جاۋاپتى كەزەڭ

حالىقتىڭ جاۋاپتى كەزەڭدە داۋىس بەرۋگە بەلسەندى قاتىسقانىن مىنادان-اق اڭعارۋعا بولادى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى تاراتقان الدىن الا قورىتىندىعا سۇيەنسەك, ەلەكتوراتتىڭ 8,3 ميلليونى ءوز تاڭداۋىن جاساعان. ياعني داۋىس بەرگەندەر  سايلاۋشىلاردىڭ 69,44 پايىزىن قۇراپ وتىر.

وسى ورايدا, بىرنەشە ءوڭىردىڭ سايا­سي دوداعا بەلسەنە قاتىسقانىن اتاپ وتكەن ابزال. ماسەلەن, جەتىسۋ وبلىسىندا ەلەكتوراتتىڭ 81,42 پايىزى داۋىس بەرسە, قىزىلوردا وبلىسىندا قاتىسۋشىلار 81,07 پايىزعا جەتتى. 80 پايىزدى باعىندىرعاندار قاتارىندا اباي جانە تۇركىستان وبلىس­تارى دا بار.

ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆتىڭ ايتۋىنشا, قاسىم-جومارت توقاەۆقا 6 ملن 456 مىڭ 392 سايلاۋشى نەمەسە 81,31 پايىزى داۋىس بەرگەن. «بارىنە قارسىمىن» باعانىن 460 484 نەمەسە 5,8 پايىز ەلەكتورات تاڭداعان. جيگۋلي دايراباەۆقا – 271 مىڭ 641 (3,42 پايىز), قاراقات ابدەنگە – 206 مىڭ 206 (2,6 پايىز), مەيرام قاجىكەنگە – 200 مىڭ 907 (2,53 پايىز), نۇرلان اۋەسباەۆقا – 176 مىڭ 116 (2,22 پايىز) جانە سالتانات تۇرسىنبەكوۆاعا 168 مىڭ 731 (2,12 پايىز) داۋىس بەرىلگەن.

توعىزىنشى تەرريتورياداعى تاع­دىرشەشتى كەزەڭدى تاۋەلسىز باقىلاۋشىلار دا جوعارى باعالاپ وتىر. ماسەلەن شانحاي ىن­تىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ باس حات­شىسى چجان مين سايلاۋ­دىڭ جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداس­تى­رىل­عانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, كوميسسيا مۇشەلەرى دە, باي­قاۋشىلار دا پروتسەسكە ايرىقشا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعان. سون­داي-اق شىۇ باس حاتشىسى بىر­قاتار ازاماتتىڭ كىشكەنتاي بالالارىن كوتەرىپ كەلگەنىن تىلگە تيەك ەتىپ, تۇرعىندار بالالارىن جاۋاپتى ازامات ەتىپ تəربيەلەۋگە ەرەكشە كوڭىل بولەتىنىن, وتباسىمەن بىرگە كەلۋى وتانىنىڭ بولاشاعىنا دەگەن سەنىمىن كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.

جالپى, داۋىس بەرۋ كۇنى سايلاۋ راسىمدەرىنە پرەزيدەنتىككە ۇمىت­كەر­لەردىڭ 11 مىڭنان استام سەنىم بىلدىر­گەن ادامى, شەت مەم­لەكەتتەردىڭ, حالىق­ارالىق ۇيىم­داردىڭ 641 بايقاۋشىسى, ساياسي پارتيالاردان 15,5 مىڭ باي­قاۋشى, قو­عامدىق بىرلەستىك­تەر­دەن 30 مىڭنان استام بايقاۋشى قاتىستى. كوپشىلىك سايلاۋ­دىڭ اشىق وتكەنىن العا تارتادى.

تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى باس حاتشى­سىنىڭ ورىنباسارى ومەر كودجامان قا­زاقستانداعى سايلاۋ اشىق جانە باسەكەلى بولعانىن راستادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بيۋللەتەندەر مەن ناتيجەلەرىن وڭدەۋ سايلاۋ تۋرالى ۇلتتىق زاڭناماعا ساي وتكەن.

ء«بىزدىڭ ميسسيا وكىلدەرى جالپى سانى 16 سايلاۋ ۋچاسكەسىنە باردى. ەشقانداي زاڭسىزدىق نەمەسە اكىمشىلىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ سايلاۋ ۋچاس­كە­لەرىنىڭ قىزمەتىنە كيلىگۋىن بايقا­عانىمىز جوق. سايلاۋ كۇنىندە ادامداردىڭ ءوز ەركىن بىلدىرۋىنە قاجەتتى بۇكىل اكىمشىلىك شارالار قابىلداندى. سايلاۋ تۋرالى زاڭعا سايكەس, ۇلتتىق جانە حا­لىق­ارالىق بايقاۋشىلاردىڭ ساي­لاۋدى بەيتاراپ باقىلاۋىنا جاع­داي جاسالدى. ميسسيا ۇلتتىق جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ قا­تىس­قانىن جانە سايلاۋ­دىڭ لە­گي­­­تيمدىلىگىن, اشىقتىعىن قول­داي­­­تىنىن كوردى», دەدى ءو.كودجا­مان.

ۇلىبريتانيا پارلامەنتى قاۋىمدار پالاتاسىنىڭ جوعارى ساياسي كەڭەسشىسى رەزا تابريزي ەل تۇرعىندارىن اشىق ءəرى ءəدىل ساي­لاۋ­­مەن قۇتتىقتاپ, قازاقستان ءۇشىن تاريحي كۇن بولعانىنا توق­تالدى.

