مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا قازاقستاننان قۇرامىندا 70-كە جۋىق مۇشەسى بار ارنايى دەلەگاتسيا بارىپ, سپورتشىلارىمىز جەمىستى ورالعان بولاتىن.
جانكۇيەرلەردىڭ ەسىنە قايىرا ءبىر سالىپ وتەيىك. اقپارات ءۇشىن. الەمنىڭ 102 مەملەكەتىنەن 3 مىڭنان استام سپورتشى قاتىسقان ايتۋلى الاماندا قازاق سپورتشىلارى سپورتتىڭ 5 تۇرىنەن (قازاق كۇرەسى, كوكپار, كوكبورى, جامبى اتۋ, ساداق اتۋ) ونەر كورسەتىپ, 9 مەدال – 3 التىن, 4 كۇمىس جانە 2 قولا جەڭىپ العان بولاتىن. جالپى, كوشپەلىلەر ويىنىندا سپورتتىڭ 13 تۇرىنەن جۇلدەلەر ساراپقا سالىندى.
جالپى, وتاندىق جانە شەتەلدىك اقپارات قۇرالدارى دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر وينىنىڭ ستاتيستيكاسىنا, ساراپقا سالىنعان جۇلدەلەرگە, سپورتشىلاردىڭ شەبەرلىگىنە, قاتىسقان ەلدەردىڭ قۇرامى جونىندە قۇلاقتاندىرىپ, نەگىزگى يدەولوگياسىنا اسا ءمان بەرمەگەندەي كورىندى.
تاياۋداعى تۇركيا پرەزيدەنتى رەدجەپ تايىپ ەردوعاننىڭ قازاقستانعا جاساعان رەسمي ساپارى كەزىندە دە ەكى ەلدىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق, مادەني-رۋحاني قارىم-قاتىناسىنا ەرەكشە ەكپىن بەرگەن الەمنىڭ كەيبىر جەتەكشى تەلەارنالارى مەن باسىلىمدارى اقپارات تاراتۋ بارىسىندا تۇركيادا وتكەن ءىV دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا باسا ساياسي سالماق بەرگەندەي, استارىنا ۇڭىلگەندەي كورىندى. ىلگەرىدە, قىرعىز جەرىندە وتكەن ويىنداردا جالپى بۇقارالىق سيپاتقا يە بولعانمەن, ءدال وسىنداي كوزقاراس سەزىلە قويماعان.
تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ سامميتىندە كوشپەلىلەر ويىندارىن ەكى جىلدا ءبىر وتەتىن ءداستۇرلى سپورت رەتىندە قابىلداۋ تۋرالى ارنايى شەشىم قابىلدانعان بولاتىن. سول قابىلدانعان شەشىمنەن كەيىنگى تۇركيا جەرىندە وتكەن دودانىڭ ورنى دا, گەوساياسي سالماعى دا بولەك بولدى. بۇل جاعدايدى ءبىز ءوز كوزىمىزبەن كوردىك, كوڭىلىمىزبەن سەزىندىك.
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ەرلان قوشانوۆ ەل پرەزيدەنتىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن قازاقستاندىق سپورتشىلاردى قولداۋ ءۇشىن جانە ويىنداردى وتكىزىپ جاتقان ەلگە قۇرمەت كورسەتۋ ءۇشىن تۇركيا جەرىنە دەپۋتاتتار توبىن باستاپ ارنايى باردى.
بۋرىل بۇيراتتارعا جامباستاپ جاتقان بۋرساعا ىلىنگەنىمىزدە قازاق ەلىنىڭ كوك بايراعىن كوتەرگەن بىلەكتى بالۋاندارىمىز بەن جۇرەكتى كوكپارشىلارىمىز, قۇرالايدى كوزگە اتقان ساداقشىلارىمىز بەن ات ۇستىندە ۇرشىقشا ۇيىرىلگەن كوكپارشىلارىمىز جارىسقا قاتىسىپ جاتىر ەكەن. ءماجىلىس سپيكەرى بابى مەن باعى كەلىسكەن سپورتشىلارىمىزبەن ارنايى كەزدەستى.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ ارنايى تاپسىرماسىمەن كەلىپ وتىرمىز. جۇزدەگەن مەملەكەت وكىلدەرى باق سىناپ جاتقان وسىناۋ الاماندا سىزدەرگە ارنايى سالەم جولداپ, ماڭىزى بولەك وسى سايىستا جەمىستى ونەر كورسەتىپ, جەڭىسپەن ورالۋلارىڭىزعا تىلەكتەستىگىن ءبىلدىردى. ءبىرىنشى كەزەكتە وسىنى جەتكىزگىم كەلەدى. ءبىز – كوشپەلىلەردىڭ ۇرپاعىمىز! سىزدەر سەرىك ەتكەن بۇل سپورت تۇرلەرى اتا-بابامىزدان مۇرا بولىپ كەلە جاتقان, الپىس ەكى تامىرىمىزدا ويناق سالىپ تۇرعان ۇلى ونەر عوي! بارشاڭىزعا ساتتىلىك تىلەيمىن! جاراقاتسىز جانە تۋىمىزدى بيىك دەڭگەيدە الىپ شىعۋلارىڭىزعا تىلەكتەسپىن», دەپ ەرلان جاقان ۇلى سپورتشىلارىمىزدىڭ جىگەرىن جانىعان. نامىسىن قايراعان.
