كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «EQ»
«ازات جانە مەن» دەگەن قولتاڭبادان اڭىز تۋعان. «از ي يا»-نى ەكى دوس سەلبەسىپ جازىپتى-مىس. جانىبەك تە بۇعان تالاي رەت جاۋاپ بەرىپ, اككى بولىپ العان. اقسارى ءتۇرى قۋاقىلانىپ, ءسوزىنىڭ باسىن ايتىپ, اياعىن جۇتىپ قويادى. كەيىن اڭىزعا اينالعان ىردۋ-دىردۋعا تولى كۇندەردىڭ كورىنىستەرىن اڭگىمەلەگىسى كەلىپ, كوزى جىلتىراي قالاتىنى دا بار. اقىرىندا اناسىنىڭ سونداي ءبىر اڭگىمەنىڭ شەتىن شىعارعانىن قالجىڭعا سۇيەگەندەي بولىپ قيالاپ جەتكىزەدى دە. بىراق ول – اناسىنىڭ اكەسىنىڭ دوستارىنا دەگەن نازى, سوندىقتان پالەندەي نازار اۋدارۋدىڭ قاجەتى دە جوق.
بۇل – ۇلكەن اتا ءبىلال مەن ۇلى اجە فاتيمانىڭ اڭىزىمەن قاتار, شۋلى دا دۋلى ورتانىڭ داقپىرتىنا دا قانىق وتباسى. جانىبەك ءوزى دە ورىس تىلىندە جازاتىن تانىمال كوسەمسوزشى بولعاندىقتان, جاڭاعىنداي اڭىزداردىڭ قايدان تۋاتىنىن دا جاقسى بىلەدى. اڭىزدى جوققا شىعارعىسى كەلمەيدى, بىراق شىندىق ودان دا قىمبات. باسىن ءبىر قايىرىپ قويماساڭ, ءتۇبى تىرىلەر رەنجىپ, ارۋاق نازالانۋى مۇمكىن. ءومىربيان جولدارىندا: «اتاقتى ءبىلال سۇلەەۆتىڭ ۇلى ازات سۇلەەۆ 1930 جىلى تۋىپ, 1997 جىلى دۇنيەدەن وتكەن. ولجاس سۇلەيمەنوۆكە «از ي يا» تۋىندىسىنىڭ يدەياسىن بەرگەن ادام» دەگەن جازۋ تۇر. قازىر يدەيا جوعارى باعالاناتىن زامان كەلدى. ونىڭ ۇستىنە «ازات جانە مەن» دەگەن قولتاڭبا دا ءبىراز جۇرتقا مازا بەرمەيتىن سياقتى.
ءيا, سونداي قولتاڭبا بار, بولعان. الايدا ونىڭ «از ي يا»-عا قاتىسى قۇر قاۋەسەت قانا دەيتىنمىن. جانىبەك تە ءىشى جاقسى كورىپ تۇرعانمەن, سانالى ۇرپاق رەتىندە الگىندەي اڭگىمەنىڭ جەتەگىندە كەتكەن ەمەس. ولجاس سۇلەيمەنوۆ باستاعان توپتىڭ ۇيلەرىنە دۋىلداپ كەلەتىنى, سوندا داستارقاننان قالبىرى قاڭسىعان مايشاباق تا تابىلماي قالاتىنى ەسىندە ەكەن.
ول مۇحتار اۋەزوۆتىڭ مەرەيتويىنا ىلىك-شاتىس تۋىستىعى ارقىلى شاقىرىلىپ وتىرعانىن ەسىمە سالدى. بۇل ارادا ءبىلال سۇلەەۆ پەن فاتيما عابيتوۆا تاقىرىبىن قايتا قوزعاۋدىڭ باسى ارتىق شىعار. بىراق قازاق زيالىلارى, ولاردان تاراعان ەليتا, بۇگىنگى نەمەرە, شوبەرە, شوپشەك بار. مەن جانىبەكتىڭ الگىندەي قاڭقۋ سوزگە مىسقىلمەن قارايتىنىن بايقادىم. دەمەك ونى راستايتىن ەشقانداي دەرەك-دايەك جوق دەپ ويلادىم. دەسە دە قاڭقۋ ءسوزدىڭ دە ءومىر سۇرۋگە قاقىسى بار. ويتكەنى ءبىز جابىق قوعامدا ءومىر سۇردىك. جابىق قوعامنىڭ ءوزىنىڭ قۇپياسى بولۋ كەرەك. «بۇل قوعام بىزدەن نە جاسىرىپ كەلدى؟» دەگەن سۇراق ۇنەمى كوكەيىمىزدە تۇراتىنى راس.
مەن ىشىمنەن وسىنداي تاقىرىپتار نەگە زەرتتەلمەيدى دەپ ويلادىم. تۇلعا دەگەن بىرەۋدى بىرەۋمەن سالىستىرعاندا اشىلا تۇسەدى. ال ءوز زامانداستارىنىڭ اراسىندا ولجاس سۇلەيمەنوۆپەن سالىستىراتىن تۇلعا بولعان جوق. ەگەر جوق بولسا, ونداي تۇلعانى نەگە ويلاپ تاپپاسقا! ەندەشە, سۇلەيمەنوۆپەن سالىستىرۋعا, سۇلەەۆ دەگەن جۇمباق تۇلعا ءوزى سۇرانىپ تۇر ەمەس پە؟!.
ول دا وسى ساتتە ىشىنەن اكەلەرىنىڭ جاس كۇندەرى تۋرالى نەگە كينو تۇسىرىلمەيدى دەپ ويلاپ وتىرىپتى. ولار اۋسار تاۋتاندار قۇساپ قالاي الىسىپ-ج ۇلىسىپ ءوستى؟ ەكەۋىنىڭ دە اكەلەرىنىڭ 1937 جىلى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇربانى بولعانى تاعدىرلارىنا قالاي اسەر ەتتى؟ ەكەۋى دە وگەي دە بولسا اكە ورنىن باسقان ۇلى ادامداردىڭ الاقانىنىڭ جىلۋىن قالاي سەزىندى؟
مەن بولسام, وزىمە ۇيرەنشىكتى ويلاردىڭ جەتەگىنەن شىعا الار ەمەسپىن. ولاردىڭ جاستىق شاقتارى قازاق ەليتاسىنىڭ جاڭا بۋىنى قالىپتاسقان ۋاقىتقا تۋرا كەلدى. قالالىق جاستارعا ورىسشا سويلەگەنمەن, ءورىستىلدى ورتانى جارىپ شىعۋ وڭاي بولعان جوق. ءارى ولار تالانت پەن ءبىلىم جاعىنان مىسى باسىم ماسكەۋلىك, ديسسيدەنتتىككە بەيىم لەنينگرادتىق قۇربى-قۇرداستارىمەن باسكە ءتۇستى. كەشەگى «حالىق جاۋىنىڭ» ۇرپاقتارىن وگەي اكەلەر وسى سىناققا سالۋ ءۇشىن دە ادەيى باۋىرعا باسقانداي اسەر بەرەدى.
ول ماعان اكەلەرىنىڭ جاستىق شاقتارىن ءارتۇرلى راكۋرستا كورسەتەتىن كينو ءتۇسىرۋ يدەياسىن تىقپالاۋمەن وتىر. ولاردىڭ جاس كۇندەرىندەگى بەينەلەرىنەن ءتۇتىن مەن گازدان تازا قالانىڭ نوستالگيالىق كورىنىستەرىنە سۇڭگىپ كەتكىسى كەلەدى. جانى جارالانىپ وسكەن ۇرپاقتىڭ وجەتتىگى مەن ولەرمەندىكتەرى, ومىردەگى ءوز ورىندارى جانە ادال ماحابباتتارى ءۇشىن كوشە توبەلەسىن دە باستان وتكەرگەندەرى قيالىن الدەقايدا جەتەلەپ اكەتىپ بارادى. بۇل ساعان اناۋ اقان ساتاەۆتىڭ «رايونى» دەپ اتالاتىن كينوسى ەمەس, تاعدىر جۇكتەلەتىن كينو, ءتۇسىندىڭ بە؟..
بۇگىندە اۋىلدان شىققان دانىشپاندار قالادا تۋىپ-وسكەن كەمەڭگەرلەردى مويىنداي قويمايدى. سوندىقتان مەن دە ءبارىبىر ءوز اسەرىمنەن ارىلار ەمەسپىن. ونىڭ كوز الدىنا ەلەستەتىپ وتىرعان كوشە كورىنىستەرىنەن گورى, ءوزىمنىڭ ارحيۆ اقتارعان ساتتەرىمدى ارتىق سانايمىن. كەشەگى وداقتىق ادەبي ءومىر شەجىرەسىنەن پاريجگە بارىپ ولەڭ وقىعان اقىنداردىڭ ءتىزىمىن كورگەنىم ەسىمە تۇسەدى. سول تىزىمدە ۆوزنەسەنسكي, ەۆتۋشەنكو, وكۋدجاۆا, ۆىسوتسكيلەرمەن بىرگە ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ دە اتى-ءجونى تۇرعانى كەۋدەگە سىيمايتىنداي ماقتانىش ەمەس پە.
تەكتى تۇقىم ازات سۇلەەۆ تە سونداي ەرۋديت ادام بولعان دەسەدى. بالا كۇنىندە ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ تىزەسىندە وتىرعان. جاس كۇنىندە ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ قاسىندا جۇرگەن. بىراق ول زاماندا عاسىر دەرتىنە يممۋنيتەتى مىقتىلار عانا توتەپ بەردى. سونىڭ كەسىرىنەن ۇلكەن تۇلعا بولاتىن نەبىر تالانتتى ادامدار, ءارى كەتكەندە ءوز ءىسىنىڭ قاس شەبەرى عانا بولىپ قالدى.
ونىڭ كينو عىپ تۇسىرسە دەپ وتىرعانى دا سول اۋسار شاق. جوق, كينو ازات سۇلەەۆ پەن ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ جاستىق شاعى دەپ تۇسىرىلمەۋى كەرەك. وندا پافوسقا كەتىپ قالۋىمىز مۇمكىن, بۇل جەردە ەشقانداي پافوستىڭ كەرەگى جوق. تەك كەيبىر ەپيزودتار قامتىلسا بولدى, قالعانىن ءومىردىڭ ءوزى ايتادى. قىسقاسى, سول جاستار ارقىلى ۇلتتىڭ بويىنا سىڭگەن قالا بوياۋى, ونىڭ ءتۇرلى كورىنىستەرى, كوشە حيكايالارى. قالا ءوز رومانتيكاسىن كورمەيىنشە, كينو بۇلاردىڭ بويىنا ءبارىبىر سىڭبەيدى.
وسىلاي اڭگىمە سوعىپ وتىرعانىمىزدا, ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعى بولدى. شىندىعىندا مۇنىمىز اڭگىمەدەن گورى, ءتۇرلى ويلار مەن شتريحتارعا ۇقسايتىن ەدى. ۇيالى تەلەفونعا جازىلعان ەسسە, ۇيالى تەلەفونمەن كينو تۇسىرگەن پارسى رەجيسسەرىنىڭ قاسىندا ويىنشىق ەمەس پە. ول ۇستەل باسىندا جازىلعان ەسسەنىڭ باسىن وقىپ, استىنا: «ەسسە ۋدالوس. ەست ينتريگا, ەست ناستروەنيە» دەپ جازىپ قويدى.
بىراق ءورىستىلدى بولسا دا, قازاقى مىنەزبەن شىداماي تاعى ءبىر سوزدەر قوستى. «نو ناۆەرنوە ستويت سمياگچيت تراگيزم سيتۋاتسي بۋدتو مى, پوتومكي ازاتا, وچەن نەسوبراننوگو, نە جيوستكوگو, دوبروگو دو بەزۆولنوستي مياگكوگو چەلوۆەكا نا چتو تو وبيجەنى...».
