ەكونوميكا • 24 قاڭتار، 2023

اگروسەكتورداعى وزگەرىس

44 رەت كورسەتىلدى

اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ القا وتىرىسىندا ۆەدومستۆونىڭ 2022 جىلعى جۇمىسىنىڭ ناتيجەلەرى تالقىلانىپ، الداعى جوبا-جوسپارلار پىسىقتالدى. ەلدىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنى جىل قورىتىندىسى بويىنشا وڭ سەرپىن كورسەتتى. ماسەلەن، اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىن ءوندىرۋ كولەمى 9،1 پايىزعا ارتىپ، 9،3 ترلن تەڭگەگە جەتتى.

بىلتىر جينالعان ەگىن سوڭعى 10 جىلداعى ەڭ جوعارى ونىمدىلىكتىڭ ءبىرى بولدى. اتاپ ايتقاندا 22،8 ملن توننا ءداندى جانە بۇرشاقتى داقىلدار باستىرىلدى. بۇل رەتتە بيداي جيناۋ 44 پايىزعا ارتىپ، 17 ملن توننانى قۇرادى. استىق پەن ۇن ەكسپورتى دا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تاريحىندا ۇزدىك ناتيجە كورسەتتى. شەتەلگە 13،2 ملن توننادان استام ءونىم ساتىلدى. ەگىس جانە ەگىن جيناۋ ناۋقاندارىن ءساتتى وتكىزۋگە، ونىڭ ىشىندە ۋاقتىلى كورسەتىلگەن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى ىقپال ەتتى. اگروونەركاسىپتى سۋبسيديالاۋ كولەمى 139 ملرد تەڭگەگە ۇلعايىپ، 450 ملرد تەڭگە دەڭگەيىنە جەتتى. دالا جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋ كولەمى 2 ەسەگە – 110 ملرد تەڭگەدەن 220 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوستى.

مال شارۋاشىلىعىندا جالپى ءونىم كولەمى 3،6 ترلن تەڭگەنى قۇراپ، 0،9 پايىزعا ارتتى. رەسپۋبليكا سيىر، قوي، جىلقى ەتىمەن جانە تاۋىق جۇمىرتقاسىمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن، ال قۇس ەتى بويىنشا سوڭعى 3 جىلدا يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى 51 پايىزدان 35 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋگە قول جەتكىزىلدى. قازاقستاندى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياساتتىڭ تيىمدىلىگىن ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنىڭ جاھاندىق رەيتينگى راستاپ وتىر. وندا ەلىمىز 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 9 پوزيتسياعا كوتەرىلىپ، 113 مەملەكەتتىڭ ىشىنەن 32-ورىنعا يە بولدى.

ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – اگروونەركاسىپ سالاسىنا ينۆەستيتسيالار تارتۋ. وتكەن جىلى قۇنى 241 ملرد تەڭگە بولاتىن 270 ينۆەستيتسيالىق جوبا پايدالانۋعا بەرىلدى. ناتيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالار كولەمى 6،7 پايىزعا ۇلعايىپ، 853،5 ملرد تەڭگەنى قۇرادى، ال ازىق-ت ۇلىك وندىرىسىنە سالىنعان قارجى 15،7 پايىزعا ارتىپ، 140،6 ملرد تەڭگەگە جەتتى.

– جايىلىم تاپشىلىعى ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن شارالار قابىلدانىپ جاتىر. ءبىرىنشى كەزەكتە مەملەكەتكە قايتارىلعان جەرلەر ەسەبىنەن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ شەكارالارى كەڭەيتىلەدى. اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىمەن ولاردىڭ جايىلىمدارىن جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ ۋاقىتشا پايدالانۋى تۋرالى مەموراندۋمدار جاسالادى. سونىمەن قاتار ۇكىمەت ءبىر قولدا بولۋى مۇمكىن جەر ۋچاسكەلەرىنىڭ شەكتى مولشەرىن بەكىتتى، – دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ەربول قاراشوكەەۆ.

ۆەدومستۆو باسشىسى اگرارلىق عىلىمدى ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەلەرى تۋرالى ايتىپ بەردى. 2023 جىلى بيداي ءوندىرۋ، مال ازىعىن ءوندىرۋ جانە ءىرى قارا مال ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ، ارا شارۋاشىلىعىن دامىتۋ، وسىمدىك شيكىزاتى، شىرعاناق نەگىزىندە سيىر ءسۇتىن الماستىرۋ سالالارىندا 1،1 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ بويىنشا 6 جوبا ىسكە اسىرىلادى. وسى جوبالار بازاسىندا قۇزىرەتتىلىك ورتالىقتارى قۇرىلادى.

– ەكى اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەت – قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى جانە س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنە زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرى مارتەبەسى بەرىلگەنىنىڭ ارقاسىندا «عىلىم-ءبىلىم-ءوندىرىس» ينتەگراتسياسى مەن تىعىز ءوزارا ءىس-قيمىل بو­يىنشا بەلسەندى جۇمىس باستادى. جوعارى وقۋ ورنىنىڭ تۇلەكتەرىن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارمالارىنا، ءىرى تاۋار وندىرۋشىلەر مەن ۋنيۆەرسيتەتتەرگە جاردەمدەسۋ تەتىگىن ەنگىزۋ كوزدەلىپ وتىر، – دەدى مينيستر.

بۇدان بولەك، قازاقستاندا تۇقىم شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارى ازىرلەندى، قازىر جوسپار كەلىسىلىپ جاتىر. ەلدىڭ UPOV وسىمدىكتەردىڭ جاڭا سورتتارىن قورعاۋ جونىندەگى حالىقارالىق كونۆەنتسياعا قوسىلۋى جوسپارلانعان. بۇل وتاندىق سەلەكتسيونەرلەردىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق ەلىمىزدە سەلەكتسيا مەن تۇقىم شارۋاشىلىعىنىڭ زاماناۋي جۇيەسىن قۇرۋعا، يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋگە جول اشىلادى.

ە.قاراشوكەەۆ سۋبسيديالاۋ قاعيدالارىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جونىندەگى جۇمىستىڭ اياقتالعانى تۋرالى حابارلادى. بيىلدان باستاپ بارلىق سۋبسيديا جالپى سيپاتتاعى ترانسفەرتتەرمەن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەر بازاسىنا بەرىلدى. سونداي-اق اگروونەركاسىپتى دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىن وزەكتەندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

مينيستر اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ بيىلعى نەگىزگى باعىتتارىنا دا توقتالدى. اتاپ ايتقاندا، وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا ەگىس القاپتارىنىڭ 23،2 ملن گەكتارعا دەيىن ءوسىم كوزدەلىپ وتىر. بۇل ءداندى جانە بۇرشاقتى داقىلدارعا، قانت قىزىلشاسىنا، سونداي-اق كوكونىس جانە باقشا داقىلدارىنا اسەر ەتەدى. سونىمەن قاتار ماقتا سياقتى ىلعال كوپ قاجەت ەتەتىن داقىلدار از ەگىلەدى. بيىل ونىڭ اۋدانى 13،8 مىڭ گەكتارعا قىسقارىپ، 112،5 مىڭ گەكتاردى قۇرايتىن بولادى. الايدا كۇرىشتى 97،7 مىڭ گەكتارعا ەگۋ جوسپارلانىپ وتىر، بۇل وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەردەن 9،9 مىڭ گەكتارعا ارتىق. كوكتەمگى ناۋقاندى قارجىلاندىرۋ «كەڭ دالا» باعدارلاماسى بويىنشا جۇرگىزىلەدى. باعدارلاماعا 140 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان، قارجى 3 200 تاۋار وندىرۋشىگە بولىنەدى. ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى ارقىلى فورۆاردتىق ساتىپ الۋ باعدارلاماسى جالعاسادى.

ۆەتەريناريا جۇيەسىن رەفورمالاۋ جالعاسادى. ۆەتەريناريالىق-پروفي­لاك­تيكالىق ءىس-شارالاردىڭ جۇرگىزىلۋىنە تولىق سەنىمدى باقىلاۋ قامتاماسىز ەتىلەدى. ول ءۇشىن VET-MOBILE جاڭا ءموبيلدى قوسىمشاسى ەنگىزىلدى. ول ينتەرنەتسىز وفلاين رەجىمدە جۇمىس ىستەيدى. ءارى بارلىق جۇرگىزىلگەن مانيپۋلياتسيالاردىڭ ناقتى گەولوكاتسياسىن كورسەتە وتىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋار­لارىن ەسەپكە قويۋ، ەسەپتەن شىعارۋ، ۆاكتسينالاۋ، دياگنوستيكا بويىنشا دەرەكتەردى ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

سونداي-اق مينيستر اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. بيىل رەسپۋبليكا بويىنشا قۋاتتىلىعى جىلىنا 50 مىڭ توننا بولاتىن 7 ەت وڭدەۋ كاسىپورنىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇعان قوسا جالپى قۋاتتىلىعى جىلىنا 25 مىڭ توننا ءسۇت بولاتىن 5 ءسۇت زاۋىتىن جاڭعىرتۋ جوسپارلانعان. وسىمدىك شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ سالاسىندا تاعى 5 جوبا ىسكە قوسىلادى. سونداي-اق بەس جىلدىق كەزەڭگە ارنالعان قانت سالاسىن دامىتۋ جونىندەگى كەشەندى جوسپاردى ودان ءارى ىسكە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر.

بيىل ميكروكرەديت بەرۋ ەسەبىنەن اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتسياسىن بەلسەندى دامىتۋ ارقىلى اۋىل حالقىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋ جونىندەگى جوبانى ىسكە اسىرۋ باس­تالدى. جەتى جىل ىشىندە وسى ماقساتقا 1 ترلن تەڭگەنى باعىتتاي وتىرىپ، 1 ميليوننان استام اۋىل تۇرعىنىن جۇمىسپەن قامتۋ جانە بارلىق جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ جارتىسىن كووپەراتيۆتىك كاسىپكەرلىككە تارتۋ جوسپارلانعان. بيىل جوبانى ىسكە اسىرۋعا اكىمدىكتەرگە 11 مىڭ ميكروكرەديت بەرۋ جوسپارلانعان جانە 12 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋ ءۇشىن 52،4 ملرد تەڭگە ءبولىندى.

سونىمەن قاتار الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالار ارقىلى اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى قار­جىلاندىرۋ بويىنشا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تاجىريبەسى تاراتىلاتىن بولادى. قارجىلاندىرۋدىڭ الدىن الا سوماسى شامامەن 400 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ول قۇس ەتىن، ءسۇتتى ءوندىرۋ جونىندەگى ينۆەستتسيالىق جوبالاردى، سونداي-اق كوكونىستەردى ءوندىرۋ ءۇشىن سۋارۋ جوبالارىن جانە وسى كوكونىستەردى ساقتاۋ جونىندەگى ينفراقۇرىلىمدى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالادى. بۇل الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋدا وڭ ناتيجە بەرەدى جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ ەسەبىنەن اۋىل حالقىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا جول اشادى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تاجىريبەسىن تاراتۋ شەڭبەرىندە شامامەن 178 ينۆەستيتسيالىق جوبانى، ونىڭ ىشىندە 105 تاۋارلى ءسۇت فەرماسىن، 28 كوكونىس ساقتاۋ ورنىن، 12 قۇس فابريكاسىن جانە سۋارۋ بو­يىنشا 17 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

سوڭعى جاڭالىقتار

تاريحي فينال

سپورت • بۇگىن، 22:02

ىقپالدى ءماجىلىس مىنبەرى

پىكىر • بۇگىن، 21:54

كەزەكتى بەلەس

پىكىر • بۇگىن، 21:52

ينفلياتسيا بارومەترى نە دەيدى؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 21:43

نەسىبەنى ارتتىراتىن نەسيە

ايماقتار • بۇگىن، 21:37

سىردىڭ كۇرىشى – سىرتقى نارىقتا

ەكونوميكا • بۇگىن، 21:34

اسكەري توپوگراف

قوعام • بۇگىن، 21:08

ءبىر جىلدا 100 كىتاپ وقىعان

قوعام • بۇگىن، 21:00

كۇي رۋحى اسقاقتاعان كەش

ونەر • بۇگىن، 20:59

كەدەرگى فيلوسوفياسى

رۋحانيات • بۇگىن، 20:55

دۋبلياجدىڭ دارابوزى

ونەر • بۇگىن، 20:48

ءبىزدىڭ ليۋي-كو

ونەر • بۇگىن، 20:46

شوقان بەينەسىندەگى ساعي

كينو • بۇگىن، 20:44

ومىرمەن قوشتاسۋ ءانى

ونەر • بۇگىن، 20:42

رۋح

سپورت • بۇگىن، 20:38

تاۋ شاڭعىسىن قالايتىندار كوپ

قىسقى سپورت • بۇگىن، 20:34

باپ كەم بە، باق كەم بە؟

بوكس • بۇگىن، 20:27

كونە قۇمىرا جانە كەستەلى تەرى

جادىگەر • بۇگىن، 20:14

فينالدا جولى بولمادى

تەننيس • بۇگىن، 20:11

الەم كۋبوگىندە جۇلدە الدى

سپورت • بۇگىن، 20:08

ءتورت رەت تىزە بۇكتىردى

حوككەي • بۇگىن، 20:07

ۇقساس جاڭالىقتار