«ساپار ماڭىزدى وقيعا – 20 قاراشاداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋى قارساڭىندا وتۋدە. ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان اۋقىمدى ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق وزگەرىستەردى تۇراقتى تۇردە قولداپ, ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ جونىندەگى كۇش-جىگەرىمىزگە قاتىستى ەۋروپالىق سەرىكتەستەردىڭ وڭ پىكىرلەرى ءۇشىن ەۋروپالىق وداققا العىس ايتامىز.
كەلەسى جىلى قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ 30 جىلدىعىن تويلايمىز. ءبىز سەنىمگە, ءوزارا سىيلاستىققا جانە ورتاق باسىمدىقتارعا نەگىزدەلگەن بەرىك قارىم-قاتىناستارىمىزدى جوعارى باعالايمىز جانە ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ 29 سالاسىن قامتيتىن قازاقستان مەن ەۋرووداق اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋعا مۇددەلىمىز.
قارىم-قاتىناستارىمىز بارلىق باسىم باعىتتار بويىنشا بەلسەندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتۋ مەن ءۇشىن وتە قۋانىشتى. بۇعان ەۋروپالىق كەڭەس پرەزيدەنتى شارل ميشەلدىڭ جاقىندا قازاقستانعا جاساعان ساپارى, سونداي-اق پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆتىڭ جانە ەۋروپالىق كوميسسيا پرەزيدەنتى ۋرسۋلا فون دەر ليايەننىڭ بيىلعى 7 قاراشادا شارم ەل-شەيح تا وتكەن كليماتتىڭ وزگەرۋى بويىنشا جاھاندىق كونفەرەنتسيانىڭ الەمدىك كوشباسشىلار ءسامميتى (Cop27) اياسىندا قر-ەو اراسىنداعى شيكىزات, اككۋمۋلياتورلىق باتارەيالار مەن جاسىل سۋتەكتىڭ تۇراقتى قۇن تىزبەكتەرى جونىندەگى ستراتەگيالىق ارىپتەستىك تۋرالى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋى دالەل بولا الادى», دەدى م.تىلەۋبەردى.
ۆەدومستۆو باسشىسى اقوردادا وتكەن كەلىسسوزدەر قارىم-قاتىناستىڭ ستراتەگيالىق سيپاتىن جانە تاراپتاردىڭ ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە دايىندىعىن راستادى. ءمينيستردىڭ كەلتىرگەن دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, قازىرگى تاڭدا ەۋروپالىق وداق قازاقستانعا تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى كولەمى 160 ملرد دوللاردى قۇراعان. ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەسى سانالادى.
«بيىل قازاقستان مەن ەو ەلدەرى اراسىنداعى ساۋدا كولەمى 42 پايىزعا ۇلعايىپ, 29,5 ملرد دوللاردى قۇرادى. وتكەن ايدا قازاقستاننىڭ ۇكىمەتى جانە ءىرى ەۋروپالىق Svevind كومپانياسى اراسىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىندا «جاسىل» سۋتەكتى ءوندىرۋ جانە تاراتۋ ورتالىعىن قۇرۋ جونىندە ماڭىزدى كەلىسىمگە قول قويىلدى. ەۋروپالىق وداق سانكتسيالارىنىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا جاناما تەرىس اسەرىن بولدىرماۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعى, تسيفرلاندىرۋ, كولىك پەن لوگيستيكا جانە ت.ب. سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە, «جاسىل» ەكونوميكاعا كوشۋگە, ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا نازار اۋدارا وتىرىپ, ساۋدا-ەكونوميكالىق سالاداعى سۇحباتتى ودان ءارى ارتاراپتاندىرۋعا مۇددەلىمىز. وسى جانە باسقا ماسەلەلەردى تەك ەكىجاقتى باعىتتا عانا ەمەس, وڭىرلىك فورماتتا دا قاراستىرۋدى ماڭىزدى دەپ سانايمىز.
ەلىمىز ورتالىق ازيا جانە ەۋرووداق اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل بولەدى. وسى سەبەپتەن مەملەكەت باسشىسى استانادا ورتالىق ازيا – ەۋرووداق كوشباسشىلارىنىڭ العاشقى كەزدەسۋىن وتكىزۋگە باستاماشىلىق ەتىپ, ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بارلىق تاراپ وسىنداي ءىس-شارالاردى تۇراقتى نەگىزدە وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. ءبىز سامارقاندتا وتۋگە جوسپارلانعان مينيسترلىك كەزدەسۋ مەن ورتالىق ازيا – ەۋرووداق ءوزارا بايلانىس جونىندەگى كونفەرەنتسياسىن جوعارى دەڭگەيدەگى ديالوگتىڭ دايەكتى جالعاسى رەتىندە قاراستىرامىز», دەدى م.تىلەۋبەردى.
سونىمەن قاتار سىرتقى ىستەر ءمينيسترى كەزدەسۋدە گەوساياسي جاعدايدى ەسكەرىلگەنىن, تاۋار جەتكىزۋدىڭ جاھاندىق تىزبەگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن حالىقارالىق كولىك دالىزدەرىن دامىتۋدىڭ ماڭىزى تالقىلانعانىن جەتكىزدى. سونىڭ ىشىندە ەۋروپالىق وداقتىڭ «ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىن» دامىتۋدى قولداۋ جولدارى تالقىلانعان.
«سونىمەن قاتار تاراپتار وزەكتى وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماستى. بۇل رەتتە, ۋكرايناداعى قاقتىعىستى, سيرياداعى, اۋعانستانداعى جاعدايدى, سونداي-اق ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى كليماتتىڭ وزگەرۋى, قاۋىپسىزدىك جانە ورنىقتى دامۋ ماسەلەلەرىن قوسا العاندا, الەمدەگى اعىمداعى احۋال تالقىلاندى», دەدى م.تىلەۋبەردى.
ءوز كەزەگىندە ەۋروپالىق وداق وكىلى جوزەپ بوررەل قازاقستانعا العاش رەت كەلگەنىن, بۇل وقيعا ديپلوماتيالىق قاتىناستىڭ ورناۋىنا 30 جىل تولۋىمەن سايكەس كەلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق استانادا قابىلداعانى ءۇشىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا العىس ءبىلدىردى.
«قازاقستان ماڭىزدى جانە باعالى سەرىكتەسىمىز. كەلەشەكتە ىنتىماقتاستىعىمىزدى ودان ءارى دامىتۋعا مۇددەلىمىز. پرەزيدەنت توقاەۆپەن جانە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى م.تىلەۋبەردىمەن كەزدەسۋلەرىمدە ورتاق مىندەتتەر تۋرالى كەڭ اۋقىمدى پىكىرتالاس جۇرگىزدىك. كەلەلى ماسەلەلەرمەن بىرلەسىپ كۇرەسىپ, جاقىن قارىم-قاتىناسىمىزدى ودان ءارى نىعايتا تۇسكىمىز كەلەدى. ەۋروپالىق وداق پەن قازاقستان وسى جىلدار ىشىندە بەرىك ەكونوميكالىق بايلانىس ورناتتى. قازاقستان ەو-نىڭ ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەسى جانە ەو قازاقستانداعى ەڭ ءىرى شەتەلدىك ينۆەستور سانالادى. تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ 60 پايىزىن قامتاماسىز ەتتى.
وسى ايدىڭ باسىندا قول قويىلعان تۇراقتى شيكىزات, اككۋمۋلياتورلار جانە جاڭارتىلاتىن سۋتەگى قۇن تىزبەگى بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم بۇل قارىم-قاتىناستى ودان ءارى كەڭەيتەدى. بىراق بۇل قارىم-قاتىناسىمىزدى قالىپتاستىراتىن جالعىز سالا ەمەس. كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم اياسىنداعى ديپلوماتيالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدارىمىزدى جانە ىنتىماقتاستىعىمىزدى نىعايتۋعا بەيىلمىز. قازاقستانداعى اۋقىمدى ساياسي رەفورمالار ۇدەرىسىن تالقىلادىق. الداعى سايلاۋ قازاقستان ءۇشىن رەفورمالاردىڭ وسى اۋقىمدى كۇن ءتارتىبىن تولىق جۇزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ايقىن ەرىك-جىگەر كورسەتۋدىڭ ماڭىزدى مۇمكىندىگى», دەدى ج.بوررەل.
وسى ورايدا, جوعارعى كوميسسار ەو-نىڭ قازاقستانعا قولداۋ بىلدىرەتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق قارالى قاڭتار وقيعالارىن تولىق, تاۋەلسىز جانە اشىق تەرگەۋدىڭ ماڭىزىن تالقىلاعانىن جەتكىزدى.
«وسى كەزدەسۋدەن كەيىن وزبەكستانعا بارامىن. جىل سايىن وتەتىن ەو – ورتالىق ازيا مينيسترلەرىنىڭ كەزدەسۋىنە توراعالىق ەتەمىن جانە سامارقاندتا ەو – ورتالىق ازيا بايلانىسى جونىندەگى كونفەرەنتسيا وتكىزەمىن. بۇل ەكى ءىس-شارا ەو مەن ورتالىق ازيا اراسىنداعى جاھاندىق ساۋدا ءۇشىن وسى ماڭىزدى ايماقتا تۇراقتى بايلانىس سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا دەگەن ءوزارا مىندەتتەمەنىڭ ايقىن كورىنىسى.
ءبىز تسيفرلىق, ەنەرگەتيكالىق جانە كولىكتىك سەكتورلارداعى اقىلدى, تازا جانە قاۋىپسىز بايلانىستاردى ارتتىرۋعا باعىتتالعان ەو-نىڭ جاھاندىق قاقپا ستراتەگياسى كونتەكستىندە ىنتىماقتاستىعىمىزدى ارتتىرۋدى ماقسات ەتەمىز. سونداي-اق ايماقتىق وقيعالاردى, رەسەيدىڭ ۋكرايناعا قارسى اسكەري اگرەسسياسىن جانە اۋعانستانداعى جاعدايدى تالقىلادىق. رەسەيدىڭ ۋكرايناعا قارسى سوعىسىنىڭ سالدارى جاھانعا تەرىس اسەرىن تيگىزەدى, قازاقستان ءۇشىن دە, ەو ءۇشىن دە ەرەكشە قيىندىق تۋعىزادى», دەدى ج.بوررەل.
ەۋروپالىق وداق وكىلى كوپجاقتىلىقتى جانە بۇۇ جارعىسىندا قول قويعان قۇندىلىقتاردى – اۋماقتىق تۇتاستىقتى, ەگەمەندىك پەن ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدا بىرگە ەكەنىن ءبىلدىردى. وڭىرلەردە قاۋىپسىزدىك, تۇراقتىلىق جانە بەيبىتشىلىك ورناتۋدى جاقتايتىنىن اتاپ ءوتتى.
«وسى ورايدا قازاقستاننىڭ بۇۇ جارعىسىنا, ياعني بارلىق ەلدىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىنا قاتىستى بەرىك ۇستانىمى ءۇشىن العىس ايتامىن», دەدى ج.بوررەل.