بۇرىن ورىستىلدىلەر قازاقتىلدىلەردى ساستىراتىن ەدى, قازىر قازاقتىلدىلەر ورىستىلدىلەردى ساستىراتىن بولدى. مەنىڭ ماڭدايدان ۇرعانداي عىپ قويىپ قالعان سۇراعىم از-كەم قولايسىزدىق تۋدىردى. بىراق ءتىلى ورىسشا شىققاندار اشىق اڭگىمەگە بەيىل كەلەدى. مىنە, ول دا بار كومپلەكستى بويىنان سىلىپ تاستاعانداي سەرپىلىپ:
«حۆالا اللاحۋ, چتو وپرەدەلەننىە زنانيا ازاتا پريگوديليس ولجاسۋ ي پوموگلي ەمۋ پرەزەنتوۆات, پۋست ي نا رۋسسكوم يازىكە (ۆرەميا تاكوە بىلو), كازاحوۆ نا ۆسەسويۋزنوي ارەنە ۆ گلۋحۋيۋ پورۋ راستسۆەتا برەجنەۆسكوي ەپوحي...» دەپ قالدى.
وسى تاعدىردىڭ ءبارىن وتباسىمەن بىرگە باسىنان وتكەرگەن ادام جالعان ايتپاسا كەرەك. ءبىز بۇل ارادا تاعى ءبىر ەرەكشە دارىندى ادامنىڭ ورنىن جوقتاعانداي بولىپ وتىرمىز. ايتپەسە, بۇكىل كەڭەستىك كەڭىستىكتەن ءوز باعاسىن باياعىدا الىپ قويعان اقىندا نە شارۋامىز بار. ەگەر ولجاس سۇلەيمەنوۆ بولماسا, «از ي يا» سەكىلدى كىتاپتى قازاق تا, ورىس تا, ەشكىم دە جازباس ەدى. سوندىقتان بىرەۋ ءسوزىمىزدى بۇرمالاپ كەتپەس ءۇشىن ەكەۋمىز دە ول تۋرالى ءوز ويلارىمىزدى اشىق ايتقانىمىز ءجون. مەنىڭ القىمداعان سۇراعىما ول دايەگى مىقتى دەرەگىن الدىعا تارتا جاۋاپ بەردى.
«ازەربايدجانتسى دو سيح ۆ شوكە ي پوچيتايۋت كازاحوۆ, پەرسونالنو ولجاسا يمەننو زا «از ي يا» – ەست تاكوي فەنومەن)))! ا سامي ازەربايدجانتسى تاك ي نە روديلي تاكوي پۋبليتسيستيچەسكو-ناۋچنوي كنيگي, نەسموتريا نا تو, چتو ۋ نيح ۆ باكۋ بىلا رەداكتسيا اكادەميچەسكوگو جۋرنالا «سوۆەتسكايا تيۋركولوگيا». تۋت كازاحي ۆسەح سوۆەتسكيح تيۋركوۆ وبوگنالي. ا ەسلي گوۆوريت و جۋرنالە «سوۆەتسكايا تيۋركولوگيا», كوتورىي وتەتس ۆسەگدا – ناۆەرنوە ەدينستۆەننىي ۆ سويۋزە پيساتەلەي برال يز بيبليوتەكي ي چيتال...».
ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ قانداي تۇلعا ەكەنى ءبىز ايتپاي-اق جاقسى بەلگىلى بولسا, ازات سۇلەەۆتىڭ كىم بولعانى مىنە, ەندى ايقىندالا باستادى. «اپىر-اي, مىناۋ قانداي شەتىن ماسەلە ەدى؟» دەپ ويلادىم مەن ىشىمنەن. ەسىمە ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ ءوزىنىڭ «تاۋلاردى الاسارتپاي, دالانى اسقاقتاتايىق» دەگەن ءسوزى ءتۇستى. ول ءسوزدىڭ بۇل اراعا ەشقانداي قاتىسى جوق بولسا دا, بىزگە ءبىر ەركىندىك بەرىپ تۇرعانداي سەزىندىم. ال سول كەزدە «از ي يا» ءبىز اڭگىمە ەتىپ وتىرعان ءورىستىلدى قازاقتارعا قالاي اسەر ەتتى, بۇل دا ءبىر ويعا ءتۇيىپ قوياتىن ماسەلە بولسا كەرەك-ءتى. ول بۇل تاقىرىپپەن ەتەنە جاقىن بولعاندىقتان, ولجاستىڭ داڭقىن ءوز اكەسىنىڭ دە تاعدىرىمەن ساباقتاستىرا بىلاي دەدى:
«ستويت ناپومنيت, چتو «از ي يا» دالا حوت كاكيە تو وريەنتيرى گورودسكوي كازاحسكوي (شالا-كازاحسكوي) مولودەجي, كوتورايا وششۋتيلا سۆويۋ ناتسيونالنوە وتليچيە, سۆوە سكرىتوە ۆ ۆەكاح بىلوە موگۋششەستۆو پرەدكوۆ... نە ستويت زابىۆات, چتو سناچالا دو «از ي يا» بىلي بۋرنىە ستيحي مولودوگو ولجاسا, كوتورىە نەسموتريا نا يازىك ناپيسانيا ترۋدنو نازۆات «رۋسسكيمي» ستيحامي...».
ازات سۇلەەۆ قازاقشا شىعارمالاردى ورىسشاعا جولما-جول اۋدارۋعا جۇيرىك بولعان دەسەدى. وعان ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ دە, ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ دە ءتىلى ىشتەن تانىس.
جانىبەك ەسىمدى كىشكەنە بالاقان دۋلى كەشتەردە بۇرىشتا وتىرىپ, ارىستانداي كۇركىرەگەن اقىن داۋىسىنا تالاي قۇلاق تۇرگەن بولار. سوندا «سەنىڭ ءتىلىڭ ورىسشا بولسا دا, مىنا ولەڭدەگى رۋحىڭ – قازاق!» دەگەن ءورشىل ۇندەردى دە سان مارتە ەستىگەن شىعار.
«ەي, پولوۆەتسكي كراي,
تى تابۋنامي سلاۆەن,
ۆون ۆورونىە بروديات
ۆ ليۆنياح سۋحوي تراۆى.
داي مولودوگو كونيا,
جيلى ۆو منە يگرايۋت,
يا پروسكاچۋ دو كرايا,
گورود ي ستەپ
ناكرەنيا...» –
دەگەن جىر جولدارى تالاي ءورىستىلدى قازاقتىڭ دا قانىن ويناتتى ەمەس پە؟!
وسى ولەڭدى ءابىش كەكىلباي ۇلى دا, قادىر مىرزا ءالي دە, ۇلىقبەك ەسداۋلەت تە اۋداردى. سولاردىڭ ىشىندە تۇپنۇسقاعا جاقىنى ۇلىقبەكتىكى بولىپ شىقتى.
«ەي, دەشتى-قىپشاق دالاسى,
داڭقىڭ شىققان تابىنمەن.
ۇيىرلەردى قاراشى,
ءجۇزىپ جۇرگەن ساعىممەن.
ءبىر اساۋدى بەر ماعان,
تامىرىم تۇر بۇلقىنىپ.
دوڭگەلەنسىن جەر-عالام,
قالا, دالا ۇمتىلىپ...»
ءتىلى ورىسشا بولا تۇرا, ءدىلىن قازاقشا سايراتقان وسىنداي ۇلى تۇيسىك «از ي يا»-نى دا اينىتپاي تاپتى. ونەر مەن عىلىمدا تالماي-تانباي ىزدەنەتىندەردەن, شىعارماشىلىق تۇيسىگىنە سەنەتىندەردىڭ جۇلدىزى جوعارى تۇراتىنى دالەلدەۋدى قاجەت ەتپەس تە! مەنىڭ ەسسەمنىڭ ءتىنىن تاپ باسىپ تانىعان ۇلىلاردىڭ ۇرپاعى دا جاقتان جاڭىلعان جوق:
«چتوبى ناپيسات «از ي يا» ەمۋ نەوبحوديمو بىلو نەكيە وبششەنيا نە پروستو س نوسيتەليامي سپەتسيالنىح اكادەميچەسكيح زناني, ا ليۋدمي كوتورىە موگلي بى ەتي زنانيا پوپۋليارنو وبياسنيت... ۋ وتتسا ەتو وچەن حوروشو پولۋچالوس, كاكوە-تو ۆرەميا بىل بەسپلاتنىم پروۆودنيكوم پو چاستي نوۆينوك – چتو پيسالي جۋرنالى وت «ينوستراننوي ليتەراتۋرى» دو جۋرنالو «نەۆا», «درۋجبا نارودوۆ» ي ت.د. ۆ بارە سويۋزا پيساتەلەي...», دەپ ويىمىزعا تاعى ءبىر تامىزىق تاستادى.
– ولجاس سۇلەيمەنوۆ مۇحتار اۋەزوۆتىڭ دە, ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ دە, وراز جاندوسوۆتىڭ دا ۇرپاقتارىمەن وتە جاقىن دوس بولدى, – دەپ مەن دە جانىقتىم. – وسىلاردىڭ بىرىمەن ءبىلىس, بىرىمەن تۋىس ازات سۇلەەۆ ولار سياقتى اتاق-ابىرويعا بولەنگەن جوق. بىراق ازات سۇلەەۆ تۋرالى اڭىز بار. سوندا ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ «از ي يا»-سى بولماسا, ونداي اڭىز تۋمايتىن با ەدى؟
– جوق, نەگە؟ – دەپ قارسىلىق ءبىلدىردى ول. – زنامەنيتايا مونوگرافيا «كوبىز ي كوپيو» مەجدۋ پروچيم وتەتس توجە پرينيال كاكوە تو ۋچاستيە... ەست اۆتوگراف س بلاگودارنوستيۋ وتتسۋ, تيپا بەز تەبيا ەتوت ترۋد نە ۆىشەل بى, پريچەم ناپيسانو نا رۋسسكوم يازىكە...».
ول ءبىر وتتى سوندىرمەي جاتىپ, ەكىنشى شوقتى قولىمەن ۇستاعان بالاداي سەلت ەتكىزدى. اتا-تەگى بىزگە بەلگىسىز «از ي يا»-نىڭ ءجونى باسقا. ال مىناۋ «كوبىز ي كوپە» ءتول ەڭبەك ەمەس, ءارى كەتسە اۋدارما عوي. دەگەنمەن ازات سۇلەەۆتىڭ تۇركىتانۋشى ءھام وعان ەنشىلەس فولكلوردىڭ بىلگىرى ەكەنى دە ەل مويىنداعان شىندىق. ايتەۋىر بۇل تاراپتا ونىڭ سول كەزەڭدەگى ورىس-قازاق رۋحانياتىنا ورتاق تۇلعا بولعانى ايداي اقيقات. بىراق...
– ەكەۋمىز سۇحباتىمىزدىڭ كۋلميناتسياسىنا جەتتىك-اۋ دەيمىن. مەن دە اشىق سۇرايىن, سەن دە اشىق جاۋاپ بەرىپ كور. ءبىر قاراساق, ازات سۇلەەۆ الاقانعا سالىپ-اق ۇستايتىن ادام ەكەن. وندا نەگە ول باياعى ءبىر اڭىزبەن قالدى؟ نەگە جاڭا اڭىزداردىڭ تۋىنا سەبەپكەر بولمادى؟ جالپى, وسىنداي وقىمىستى ادامنىڭ تراگەدياسى نەدە؟
– تراگەديا وتتسا ۆ درۋگوم – سوۆەتسكومۋ كازاحستانۋ ني ۆ 60-ىە, ني ۆ 70, ني ۆ كاكيە درۋگيە پوسلەۆوەننىە دەسياتيلەتيا وكازاليس نە نۋجنى تيۋركولوگي, ليبو يم نە داۆالي رازۆەرنۋتسيا... ي ۋدار پريشەل پو تاكوي پوزيتسي سوۆسەم س درۋگوي ستورونى...
– جاقسى, ءتۇسىندىم. توتاليتارلىق قوعامعا ۇلت رەسپۋبليكالارىنان تالانتتاردىڭ كوپ شىققانى كەرەك بولعان جوق. ولارعا جول بەرمەۋدىڭ ءتۇرلى امالدارى جاسالدى. جالعىز-جارىم جۇلدىزداردى عانا بەتكە ۇستادى. وعان ەلدىڭ ءبارى بىلەتىن عاسىر ىندەتى قوسىلدى. بىراق ايتپاعىم ول ەمەس. بۇگىندە سول ازعانتاي اڭىزى دا ۇمىتىلىپ بارا جاتقان تەكتىنىڭ ۇرپاعىنان نە قالدى؟
– وت وتتسا وستالاس تونەنكايا-تونەنكايا كنيجيتسا ۆ مياگكوم پەرەپلەتە «تيۋركسكيە زايمستۆوۆانيا ۆ سلوۆارە ۆ.داليا»...ەتو ستۋدەنچەسكي رەفەرات ...ي ەششيو ودنا جۋرنالنايا ستاتيا ۆ زاششيتۋ ولجاسا ۋجە ۆ سەرەدينە 90-ح...
سوندايلىق داڭق پەن داقپىرتقا سەبەپشى بولعان ادامنان پىشاقتىڭ قىرىنداي عانا كىتاپشا قالىپتى. بىزگە دەيىن دە ەسكە العاندار شامالى, بىزدەن كەيىن دە ەشكىم ەسكە الا قويماس. بۇرىن «از ي يا» سەكىلدى اتاقتى دۇنيەلەر اينالاسىنداعى اڭىزدارىمەن دە داڭقىنان داقپىرتى اسىپ, ءوز جارناماسىن ءوزى جاساپ جاتاتىن. كەيدە ۇلى دۇنيەلەردىڭ رۋحى ءتىرى بولۋى ءۇشىن دە قولدان اڭىز ۇيىمداستىرىلاتىنى تاريحتا تالاي دالەلدەنگەن ەكەن. ال ءبىز شىندىقپەن شىمقالعان, دەرەكپەن دىتتەلگەن, ءتىرى كۋالارى ءالى دە ارامىزدا جۇرگەن اڭىزداردىڭ ءوزىن ۇمىتا باستاپتىق. بۇل ەسسە-سۇحباتتى مۇجىلگەن قالام ۇشىمەن تۇرتپەكتەپ جازعانداعى تۇپكى ماقساتىمىز دا سول ۇمىت قالىپ بارا جاتقان اڭىزداردى قايتا ءتىرىلتۋ ەدى. جانىبەكتىڭ شامىرقانعان تۇرىنە قاراپ, اڭىزى سەمگەن اڭىزاققا جان بىتكەندەي كۇي كەشكەنىمىزدى نەسىنە جاسىرامىز.
بالكىم, بۇل دا تابيعات زاڭى بويىنشا ۇلى دۇنيەلەر تۋدىرعان ۇرپاقتىڭ دەمالىپ, رۋحى قايتا ويانار شاقتاعى ءبىر جىلت ەتكەن ءۇمىت وتى شىعار, كىم بىلگەن...
مەن كىم تۋرالى جازسام, سول اداممەن تۋىس بولعانداي كۇي كەشەم. مىنە, ءبىر كەشتە رەسمي رۋحانياتىمىزدا ورنى بەلگىلەنبەگەن وقىمىستى ازات سۇلەەۆپەن دە تۋىس بولىپ شىعا كەلدىم. ۇيرەنشىكتى ادەتپەن وعان دا ەسكەرتكىش ورناتۋ كەرەك دەۋدەن اۋلاقپىن, بىراق سونداي ءبىر ەسكەرتكىش كوڭىلىمنىڭ تورىندە بەرىك ورنىققانى انىق!
