«قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ 30 جىلدىعى اياسىندا ءبىز سەنىمدى ساياسي ديالوگ پەن ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سالالارداعى تۇراقتى ءارى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ جوعارى دەڭگەيىنە توقتالدىق. كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياسي باعىتىمىزدىڭ ساباقتاستىعى اياسىندا ءبىز گەرمانيامەن جانە جالپى ەۋروپا وداعىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل كوكجيەگىن كەڭەيتۋ ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمسايتىنىمىزدى اتاپ وتكىم كەلەدى.
بەربوك حانىم, ءسىزدىڭ ساپارىڭىز, ەلدەر اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق پەن ساياسي ديالوگكە, سونداي-اق حالىقارالىق بايلانىستاردى جانداندىرۋعا قوسىمشا سەرپىن بەرەدى. ءبىز گەرمانيا بۋندەستاگ دەپۋتاتتارىنىڭ كەلگەنىنە جانە ولاردىڭ قازاقستان پارلامەنتى وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەرىنە قۋانىشتىمىز. پارلامەنتاريزمدى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا, اسىرەسە, ەلدە ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى ساياسي جانە الەۋمەتتىك رەفورمالار اياسىندا بەلسەندى پىكىر جانە تاجىريبە الماسۋ بولاتىنىنا سەنىمدىمىن», دەدى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى م.تىلەۋبەردى.
سونىمەن قاتار ۆەدومستۆو باسشىسى گەرمانيادان كەلگەن ءىرى بيزنەس وكىلدەرىنە ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. وسى ورايدا, مۇنداي كەلىسسوزدەر الەۋەتتى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
«قازاقستان – ينۆەستيتسيا ءۇشىن تارتىمدى ەل. 2021 جىلى ءبىز شەتەلدىك ينۆەستيتسيا اعىنىنىڭ پاندەمياعا دەيىنگى دەڭگەيىنە ورالىپ قانا قويماي, ونى 37,7 پايىزعا ارتتىرا الدىق. 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستانعا تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى اعىنى 23,7 ملرد دوللاردى قۇرادى. بۇل 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 37,7 پايىزعا جوعارى.
الەمنىڭ ءتورتىنشى ەكونوميكاسى گەرمانيا ءبىزدىڭ ەكونوميكاعا ينۆەستيتسيا سالاتىن العاشقى ون ەلدىڭ قاتارىنا ءالى كىرمەگەن. سوندىقتان قازاقستاننىڭ نەمىس ينۆەستورلارى مەن كاسىپكەرلەرىنە جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن بارىنشا قولايلى جاعدايلار ۇسىنعانىمىزعا نازار اۋدارامىز. وسى ماقساتتا ءبىز پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكلياردىڭ باسشىلىعىمەن نەمىس ينۆەستورلارىمەن جانە كاسىپكەرلەرىمەن ءوزارا بايلانىس ءۇشىن تەڭدەسسىز ۇكىمەتتىك جۇمىس توبىن قۇردىق. توپ جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا نەمىس ينۆەستورلارىنىڭ جوبالارى كەلىسسوزدەردىڭ باسىنان باستاپ ءوندىرىستى تولىق قۇرۋعا كومەك كورسەتىلەدى», دەدى م.تىلەۋبەردى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەلدە ەكونوميكانىڭ 700 ءىرى, ورتا جانە شاعىن اكتيۆتەرى جەكەشەلەندىرىلەتىنىن جەتكىزدى. ءمينيستردىڭ پايىمداۋىنشا, بۇل نەمىس كاسىپكەرلەرىنە قوسىمشا مۇمكىندىك بەرمەك. نەمىس ينۆەستيتسيالارى, وزىق تەحنولوگيالارى مەن نوۋ-حاۋلارى جانە قازاقستاننىڭ شيكىزاتى, بىلىكتى جۇمىسشىلارى جانە قولايلى بيزنەس جاعدايلارى win-win قاعيداتى بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە سەنىمدى نەگىز جاسايدى.
«وسىعان بايلانىستى, قازاقستاندا ەكونوميكانىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق سەكتورلارى ءۇشىن قاجەتتى شيكىزاتتى, سيرەك كەزدەسەتىن مەتالداردى باستاپقى وڭدەۋ, سونداي-اق ەكولوگيالىق تازا ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ ءوندىرىسىن قۇرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق وزەكتى جانە پەرسپەكتيۆالى. مۇنىڭ قۇقىقتىق نەگىزى سوناۋ 2012 جىلى شيكىزاتتىق, وندىرىستىك جانە تەحنولوگيالىق ارىپتەستىك تۋرالى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە قول قويۋ ارقىلى جاسالعان بولاتىن.
27 قازاندا Svevind نەمىس-شۆەد كونتسەرنىنىڭ Hyrasia One ەنشىلەس كومپانياسى مەن قازاقستان ۇكىمەتى اراسىندا ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمگە قول قويىلىپ, ونىڭ اياسىندا ەۋروپا مەن ازيانىڭ ەنەرگەتيكالىق جانە شيكىزات قورلارىنىڭ بىرەگەي ونەركاسىپتىك اۋقىمدى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قازاقستاندا تازا جانە ەكولوگيالىق ءتيىمدى «جاسىل» سۋتەگى شىعاراتىن الەمدەگى ەڭ ءىرى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى, ءبىز نەمىس تاراپىنىڭ استانادا سۋتەگى ديپلوماتياسى كەڭسەسىن اشۋ ۇسىنىسىن قۇپتايمىز. بەربوك حانىم, بۇل باستاماڭىز ءۇشىن العىس ايتامىز جانە ونى جان-جاقتى قولداۋعا دايىنبىز», دەدى م.تىلەۋبەردى.
كەلىسسوزدەر كەزىندە مادەني-گۋمانيتارلىق ءوزارا بايلانىس ماسەلەسى دە ءسوز بولدى. قازاقستاندا 200 مىڭعا جۋىق ەتنوستىق نەمىس تۇرادى. گەرمانيادا ەلىمىزدەن كوشكەن 1 ملن-عا جۋىق نەمىس بار. م.تىلەۋبەردى حالىقتار اراسىنداعى دوستىقتى ساقتاۋ ءۇشىن وسى «جاندى كوپىردىڭ» ودان ءارى نىعايتىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. قازاقستاندا نەمىس ۇلتىنىڭ ءتىلى مەن مادەنيەتىن ساقتاۋ ماسەلەسىندە الماتىداعى قازاق-نەمىس ۋنيۆەرسيتەتى مەن نەمىس تەاترىنىڭ, استاناداعى قازاق-نەمىس ورتالىعىنىڭ جانە «ۆيدەرگەبۋرت» قوعامدىق قورىنىڭ ۇلكەن پراكتيكالىق ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
ء«بىز ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلار اراسىنداعى اكادەميالىق الماسۋ باعدارلامالارىن قولدايمىز جانە ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ارقىلى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جەتەكشى نەمىس ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ وكىلدىكتەرىن اشۋ جانە گەرمانيا ۇلگىسى بويىنشا جوعارى بىلىكتى كادرلاردى كاسىبي وقىتۋدىڭ دۋالدى جۇيەسىن دامىتۋ ارقىلى نەمىس ءتىلىن تانىمال ەتۋگە قولداۋ كورسەتۋگە دايىنبىز.
قازاقستان نەمىس ارىپتەستەرىمەن جانە ورتالىق ازياداعى كورشىلەرىمەن بىرلەسە ايماقتىق جانە جاھاندىق كليماتتىق قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىق ماسەلەلەرىندە بەلسەندى ىنتىماقتاسۋعا دايىن. وسى تۇرعىدا گەرمانيا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە «جاسىل ورتالىق ازيا» باستاماسى ءۇشىن العىس ايتامىز», دەدى م.تىلەۋبەردى.
ءوز كەزەگىندە گەرمانيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى اننالەنا بەربوك ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستاردى نىعايتۋعا باسىمدىق بەرىلەتىنىنە نازار اۋداردى. قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ءتارتىپتى قولداۋىن جانە وسى ءتارتىپتى ساقتاۋعا ۇمتىلىسىن گەرمانيا تاراپى جوعارى باعالايدى. قازىر الەم ەلدەرى ءوز ىقپالىن كەڭەيتۋگە تىرىسىپ جاتىر. وسى ورايدا ەكونوميكالىق كەلىسىمشارتتار ارقىلى بايلانىستار نىعايىپ كەلەدى.
«گەرمانيا ءادىل ءارى تەڭ دارەجەدە, ەشقانداي ماجبۇرلەۋسىز, جاسىرىن شارتتارسىز بەكىتىلگەن ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستار بولعانىن قالايدى», دەدى ا.بەربوك. سونىمەن قاتار ول قازاقستاندا تازا ءارى ەكولوگيالىق ءتيىمدى «جاسىل» سۋتەگى شىعاراتىن الەمدەگى ەڭ ءىرى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرىن سالۋ جوباسىنا توقتالدى. وسى جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا قازاقستاننىڭ الەۋەتى جوعارى.
«گەرمانيانىڭ كاسىپورىندارى سۋتەگى, جەل جانە كۇن ەنەرگياسى جوبالارىندا الدىڭعى قاتاردا تۇر. ءبىز استانادا سۋتەگى ديپلوماتياسى كەڭسەسىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل بيۋرو ساراپشىلار مەن مامانداردى تارتۋ تۇرعىسىندا ماڭىزدى بولماق. وسى ورايدا ماڭىزدى جوبالاردى ناقتى ىسكە اسىرۋعا جاعداي جاسالادى. قازاقستان قازىرگى كەزدە ماڭىزدى رەفورمالاردى ىسكە اسىرىپ جاتىر. ءبىز ساياسي رەفورما, زاڭ ۇستەمدىگى, ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ديالوگتى كەڭەيتكىمىز كەلەدى. اشىق, كۇشتى جانە وزىنە سەنىمدى ازاماتتىق قوعام يننوۆاتسيالار مەن تابىستى بولاشاققا جول باستايتىنىنا سەنىمدىمىن», – دەدى گەرمانيا ءمينيسترى.
