ابدىمالىك نىسانباي ۇلى 1937 جىلى 1 مامىردا قىزىلوردا وبلىسى سىرداريا اۋدانى قاراۋىلتوبە اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1960 جىلى قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن. 1960-1961 جىلدارى كسرو عىلىم اكادەمياسىنىڭ حيميا عىلىمدارى ينستيتۋتىندا اعا لابورانت, 1961-1976 جىلدارى قازاقستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ فيلوسوفيا جانە قۇقىق ينستيتۋتىندا كىشى عىلىمي قىزمەتكەر, اعا عىلىمي قىزمەتكەر, عىلىم فيلوسوفياسى جانە مەتودولوگياسى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولدى. 1990 جىلدان 2010 جىلعا دەيىن فيلوسوفيا جانە قۇقىق ينستيتۋتىنىڭ (قازىرگى فيلوسوفيا جانە ساياساتتانۋ ينستيتۋتى) ديرەكتورى بولىپ ەڭبەك ەتتى. سونىمەن قاتار 1997-2003 جىلدارى «قازاق ەنتسيكلوپەدياسى» باسپاسىنىڭ باس رەداكتورى قىزمەتىن قوسا اتقاردى.
ءا.نىسانباەۆتىڭ نەگىزگى زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى ديالەكتيكا جانە تانىم تەورياسى, عىلىم فيلوسوفياسى مەن مەتودولوگياسى, قازاق جانە تۇركى فيلوسوفياسى, الەۋمەتتىك جانە ساياسي فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە مادەنيەتتانۋ ماسەلەلەرىنە ارنالدى. ول عىلىمي مەكتەپ قالىپتاستىرىپ, كوپتەگەن عىلىم دوكتورى مەن كانديداتىن دايارلادى. ءا.نىسانباەۆ 570-تەن استام عىلىمي, عىلىمي-ساراپتامالىق, عىلىمي-ادىستەمەلىك ەڭبەك, سونىڭ ىشىندە 30 مونوگرافيا, جەكە كىتاپتار مەن وقۋ قۇرالدارىن جازعان. بىرقاتار ەڭبەگى 25 شەت تىلىندە جارىق كورگەن. فيلوسوفيا, مادەنيەتتانۋ, ساياساتتانۋ, الەۋمەتتانۋ عىلىمدارى بويىنشا 65 عىلىم دوكتورىن, 100-دەن استام عىلىم كانديداتىن بىلىكتى مامان رەتىندە دايارلادى.
عىلىمداعى ەڭبەگى ءۇشىن قازاقستاننىڭ جانە تۇركيانىڭ مەملەكەتتىك سىيلىقتارىن, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ بەيبىتشىلىك پەن رۋحاني تاتۋلىق سىيلىعىن الدى. «وتان», «پاراسات» وردەندەرىمەن جانە بىرنەشە مەدالمەن ماراپاتتالعان. 2005 جىلى «فيلوسوف نىسانباەۆ» اتتى دەرەكتى فيلم جارىق كوردى.
ابدىمالىك نىسانباي ۇلى ەل گازەتى «Egemen Qazaqstan»-نىڭ بايىرعى اۆتورى ءارى تۇراقتى وقىرمانى بولعانىن دا ەسكە سالا كەتەيىك. ونىڭ باسىلىم بەتىندە جاريالانعان ماقالالارى وقىرماننىڭ رۋحاني دۇنيەسىن بايىتا تۇسكەنى انىق. سوندىقتان گازەت ۇجىمى مەن وقىرماندارىنىڭ اتىنان اكادەميكتىڭ وتباسىنا, تۋىستارى مەن جاقىندارىنا, جالپى ەلىمىزدىڭ عىلىمي قاۋىمداستىعىنا ورنى تولماس قايعىعا ورتاقتاسىپ كوڭىل ايتامىز.
«Egemen Qazaqstan» ۇجىمى
ەسىمى ەل جادىنان وشپەك ەمەس
ابدىمالىك نىسانباي ۇلىنىڭ شاكىرتتەرى عىلىمنىڭ ءتۇرلى سالاسىندا ولجا سالىپ ءجۇر. ولار ديالەكتيكا, ونتولوگيا, تانىم تەورياسى, فيلوسوفيالىق انتروپولوگيا, اكسيولوگيا سالالارىنىڭ ىرگەلى ماسەلەلەرىمەن اينالىسادى.
عالىمنىڭ عىلىممەن اينالىسۋىنا جەڭگەمىز زەينەش اشەنقىزىنىڭ سىڭىرگەن ۇلەسى زور. ول ابەكەڭە جاقسى جار, ومىرلىك سەرىك بولا ءبىلدى. زەينەش جەڭگەمىز دە عىلىم سالاسىندا ۇزاق جىلدار بويى جەمىستى ەڭبەك ەتتى. حيميا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى اتاندى.
جالپى, نىسانباەۆتار – عىلىم مەن ءبىلىم جولىنا تۇسكەن اۋلەت. ۇلى نازار – زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قىزى دينارا – فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى. نەمەرەلەرى دە عىلىم مەن ءبىلىم جولىنان الىستاعان جوق. شىڭعىسحانى ەكونوميكا سالاسى بويىنشا عىلىم كانديداتى اتاندى. دانيارى قازاق گۋمانيتارلىق-زاڭ ۋنيۆەرسيتەتىن ۇزدىك ءتامامدادى. ايجانى – «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەگى. قازىر عىلىمي-زەرتتەۋ سالاسىندا قىزمەت اتقارادى.
عىلىم مەن بىلىمگە دەن قويعان شاڭىراقتىڭ يەسى ابەكەڭ سانالى عۇمىرىندا زيالى ۇرپاق تاربيەلەۋ ارقىلى دا ەل عىلىمىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوستى. وسىنىڭ ءوزى كوڭىلگە مەدەۋ ەمەس پە! جولىن جالعار ۇل-قىزى, نەمەرەلەرى مەن شاكىرتتەرى باردا ابدىمالىك نىسانباي ۇلىنىڭ ەسىمى مەن ەڭبەگى ەل جادىنان وشپەك ەمەس.
ۇلەس نىسانبەك,
فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتى
باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى
ۇلگى تۇتار قىرى كوپ
فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ كورنەكتى وكىلى ابدىمالىك نىسانباەۆتىڭ ءومىر جولى كەڭەستىك كەزەڭدە عۇمىر كەشكەن زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن ۇقساس. سىر بويىنداعى قازاقى اۋىلدا تۋىپ, جەرگىلىكتى ۋنيۆەرسيتەتتى ءبىتىردى. الماتىعا كەلىپ, عىلىم اكادەمياسىنا قىزمەتكە ورنالاستى. ماسكەۋدە كانديداتتىق, دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن قورعادى. 37 جاسىندا عىلىم دوكتورى اتاندى.
ابدىمالىك اعامىزدىڭ قازاق عىلىمى مەن رۋحانياتىنا قوسقان ۇلەسى دەگەندە, فيلوسوفيا ينستيتۋتىنان قازاق فيلوسوفياسى ءبولىمىن اشقانىن ايتار ەدىم. تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن حالقىمىز ۇزاق جىلدار رۋحاني داعدارىستى باسىنان كەشىرگەنىن ەسكەرسەك, مۇنداي ءبولىمنىڭ اشىلۋى اۋاداي قاجەت ەدى. وسىنى ابدىمالىك اعامىز جۇزەگە اسىردى. سودان كەيىن فيلوسوفيا عىلىمى سالاسىندا العاش رەت قازاق تىلىندە عىلىمي ديسسەرتاتسيا قورعاۋعا باستاماشى بولدى.
جاڭا عاسىردىڭ باسىندا رۋحانياتقا جاڭا سىلكىنىس اكەلگەن «مادەني مۇرا» باعدارلاماسىن ازىرلەۋگە اتسالىستى. اتالعان باعدارلاما اياسىندا قازاق فيلوسوفياسى تاريحىنىڭ 20 تومدىعىن ازىرلەپ, الەمدىك فيلوسوفيانىڭ ەڭ تاڭداۋلى دەگەن 20 تومىن قازاق تىلىنە اۋدارۋعا مۇرىندىق بولدى. سونىمەن قاتار ءال-فارابي بابامىزدىڭ بۇرىن جارىق كورمەگەن ون تومدىعىن اۋدارۋعا قاتىستى. شەتەلدەگى قازاق دياسپوراسىن زەرتتەۋگە دە ۇلەسىن تيگىزدى.
ابدىمالىك نىسانباي ۇلى سانالى عۇمىرىن ۇلت رۋحانياتىنىڭ دامۋىنا, وركەندەۋىنە ارنادى. ونىڭ عىلىم جولىنداعى شاكىرتتەرى كوپ. سونىڭ ءبىرى ەكەنىمدى ماقتان تۇتامىن. ونىڭ شەتەلدەن كەلىپ, ديسسەرتاتسيا قورعاعان شاكىرتتەرى دە بارشىلىق. وسىنىڭ ءبارى عالىمنىڭ شىعارماشىلىق جولداعى بەلسەندىلىگىن, قاجىرلىعىن كورسەتەدى. ايتا بەرسە, اكادەميكتىڭ جاس ۇرپاق ۇلگى تۇتار قىرى كوپ.
باقۇل بولىڭىز, اياۋلى اعا!
سەرىك نۇرمۇراتوۆ,
فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
عالامعا قۇلاش سەرمەگەن
اكادەميك ابدىمالىك نىسانباي ۇلىنىڭ عىلىم كەڭىستىگىندەگى جارتى عاسىرلىق ۇزدىكسىز ىزدەنىستەرى مەن اقيقاتقا دەگەن ۇمتىلىستارى قيىندىق پەن قىزىققا تولى ەدى. عىلىمي قىزمەتتىڭ تومەنگى ساتىلارىنان ينستيتۋت ديرەكتورى دارەجەسىنە دەيىنگى جولدان ءوتتى.
ول كەزدەگى عىلىم سالاسىنداعى ديسسەرتاتسيالىق قورعاۋ قازىرگىمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا كۇردەلى ەدى. ابەكەڭ سول جولدان سۇرىنبەي, ناعىز عىلىم يەسى ەكەنىن دالەلدەدى. ۇزدىكسىز عىلىمي ىزدەنىس جاساۋدىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرىپ, ونداعان مونوگرافيا مەن جۇزدەگەن ماقالا جازدى. ولاردىڭ ەڭ تاڭداۋلىسى الەمنىڭ جيىرمادان استام تىلىندە جارىق كوردى. بۇل ونىڭ قازاق جەرىندەگى فيلوسوفيالىق ويلاۋ مادەنيەتىنىڭ وركەندەۋىنە, قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحي كەزەڭدەگى ورنىقتى دامۋىنا, ءوزىنىڭ رۋحاني تاۋەلسىزدىگىن نىعايتا تۇسۋىنە قوسقان ۇلەسى ەدى.
عالىمنىڭ ماقالالارى رەسەيدەگى, اقش-تاعى, تۇركيا مەن قىتايداعى بەدەلدى جۋرنالداردا ءجيى جاريالانىپ تۇردى. وسىلايشا, ول قازاق فيلوسوفياسى مەن ساياساتتانۋ سالاسىن الەم كەڭىستىگىندە كەڭىنەن ناسيحاتتادى. عىلىم سالاسىنداعى شىعارماشىلىعىن شەتەلدىكتەر دە لايىقتى باعالادى. ماسەلەن, 2005 جىلى انكارادا «تۇركى الەمى» سىيلىعىنىڭ يەگەرى اتانۋى سونىڭ دالەلى.
اكادەميك ابدىمالىك نىسانباي ۇلى كورنەكتى عالىم رەتىندە حالقىمىزدىڭ جۇرەگىندە ۇزاق ساقتالارى انىق.
ساياسات بەيىسباي,
فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ
باس ساراپشىسى