«سايلاۋ كۇنى استاناداعى بىرنەشە ۋچاسكەگە باردىم. ساي­لاۋ­شىلاردىڭ بەل­سەندىلىگى جاقسى. ۇيىمداستىرۋ جۇمىس­تارى دا ويداعىداي جۇرگىزىلگەن. مəسەلەن ساي­لاۋ ۋچاسكەلەرىندە مۇمكىندىگى شەك­تەۋلى ادامدارعا جاقسى جاعداي جا­سالعانى قۋانتتى. Əيتپەسە, مىناداي سۋىق پەن قاردا ولاردىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋى قيىن عوي. وسىنىڭ ءبəرى ەسكەرىلگەن ەكەن», دەيدى تۇ­ماندى البيوننان كەلگەن بايقاۋشى.

ءتۇرلى جاعدايعا بايلانىستى ەلىمىزدەن تىسقارى جەردە جۇرگەن قازاقستاندىقتار دا ساياسي باسەكەگە بەلسەنە ارالاستى. شەتەلدەردە جالپى سانى 68 ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسياسى اشىلدى. سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كەلتىرگەن دەرەكتەرىنە ساي, 111 360 ادام ءوز تاڭداۋىن جاساعان. ەڭ ءبىرىنشى بولىپ توكيودا جانە سەۋلدە سايلاۋ ۋچاسكەلەرى اشىلدى. وسىلايشا, جاپونيا استاناسىندا قازاقستاندىق كاسىپكەر سىرىمبەك تاۋ العاش بولىپ داۋىس بەردى. سەۋل­دە يۋري تسوي ەسىمدى قازاق­ستاندىق ءوز تاڭداۋىن جاساعان.

بۇدان كەيىن ۋاقىت بەلدەۋلەرىنە سايكەس بەيجىڭ, شانحاي, گونكونگ, سينگاپۋر, كۋالا-لۋمپۋر, ۇلان-باتىر قالالارىندا داۋىس بەرۋ ۋچاسكەلەرى ءوز جۇمىسىن باستا­دى. ەڭ سوڭعى بولىپ سان-فران­تسيس­كودا شەتەلدەگى سوڭعى سايلاۋ ۋچاسكەسى اشىلدى. سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, اقش-تىڭ باتىس جاعالاۋىنداعى قالاداعى ەلەكتوراتتىڭ 100 پا­يىزى داۋىس بەرگەن.

ءتۇرلى جارىسقا قاتىسۋعا شەتەلگە اتتانعان سپورتشىلارىمىز دا ءوز تاڭ­داۋىن جاساعانىن ايتا كەتكەن ءجون. ما­سە­لەن انادولىدا جاتتىعىپ جۇرگەن جەڭىل اتلەتيكادان قازاقستان قۇراماسى ان­تاليادا داۋىس بەردى. فۋتبولدان ۇلتتىق قۇراما كومانداسى مۇشەلەرى ابۋ-دابيدەگى سايلاۋ ۋچاسكەسىنە باردى. ماجارستانعا ەۋروپا ايەلدەر حوككەي ليگاسىنا قاتىسۋعا اتتانعان الماتىلىق «ايسۇلۋ» كلۋبى بۋداپەشت قالاسىندا تاڭداۋىن جاسادى. كونكيمەن جۇگىرۋدەن قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ سپورتشىلارى نيدەرلاندتا داۋىس بەردى.

داۋىس بەرۋ كۇنى ەلىمىزدە دە ءتۇرلى قىزىقتى وقيعا بولدى. نەكەسىن قيدىرعان بىرنەشە جاس جۇباي بىردەن داۋىس بەرگەن. مىسالى, اتىراۋ وبلىسىندا جاس جۇبايلار نەكەسىن قيعاننان كەيىن سايلاۋ ۋچاسكەسىنە ات باسىن تىرەگەن. بەيبارىس تولەگەنوۆ پەن ارۋ نىسانبەكقىزى يسا­تاي اۋدانىنداعى اققىستاۋ اۋىلىندا تۇرادى. ولار 20 قاراشادا وتباسىن قۇرىپ, نەكەسىن قيدىرعان. ال تۇركىستان وبلىسىندا سارىاعاش اۋدانى قاپلانبەك اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى قاناعات ەلدى مەكەنىندە جاڭادان شاڭىراق كوتەرگەن جاس جۇبايلار سايلاۋ ۋچاسكەسىنە توي كويلەگىمەن كەلدى.

« ۇلى دالا جورىعى» مارافونىندا جەڭىسكە جەتكەن «كوك مويناق» كومان­دا­سىنىڭ مۇشەسى نۇرساعىن تۇقىمباي سايلاۋ ۋچاسكەسىنە ءوزىنىڭ تۇلپارىمەن باردى. بۇدان بولەك, تۇركىستان وبلىسىندا كيمەشەكپەن كەلگەن اجەلەر تاتتىدەن شاشۋ شاشسا, كەنتاۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى قازاقى كيىممەن كەلىپ, سايلاۋشىلارعا باۋىرساق تاراتقان. قىسقاسى, ەلىمىزدىڭ تۇرعىندارى بەلسەندى ءارى كرەاتيۆتى ارەكەتىمەن جان-جاقتى كوزگە ءتۇستى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار.