جاناتاي باتىر بابامىزدىڭ ۇرپاقتارى باس بولىپ قولعا الىپ, كەسەنە سالدى. ارينە, «تاس تۇسكەن جەرىنە اۋىر» دەمەكشى, باتىر ۇرپاقتارىنىڭ ىشىنەن وسىعان ايرىقشا كۇش سالعان ەكى ەل اعاسىن الا-بولە اتاعانىمىز دۇرىس, قايرات قوجاحمەتوۆ پەن جاياباي جاڭابەرگەنوۆ وسى يگىلىكتى ىسكە مۇرىندىق بولىپ, كوپ كۇش-قايرات جۇمسادى. وزگەلەرگە ونەگە, ۇلاعات بولۋى ءۇشىن جاقسى ىستەرىن جاريا ەتكەننىڭ ايىبى جوق شىعار.
ابىلاي حان ءۇش ءجۇزدىڭ باسىن قوسىپ, ورتاق ىسكە, قاسيەتتى تۋعان جەرىمىزدى باسقىنشى جاۋدان قورعاۋ ءۇشىن كۇرەسكە جۇمىلدىرعاندا, جانىندا سەرىك بولا بىلگەن, قولداعان باتىرلارىمىزدىڭ ابزال ەسىمىن ۇمىتا المايمىز.
تاۋەلسىزدىگىمىزگە قول جەتكىزگەن كەزەڭنەن بەرى, حالقىمىزدىڭ رۋحى ويانىپ, ءدۇر سىلكىنىپ كوتەرىلىپ, ەجەلگى ارناسىن تاۋىپ, اتا-بابالار جولىن ۇلىقتاۋدا. سونىڭ ءبىر ۇلكەن كورىنىسى – ەلىمىزدىڭ تاريحىنداعى الاساپىران شاپقىنشىلىقتارعا تولى, قازاق حالقىنىڭ «جانتالاس» داۋىرىندە ءۇش ءجۇزدىڭ باسىن بىرىكتىرگەن ۇلى بيلەۋشى ابىلاي حاننىڭ جاۋعا قارسى قاھارماندىق كۇرەسىندە قول باستاعان ايبىندى ەرلەرىنىڭ ءبىرى – جاناتاي باتىر. باتىرعا ورناتىلعان كەسەنەنىڭ بۇگىنگى كۇن ءۇشىن ماڭىزدىلىعى سول, بۇل ەسكەرتكىش بەلگى عانا ەمەس, وسكەلەڭ جاستارىمىزعا رۋح بەرىپ, ۇرپاقتارعا ۇران بولارداي قۇدىرەتكە اينالارىنا سەنەمىز. ويتكەنى قازىرگى ۇرپاققا كەرەگى, اتا-بابامىزدىڭ ەل مەن جەردى قورعاۋ جولىنداعى كۇرەسكەرلىك بيىك رۋحى, قاھارماندىق قاسيەتتەرى مەن ورلىگى, ارمان-مۇددەسىنىڭ اسقاقتىعى. ۇل-قىزدارىمىزدىڭ بويىنان وسىنداي قايسارلىق پەن وجەتتىلىك, تاباندىلىق پەن بيىك مۇرات تابىلىپ جاتسا, جاناتاي بابامىزعا ورناتىلعان كەسەنە وسى باعىتتا قىزمەت ەتسە دەگەن تىلەك بار.
