋرالى شارتقا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ جەكەلەگەن ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتارىندا سالىق سالۋ بولىگىندە وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى. جالپى, ەاەو تۋرالى شارتتا ونىڭ جۇمىس ىستەۋىنىڭ جانە مۇشە مەملەكەتتەردىڭ, ونىڭ ىشىندە سالىق سالۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى بەكىتىلگەن. اتاپ ايتقاندا, جاناما سالىقتاردى ءوندىرىپ الۋ ءتارتىبى جانە ولاردى مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءوزارا ساۋداسىندا تولەۋ تەتىگى شارتتىڭ №18 قوسىمشاسىندا كوزدەلگەن.
سالىق سالۋدىڭ نەگىزگى قاعيداتى – ەكسپورتتاۋشى ءۇشىن قوسىلعان قۇن سالىعىنىڭ نولدىك مولشەرلەمەسىن قولدانۋ جانە مەجەلى ەلدەگى يمپورتتاۋشىنىڭ قوسىلعان قۇن سالىعىن تولەۋگە قاجەتتىلىك. مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتارىنا تاۋارلاردى يمپورتتاۋ كەزىندە ەركىن كەدەن ءراسىمى قولدانىلادى. ياعني وداقتىڭ كەدەن كودەكسىنىڭ 201-بابىنىڭ 1-تارماعىنا سايكەس تاۋارلار ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتارىندا كەدەندىك باجداردى, سالىقتاردى جانە باسقا دا وتەماقى باجدارىن تولەمەي ورنالاستىرىلادى جانە پايدالانىلادى», دەدى زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆ.
الايدا وداقتىڭ كەدەن كودەكسىنىڭ 455-بابىنىڭ 6-تارماعىنا سايكەس رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ 3 ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا وداق ەلدەرىنىڭ اۋماعىنان يمپورتتالاتىن تاۋارلار بويىنشا كەدەندىك باجدار مەن سالىقتار بىردەن تولەنەدى. ال ءۇشىنشى ەلدەردەن يمپورتتاعان كەزدە كەدەندىك باجدار مەن سالىقتار تولەنبەيدى. وسىلايشا, وسى ايماقتاردا كاسىپكەرلەر ءۇشىن وداقتىڭ ەلدەرىنەن گورى ءۇشىنشى ەلدەردەن تاۋارلاردى يمپورتتاۋ تيىمدىرەك.
ء«وز كەزەگىندە, حاتتاما نورمالارى اتالعان ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتارعا وداقتان جانە ءۇشىنشى ەلدەردەن تاۋارلاردى يمپورتتاۋ كەزىندە تەڭ جاعدايلار جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اتاپ ايتقاندا, حاتتاما وداق ەلدەرىنەن يمپورتتالعان تاۋارلار بويىنشا كورسەتىلگەن ايماقتاردا 180 كۇن ىشىندە كەيىنگە قالدىرا وتىرىپ, قوسىلعان قۇن سالىعىن تولەۋدى كوزدەيدى», دەدى ە.جاماۋباەۆ.
بۇدان بولەك, سەناتورلار «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتا تاسىمالداۋدى قاداعالاۋ ءۇشىن ناۆيگاتسيالىق پلومبالاردى قولدانۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى. بۇل قۇجات كولەڭكەلى ترافيكتى قىسقارتۋعا, كەدەندىك باقىلاۋ پروتسەسىن وڭتايلاندىرۋعا جانە كولىكتىك-لوگيستيكالىق قىزمەتتەردى دامىتۋعا وڭ ىقپال ەتۋگە باعىتتالعان.
«وسى كەلىسىم تاۋارلاردى ناۆيگاتسيالىق پلومبالاردى قولدانا وتىرىپ, ولاردى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ اۋماعى بويىنشا وتكىزۋ كەزىندە قاداعالاۋ مۇمكىندىگىن كوزدەيدى. تاۋارلاردىڭ ساناتتارى مەن كولىك ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىستى وتپەلى كەزەڭدەر قاراستىرىلعان. بۇل قاداعالاۋدىڭ ءاربىر كەزەڭىنىڭ باستالۋىمەن ناۆيگاتسيالىق پلومبالاردى قولدانۋدىڭ تيىمدىلىگىن جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بيزنەس ءۇشىن وسى كەلىسىمنىڭ ارتىقشىلىعى – ءوز تاۋارلارىن وداق كەڭىستىگىندە قاۋىپسىز ترانزيتتەۋ, وعان مۇشە مەملەكەتتەردىڭ باقىلاۋشى ورگاندارى تاراپىنان باقىلاۋدىڭ قوسىمشا شارالارىن بولدىرماۋ مۇمكىندىگىن جاساۋ. كەلىسىم مەملەكەت ءۇشىن حالىقارالىق تاسىمالداردىڭ اشىقتىعىن, «جالعان ترانزيت» پەن «جالعان يمپورتتى» بولدىرماۋعا جانە تيىسىنشە بيۋدجەتكە اقشا تۇسىمدەرىنىڭ ۇلعايۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ە.جاماۋباەۆ.
كەلىسىم قاداعالاۋ وبەكتىلەرىن, ناۆيگاتسيالىق مورلەرگە قويىلاتىن تالاپتاردى, ۇلتتىق وپەراتورلاردىڭ قىزمەتىن ايقىندايدى. ودان بولەك, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قاداعالاۋ ورگاندارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىل نىساندارىن بەلگىلەيدى.
