وتىرىستى جۇرگىزگەن ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بالايم كەسەبەۆا كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, قازىرگى تاڭدا قازاقستاندىقتاردىڭ شامامەن 41 پايىزى اۋىلدىق جەرلەردە تۇرادى. سونىڭ 3,6 ميلليونى نەمەسە 46 پايىزى – بالالار مەن قارتتار.
«وكىنىشكە قاراي, ءبىراز سەبەپتەرگە بايلانىستى اۋىلدىق جەرلەردە دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرىن جەدەل شەشۋدى قاجەت ەتەتىن كوپ سۇراق قوردالانىپ قالعان. اۋىلدىق جەردە باستى پروبلەما – مەديتسينالىق كومەككە قول جەتكىزۋ. ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانىڭ ەسكىرگەنىن, دارىگەرلەر مەن كىشى مەديتسينالىق پەرسونالدىڭ, مەديتسينالىق تەحنيكانىڭ جەتىسپەۋىن, ءدارى-دارمەكتەردىڭ جوقتىعى ماسەلەنى كۇردەلەندىرە ءتۇستى.
جالپى, دەنساۋلىق جاعدايىنا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى پاندەمياسىنىڭ سالدارى دا اسەر ەتتى. ماسەلەن, 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قان اينالىمى جۇيەسى اۋرۋلارىنان ءولىم-ءجىتىمى 11 پايىزعا ارتىپ, قاتەرلى ىسىكتەرمەن سىرقاتتانۋشىلىق 10,5 پايىزعا ءوستى. اۋىلدىق جەرلەردە مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن كولىكتىك مەديتسينا ۇيىمداستىرىلدى, وتكەن جىلى ونىڭ قىزمەتتەرىمەن 2,2 مىڭ ەلدى مەكەن قامتىلدى. سونداي-اق مەديتسينالىق پويىزدار ىسكە قوسىلىپ, 38 مىڭنان استام اۋىل تۇرعىنىنا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتىلدى», دەدى ب.كەسەباەۆا.
ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كەلەسى جىلدان باستاپ «اۋىلدىق جەردەگى دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى ىسكە اسىرىلاتىنىن جەتكىزدى. بۇل جوبانىڭ باستى ماقساتى – مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىمدى كەشەندى تۇردە جاقسارتۋ. وسىعان وراي, الداعى ەكى جىلدا 655 العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتۋ نىسانى, 32 اۋدانارالىق كوپسالالى اۋرۋحانا اشىلماق. بۇعان 217 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى بولىنەدى.
ۇكىمەت ساعاتىندا كوتەرىلگەن تاقىرىپ بويىنشا بايانداما جاساعان دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات اۋىل تۇرعىندارىنا 5 مىڭنان استام مەديتسينالىق ۇيىم, ونىڭ ىشىندە 2 مىڭنان استام مەديتسينالىق پۋنكت, 800 فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت, 1 مىڭنان استام دارىگەرلىك امبۋلاتوريا, 200-دەن استام ەمحانا جانە 203 اۋرۋحانا مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىنىن ايتتى.
«حالىقتىڭ دەنساۋلىق كورسەتكىشتەرىن تالداۋعا سۇيەنسەك, اۋىل تۇرعىندارى قالا تۇرعىندارىنان ۇزاق ءومىر سۇرەدى. 2021 جىلى اۋىلداردا تۋ دەڭگەيى قالاعا قاراعاندا جوعارى بولدى. بيىلعى 7 اي قورىتىندىسى بويىنشا رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەن 5 پايىزعا جوعارى. بىلتىرمەن سالىستىرعاندا جالپى ءولىم كورسەتكىشىنىڭ 14 پايىزعا تومەندەۋى بايقالادى. اۋىلداعى انا ءولىمى بيىلعى 6 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قالاعا قاراعاندا 2 ەسە تومەن.
وسى جىلى نارەستە ءولىمى وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا اۋىلدىق جەردە 30,6 پايىزعا ۇلعايعان. بۇل رەتتە اۋىلدا بالا ءولىمى قالامەن سالىستىرعاندا 38,7 پايىزعا تومەن. نارەستە ءولىمى ايەلدەردىڭ دەنساۋلىعىنا تىكەلەي بايلانىستى. ايەلدەردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ جانە بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋ ءۇشىن جۇكتى ايەلدەردى جەكە جانە ديستسيپليناارالىق بوسانعانعا دەيىنگى باقىلاۋمەن قامتۋ ۇلعايدى», دەدى ا.عينيات.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, بالالاردىڭ دەنساۋلىق جاعدايىن جاقسارتۋ جانە ءولىمدى ازايتۋ ءۇشىن ەلىمىزدە جۇيەلى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, اۋرۋلاردى جانە دامۋ بۇزىلىستارىن ۋاقتىلى انىقتاۋ ءۇشىن جىل سايىن 3,1 ملن بالاعا پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋ, 1,6 ملن سابيگە سكرينينگتىك زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلەدى.
«اۋىل حالقى كوبىنەسە تىنىس الۋ مۇشەلەرىنىڭ اۋرۋىنان زارداپ شەگەدى. مۇنىڭ ۇلەسى – 42,7 پايىز. نەسەپ-جىنىس جۇيەسى – 6,3, قان اينالىم جۇيەسىنىڭ اۋرۋلارى – 5,4, جازاتايىم وقيعالار, جاراقاتتار مەن ۋلانۋلار 4,6 پايىزدى قۇرايدى. ونكولوگيالىق اۋرۋلار
1 پايىزعا تەڭ. اۋىلدا, جالپى ەل بويىنشا, قان اينالىمى جۇيەسىنىڭ اۋرۋلارىنان, قاتەرلى ىسىكتەردەن, تىنىس الۋ اعزالارىنىڭ اۋرۋلارىنان جانە جاراقاتتاردان بولاتىن ءولىم باسىم. كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى پاندەمياسىنىڭ جالپى حالىق دەنساۋلىعىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنە اسەر ەتكەنىن اتاپ وتكەن ءجون.
سونىمەن بىرگە اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدا ءبىراز ماسەلە بار. ديناميكالىق باقىلاۋ ساپاسىنىڭ تومەندىگى, كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق قىزمەتتەردىڭ جەتكىلىكسىزدىگى بايقالادى. سونىمەن قاتار سوزىلمالى اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەردى قىمبات ءدارى-دارمەكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ اۋىل تۇرعىندارى اراسىندا قالا تۇرعىندارىمەن سالىستىرعاندا 2 ەسە از. بىرقاتار اۋىلدا ءدارىحانا پۋنكتتەرى جوق», دەدى ا.عينيات.
تالداۋ كورسەتكەندەي, اۋىلدىق جەرلەرگە 1 700-دەن استام مەديتسينا قىزمەتكەرى, سونىڭ ىشىندە 1 مىڭنان استام دارىگەر جەتىسپەيدى. 200-دەن استام ەلدى مەكەندە مەديتسينالىق نىسان جوق, 400-گە جۋىق اۋىلدا مەديتسينالىق وبەكتى جالعا الىنعان, اپاتتىق, بەيىمدەلگەن عيماراتتاردا ورنالاسقان. مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىمىنىڭ جارتىسى توزعان.
«مەديتسينالىق كادرلاردى اۋىلعا تارتۋ ءۇشىن تۇلەكتەردىڭ مىندەتتى تۇردە 3 جىلدىق جۇمىس ىستەۋ نورماسى قابىلداندى. كەلگەن ءاربىر دارىگەرگە 1 ملن تەڭگەدەن 2 ملن تەڭگەگە دەيىن كوتەرمە جاردەماقى بولىنەدى. ال كەيبىر اكىمدىكتەر ءۇش-بەس ملن-عا دەيىن (سولتۇستىك قازاقستان جانە قوستاناي وبلىستارىندا) جاردەماقى بولەدى. ءالى دە اۋىلعا باراتىن دارىگەرلەردىڭ الەۋمەتتىك قولداۋىن كۇشەيتۋ قاجەت.
جىل سايىن كلينيكالىق بەيىندەگى 1 500 مەديتسينالىق كادردى دايارلاۋعا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى – گرانت بولىنەدى. تۇلەكتەردى ءبولۋ جۇزەگە اسىرىلادى. بۇگىندە اۋىلدىق جەرلەردە 67 مىڭنان استام مەديتسينا قىزمەتكەرى, ونىڭ ىشىندە 13 مىڭ دارىگەر جانە 54 مىڭ ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرى جۇمىس ىستەيدى», دەدى مينيستر.
ۆەدومستۆو باسشىسى كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, اۋىلدى دارىگەرمەن قامتاماسىز ەتۋ كورسەتكىشى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى ەلدەرىنەن ەكى ەسەگە از. سونىمەن قاتار اۋىلدا رەزيدەنتتەر مىندەتتى پراكتيكادان ءوتۋ ءۇشىن «رەزيدەنتتەر اۋىلعا» پيلوتتىق جوباسى پىسىقتالىپ جاتقان كورىنەدى.
«مەملەكەت باسشىسى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە رەزيدەنتۋراعا بەرىلەتىن گرانتتار سانىنىڭ جىل سايىن 70 پايىزعا ۇلعايۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. بيىل پراكتيكالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ قاجەتتىلىكتەرىنە سايكەس وڭىرلەرگە 2 981 جاس مامان, ونىڭ ىشىندە اۋىلعا – 797 ادام ءبولىندى. وسىلايشا, تاپشىلىقتى جابۋ 61 پايىزدى قۇرادى. مينيسترلىك اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ تۇراقتى نەگىزدە مامانداردىڭ كەلۋ مونيتورينگىن جۇزەگە اسىرادى. ال جەرگىلىكتى ورگاندار كەلگەن جاس مامانداردى تۇراقتاندىرۋعا جۇمىستانۋى قاجەت», دەدى ا.عينيات.
شالعاي اۋىلداردىڭ تۇرعىندارىن مەديتسينالىق قىزمەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كولىك مەديتسيناسى جولعا قويىلعان. مۇنداي كومەك كورسەتەتىن 149 جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەن جۇمىس ىستەيدى.
«بيىل ەلىمىزدىڭ 10 وڭىرىندە 64 مىڭ تۇرعىنعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتكەن «جاردەم» جانە «سالاماتتى قازاقستان» مەديتسينالىق پويىزدارىنىڭ جۇمىسى قايتا جانداندى. مەديتسينالىق اۆياتسيادا اۋىل تۇرعىندارىن تاسىمالدايتىن جانە شۇعىل كومەك كورسەتەتىن 33 اۋە كەمەسى بار. اۋىلدا جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن 595 بريگادا جۇمىس ىستەيدى. ولار 1,5 ملن شاقىرتۋعا بارا الادى», دەدى مينيستر.
سونداي-اق مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ماقۇلداعان وزىق تاجىريبە ەنگىزىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار ەمحانالاردا جۇمىس ىستەيتىن مەيىرگەرلەردىڭ فۋنكتسيالارى كەڭەيتىلدى.
«الماتى وبلىسى ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنىڭ اۋداندىق ەمحاناسى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ەۋروپالىق ايماعىنا مۇشە 53 مەملەكەت ءۇشىن مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك بويىنشا دەمونستراتسيالىق الاڭ بولىپ تانىلعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ءوزىنىڭ ەۋروپالىق ايماعىنىