25 ماۋسىم, 2014

قۇنانباي ابايدى سالەمدەسۋگە جىبەرىپ سىناعان

1223 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن
قازاق سالەمدەسۋگە, امانداسۋعا ەرەكشە ءمان بەرگەن حالىق قوي. ءار ايماقتىڭ وزىندە سالەمدەسۋ ءداستۇرى بار دەسە دە بولادى. ماسەلەن, اباي ەلىنىڭ وزىندىك سالەمدەسۋ سالتى بولعان. ۇلى اباي وزىنە امانداسۋعا كەلگەن ادامعا, ەگەر ول ادام وزىنە ءبىر ءوتىنىش-تىلەكپەن كەلسە, ەڭ اۋەلى سۇراعىن قويعىزباي, دۇرىستاپ سالەمدەسىپ, اماندىق-ساۋلىق سۇراسقاننان كەيىن قوناق قىلىپ, ءوتىنىش-تىلەگىن قايتار كەزىندە ءبىر-اق ايتقىزادى ەكەن. «اباي جولى» رومانىن نەمەسە باسقا دا اڭگىمە-ەستەلىكتەردى وقىپ وتىرعاندا ابايدىڭ سالەمدەسۋگە بارۋى, اكەسىمەن, باسقا دا جاقىن-جۋىق ادامدارمەن سالەمدەسۋ سالتىن بايقايمىز. سول ۋاقىتتا: «بۇل سالەمدەسۋگە جارادى ما ەكەن, ءسوزى ماڭىزدى ما ەكەن؟» دەگەن دۇنيەلەرگە ەرەكشە ءمان بەرىلگەن. ماسەلەن, قۇنانباي ابايدىڭ جاستىعىنا, بالالىعىنا قاراماستان, ونى ءتۇرلى تاپسىرمالارمەن: «سالەمدەسىپ, جاعدايىن ءبىلىپ قايت», دەپ ءار جەرلەرگە  جىبەرىپ وتىرعان. بۇگىندە وسىنىڭ ءبارى قالىپ بارا جاتقان جوق پا؟ احات قۇدايبەرديەۆتىڭ ەستەلىگىندە اكەسى شاكارىمنىڭ اتالارىنا, ابايعا ارنايى بارىپ سالەمدەسۋى تۋرالى جازىلعان. سالەمدەسۋگە بارۋ – جاقىنىن جانىنا تارتۋ, تۋىسى, قانداسى رەتىندە جانىنا جاقىنداتۋ دەگەن دۇنيە عوي. ول جەردە جاقسى اڭگىمە شەرتىلەدى, ەرتەگى ايتىلادى. وسىنىڭ بارلىعى سالەمنەن باستالعان. ۋاقىتتىڭ تىعىزدىعىنا سايامىز با, ءبىز قازىر امان-ساۋلىقتى قىسقا قايىرامىز. «سالەم», دەيمىز دە ارى قاراي جۇرە بەرەمىز. كەيبىر ادامدار: «مىناۋ دۇرىستاپ امانداسۋعا دا جارامادى ما؟», «مەنسىنبەدى مە؟ «نەگە مال-جانىڭ امان با دەمەيدى», دەپ  دۇرىس سالەمدەسپەگەن ادامعا وكپە-رەنىشىن ءبىلدىرىپ جاتادى. مال-جاننىڭ اماندىعى – ەلدىڭ, اۋىلدىڭ اماندىعى دەگەن ءسوز. قازاقتىڭ ءومىرى مالمەن تىعىز بايلانىستى عوي. ىشەرگە تاماعى, كيەرگە كيىمى دەگەندەي. «مال-جانىڭ امان با؟» دەگەن ءسوز بۇل ءسىزدىڭ تاعدىرىڭىزعا, اينالاڭىزعا نەمقۇرايلى قارامايتىندىعىڭىزدى كورسەتەدى. مىسالى, جات بولىپ كەتپەسىن دەپ بالالارىن سالەمدەسۋگە جىبەرىپ جاتادى. قورىتا ايتقاندا, قازاقتىڭ سالەمى, قازاقتىڭ قوناقتى قابىلداۋى – وسىنىڭ بارلىعى ۇلكەن ونەگەسى, تاربيەسى بار دۇنيە. سوندىقتان مۇنى جالعاستىرۋىمىز كەرەك, ەرەكشە ءمان بەرۋىمىز قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. اراپ ەسپەنبەتوۆ, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, شاكارىم اتىنداعى سەمەي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ گۋمانيتارلىق زاڭ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى. سەمەي.
سوڭعى جاڭالىقتار