جوعارىداعى ابىلاي حان ەسىمىن ۇلاعاتتاپ, ونىڭ ۇلى جەڭىسپەن اياقتالعان ءدۇبىرلى, ايگىلى ون سەگىزىنشى عاسىرىن ەسكە الىپ, جاڭعىرتىپ وتىرۋىمىزدىڭ وزىندىك سەبەبى بار. تاريحىمىزدا ابىلاي حان اينالاسىندا ءجيى اتالاتىن, ءتىپتى, ەڭ جاقىن سەرىكتەرىنىڭ ءبىرى دەپ دارىپتەلەتىن قاراۋىل جاناتاي باتىر بابامىزدىڭ ەسىمى كوپشىلىككە جاقسى تانىس. ءتىپتى, سول تاريحىمىز ناقتى زەرتتەلمەگەن, كوپ دەرەكتەر كومۋلى جاتقان, نەمەسە, قاساقانا جويىلىپ كەلگەن كەزەڭنىڭ وزىندە جاناتاي باتىر ەسىمى اتالماي قالعان جوق. ارينە, بۇل ارادا باسىن اشىپ الاتىن جاعداي, قازاق تاريحىندا بىرنەشە جاناتايدىڭ اتى اتالىپ جۇرگەندىگى دە بەلگىلى. ءبىز اتاپ, ايشىقتاپ وتىرعان جاناتاي باتىر بابامىز قاراۋىل ىشىندە التى اتا نوعاي تارماعىنان ءوربيدى, تولىق اتى-ءجونى – جاناتاي باتىر اقان ۇلى. بۇل كىسىنىڭ ەسىمى تاريحتا كوپ اتالعانىمەن, ونىڭ وزگەلەرمەن شاتاستىرىپ تانىلۋىنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. ەڭ باستى سەبەبىن جوعارىدا ايتىپ وتتىك. بىرىنشىدەن, كەشەگى كەڭەستىك داۋىردە تاريحىمىزدىڭ اياقاستى بولىپ, ناقتى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلمەي كەلگەندىگى. ەكىنشىدەن, بۇرىن-سوڭدى تاريحىمىزدىڭ كوپ دەرەكتەرى رەسەي تاريحىمەن بايلانىستى بولىپ كەلگەندىكتەن, كوبىنەسە, ماعلۇماتتاردىڭ سول ەلدىڭ ارحيۆتەرىنەن الىنۋى. كوپتەگەن ماڭىزدى دەرەكتەرىمىز رەسەيلىك عالىمداردىڭ ەڭبەكتەرىنەن الىنعان. بۇل ارادا, ءبىز ول اتاقتى عالىمداردىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا كۇماندانبايمىز, قالاي بولعان كۇندە دە, قازاق تاريحى, اسىرەسە, وسى ابىلاي حان ءداۋىرى رەسەي تاريحىندا كوپ زەرتتەلگەندىگى, قازاقتىڭ كەنجەلەپ قالعان تاريحىندا ودان وزگە قۇندى دەرەكتەر جوقتىڭ قاسىندا ەكەندىگىن مويىنداۋىمىز كەرەك. قازاقتىڭ كوشپەلى كەزەڭدەرىندە ونىڭ تاريحىنىڭ ساقتالۋ مۇمكىندىگى تومەن بولعاندىعى, كوبىنەسە, ەل اۋىزىنداعى اڭىزدارعا نەگىزدەلىپ كەلگەندىگى شىندىق.
كەلەسى, 2023 جىلى جاناتاي باتىر بابامىزدىڭ تۋعانىنا 300 جىل تولاتىن ءدۇبىرلى مەرەيتويدى ۇرپاقتارى عانا ەمەس, بۇكىل ەل بولىپ اتاپ ءوتۋ ماسەلەسى تۋىنداپ وتىر. ارينە, وسىناۋ, باتىر بابا باسىنا ورناتىلعان ءزاۋلىم ەسكەرتكىشتى سول ءدۇبىرلى تويعا دايىندىقتىڭ باسى دەپ قابىلدايمىز. ء«ىستىڭ ساپاسى قالاي اياقتالۋىنان ەمەس, قالاي باستالعاندىعىنان بىلىنەر» دەپ دانا اباي اتامىز ايتپاقشى, يگىلىكتى ءىس جالعاسىن تابارىنا, ول تويدىڭ جاناتاي باتىر بابامىزدىڭ ەل تاريحىنداعى ورنى ايقىندالا تۇسەر, ەرلىگى مەن ورلىگىن پاش ەتكەن سالتاناتتى مەرەيتويعا اينالارىنا سەنىمىمىز زور.
ءسابيت شاعىروۆ,
عابيت مۇسىرەپوۆ اتىنداعى اۋداننىڭ قۇرمەتتى ازاماتى
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