ءىV دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىنىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى دا ايرىقشا بولدى. جانە جارتى الەمگە تىكەلەي ەفيردە تاراعان شاراعا ءبۇتىن دۇنيە كوز تىكتى دەسە ارتىق بولماس.
تۇركيا پرەزيدەنتى رەدجەپ تايىپ ەردوعاننىڭ رەسمي اشىلۋدا سويلەگەن رۋحقا تولى ءسوزى جۇرەكتەردى تولقىتىپ, كوڭىلدەردى تەبىرەنتتى. «اسپان استىن ات تۇياعىنىڭ دۇبىرىنە بولەگەن كوشپەلىلەردىڭ ۇرپاعىمىن» دەگەن ماقتانىش سەزىمى كەرنەدى.
– تۇركياعا, بۋرسامىزعا جانە ءار تاسىنان تاريح, مادەنيەت جانە تابيعاتتىڭ ءيىسى اڭقىپ تۇرعان يزنيگىمىزگە قوش كەلدىڭىزدەر! الەمنىڭ قاي تۇكپىرىندە جۇرسە دە سپورتقا, ونەرگە, مادەنيەتكە, ورتاق بولاشاعىمىز ءۇشىن جانىن بەرەتىن بارشا اعايىنعا يزنيكتەن ىستىق سالەمىمدى جولدايمىن, – دەپ ءسوز باستاعان تۇركيا باسشىسى كوشپەلىلەر مادەنيەتىن ادامزات تاريحىنا بايلانىستىرا سويلەدى. – مىڭداعان جىل بويى ادامزات ءتۇرلى سەبەپتەرمەن اتاجۇرتىن تاستاپ, باسقا گەوگرافيادا وزدەرىنە جاڭا ءومىر ءسۇرۋ كەڭىستىگىن ىزدەدى. سول سياقتى بەلگىلى ءبىر گەوگرافيادا ۇنەمى نەمەسە جىل مەزگىلدەرىنە قاراي ورىندارىن اۋىستىرىپ ءومىر سۇرەتىن قاۋىمدار بار. وسى ۇزاق ساپارلاردا كەزدەسكەن قاۋىمدار ءبىر-بىرىنە اسەر ەتتى. اقپارات قۇرالدارى مەن كوممۋنيكاتسيا الەمدى شاعىن اۋىلعا اينالدىرعانىمەن, كوشى-قون ءالى دە مادەنيەت پەن ادامدار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ ەڭ ءتيىمدى تاسىمالداۋشىسى بولىپ تۇر. بۇكىل الەمدە ۋربانيزاتسيانىڭ ارتۋى, جۇمىس ورىندارىنىڭ ءارتاراپتاندىرىلۋى, ورتالىق مەملەكەتتەردىڭ قاۋىپسىزدىك پەن ازىق-ت ۇلىك قاجەتتىلىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋى كوشپەلىلىكتى ايتارلىقتاي شەكتەدى. الايدا ادامزاتتىڭ مىڭداعان جىل بويى ءىزىن قالدىرعان بۇل مادەنيەتتىڭ جويىلىپ كەتۋىنە ەشقايسىمىز كەلىسە المايمىز. ول ءۇشىن ءبىز وسى ءتول ويىندارىمىزبەن, سالت-داستۇرلەرىمىزبەن, وسىعان ۇقساس ءىس-شارالارمەن كوشپەلى مادەنيەتتى ومىرشەڭ ەتۋدىڭ ۇلكەن پايداسىن كورەمىز. بۇل تاۋەلسىزدىگىمىز بەن بولاشاعىمىزدىڭ كەپىلى رەتىندە توروس تاۋىنداعى ءتۇتىن تۇتەتكەن يورىك شاتىرىن بىلدىرەدى.
كوشپەلىلەر ويىندارىن دۇنيە جۇزىنە تاراتاتىن بۇل ءىس-شارا ادامزاتتىڭ كونە مۇراسىن كەلەشەك ۇرپاققا قالدىرۋ ماقساتىمەن ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمىن. سپورتتان ونەرگە, گاسترونوميادان ءداستۇرلى سپورتقا بەت العان كوشپەلىلەر ويىندارىمەن بارشاڭىزدى قۇتتىقتايمىن!
وسى ويىنداردىڭ ساقتالۋىنا جانە ونىڭ بولاشاققا بارۋىنا ءوز ۇلەستەرىن جانە قاتىسۋىمەن قولداۋ كورسەتكەن دوستارىمىزعا العىس ايتقىم كەلەدى.
بەيبىتشىلىككە, بىرلىك پەن ىنتىماققا نەگىزدەلگەن بۇل ويىندار وڭىرىمىزدە ءدىني جانە ەتنوستىق قاقتىعىستار, شيەلەنىس پەن داعدارىستار ءورشىپ تۇرعان كەزدەگى بىرەگەي ىنتىماقتاستىق الاڭى دەپ بىلەمىن. ويىندارعا كەلگەن ەلدەرمەن ورناتقان قارىم-قاتىناسىمىز جانە ارادا قالىپتاسقان وڭ ەنەرگيا ءبارىمىز ءۇشىن مادەني ديپلوماتيانىڭ جاڭا ەسىگىن اشادى. ءبىز ويىنداردىڭ ديپلوماتيالىق قىرىنا ءمان بەرەمىز, بۇل ءبىزدىڭ حالىقتارىمىزدى جاقىنداستىراتىن جاڭا جانە تۇراقتى قارىم-قاتىناستاردى ورناتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن.
سالتاناتتى اشىلۋدان سوڭ قالاشىقتا تىگىلگەن قازاق ۇيدە تۇركيا پرەزيدەنتىمەن ءماجىلىس سپيكەرى ەرلان قوشانوۆ ارنايى كەزدەسىپ, قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ ىستىق سالەمىن ارنايى جەتكىزە وتىرىپ, بۇگىنگى تاڭدا وزگەشە سيپات الا باستاعان وسى دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر وينىن قازاق توپىراعىندا وتكىزۋگە ىقىلاستى ەكەنىن جەتكىزدى. تۇركيا باسشىلىعىنىڭ قاي كەزدە دە قازاق ەلىنە دەگەن ىقىلاسى ەرەكشە ەكەنى بۇرىننان دا ءمالىم عوي, بىراق كەزدەسۋ بارىسىندا ەردوعان مىرزانىڭ ۇلى دالاعا دەگەن اڭسارى مەن تىلەگى ءتىپتى انىق اڭعارىلدى.
«قازاقستان – ءبىزدىڭ اتاجۇرتىمىز عوي, ءتۇبى ءبىر تۋىس ەلمىز. بۇگىنگى ءداۋىر ۇرىساتىن ەمەس, ۇيىساتىن, ۇعىساتىن, بارلىق سالادا بايلانىستاردى ارتتىراتىن زامان. جۇدىرىقتاي جۇمىلعان كەزدە عانا تۇركى دۇنيەسىنىڭ تۇعىرى بەرىك بولادى. مەنىڭ قازاق ەلىنە, ونىڭ باسشىسىنا دەگەن قۇرمەتىم ەرەكشە! ءبىزدىڭ تورىمىزدە ءوتىپ جاتقان وسىناۋ دوداعا ارنايى رەسمي دەلەگاتسيا كەلىپ, قولداۋ بىلدىرگەندەرىڭىزگە شەكسىز ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. وسى كوشپەلىلەر ويىنىنىڭ بايراعى قازاق جەرىندە دە كوتەرىلۋى كەرەك! مەن مۇنداي ۇسىنىستى قولدايمىن!», دەدى ەردوعان.
جالپى, 2014 جىلى قىرعىزستاندا جالاۋ كوتەرگەن كوشپەلىلەر ويىنى كەيىن دە ەكى مارتە ايىرقالپاقتى اعايىنداردىڭ ەلىندە ءوتتى. جىل وتكەن سايىن الەمدىك سيپات الا باستاعان بۇل جوبا تانىم مەن داستۇرگە تەرەڭ تامىر سالا وتىرىپ, ءتۇبى ءبىر تۇركى جۇرتىنىڭ جاۋىنگەرلىك ونەرى مەن ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىن, ءداستۇر-سالتتارىن ويىندار رەگلامەنتىنىڭ نەگىزگى قاعيداسىنا اينالدىرا باستاعانداي.
يزنيكتەگى ويىندارعا قىرعىز پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆ, تاتارستان باسشىسى رۋستام ميننيحانوۆ, وزگە دە ەلدەردىڭ رەسمي تۇلعالارى ارنايى كەلىپتى.
جالپى, ويىندار بارىسىندا ات سپورتى, كۇرەس, ساداق اتۋ, كوكپار, تەڭگە ءىلۋ سىندى سايىستاردان بولەك, گاسترونوميا باعىتىنا سايكەس 20 ەلدىڭ اسپازدىق تاعامدارىنىڭ دا باعدارلاماسى بولدى.
كوشپەلىلەر ويىندارىنا كەلۋشىلەرگە بارلىق جاعداي جاسالعان. وتكەننەن بۇگىنگە ساياحاتتاپ, كورمە-جارمەڭكە الاڭىندا, سونداي-اق ەتنوبازاردا تالانتتى سۋرەتشىلەر مەن قولونەرشىلەردىڭ تۋىندىلارى قويىلىپتى. بۇل – جويىلىپ كەتۋ الدىندا تۇرعان مادەني بايلىقتى قورعاۋ جانە ونى ساقتاپ قالۋعا جاسالعان قادام دەپ تۇسىندىك. ءداستۇرلى ونەردىڭ كوپتەگەن ءتۇرى, اسىرەسە كالليگرافيا, قولونەر, شۇبەرەك قۋىرشاق, كيىز باسۋ, ورتالىعى يزنيكتە ورنالاسقان شىنى جاساۋ ونەرى دە باعدارلاماعا ەنگىزىلىپتى.
ءىV دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىنى اياقتالار تۇستا ەكى جىلدان كەيىنگى كوشپەلىلەر وليمپياداسىن قابىلدايتىن ەلدى انىقتاۋ ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك كوميتەتتىڭ ارنايى تورالقا جيىنى ءوتتى. كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە 2024 جىلى قازاقستان V دۇنيەجۇزى كوشپەلىلەر ويىندارىن وتكىزۋشى مەملەكەت رەتىندە بەلگىلەندى. تۇركيانىڭ جاستار جانە سپورت ءمينيسترى مەحمەت كاساپوگلۋ سالتاناتتى تۇردە ويىندار ەستافەتاسىن ەلىمىزگە رەسمي تۇردە تابىس ەتتى.
وسىناۋ ءسۇيىنشى حاباردى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆقا ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ قابىلداۋ كەزىندە ارنايى باياندادى.
كوشپەلىلەر تۇلپارلارىنىڭ تiلەرسەگiنە دەيiن ساۋىت كيگiزiپ, مۇزداي تەمiر قۇرسانىپ, كۇللى دۇنيەگە ءامىرىن جۇرگىزگەنى تاريحتان ءمالىم. تەمiر قورىتىپ, اعاش ويىپ, ءورىم ورگەن تەمىرشىلەر, ۇستالار – كوشپەلى وركەنيەتتىڭ باستاۋى ەدى. ولاردىڭ وشاعى تولى وركەنيەت بولدى. «التىن ادامنىڭ» كيىمىندەگى التىن تۇيمەلەر سول ءداۋiردiڭ كۋاسi. ۇياداي عانا جەروشاقتىڭ كورiگiن قىزدىرعان سول ۇستالار سايىن دالانىڭ جال-قۇيرىعى توگiلگەن تاعىلارىن قۇرىقتاپ, تۇياعىنا – تاعا, ەزۋiنە اۋىزدىق سالدى. ارۋاق شاقىرعان جاۋىنگەردiڭ باسىنا – كiرەۋكەلi توماعاپ, دەنەسiنە – توعىز قابات تورعاۋىت, قولىنا – كۇرزi, بۇتىنا – بۇتiلدiرiك, اياعىنا ساپتاما ەتiك كيگiزدi. ءسويتiپ, كۇننiڭ استىن باعىندىرۋدى ۇستاحانادان باستاعان كوشپەلىلەر كارi قۇرلىققا دالا وركەنيەتiنiڭ العاشقى ءدانiن اپارىپ سەپتi. بiزدiڭ سول بابالارىمىزدىڭ ادامزات وركەنيەتiنiڭ العاشقى لەگiنە ۇزەڭگى, اۋىزدىق, تاعا جانە جارعاق شالبارمەن قالىڭ قول بولىپ كiردى. وسى ۇلى مادەنيەتتiڭ يەسi ءھام كيەسi تiرiدە قازى بولعان, ولگەندە شاھيد كەتكەن ۇستالار, تەمىرشىلەر. تاعانىڭ ەمشەگi جانىنا باتقان تيراندار كوشپەلى وركەنيەتتىڭ كوشىن باستاعان ۇستالاردى قويشا باۋىزداعانىن كيiز كiتاپتاردان وقىعاندا ازا بويىڭ قازا بولادى...
جاناربەك ءاشىمجان,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى
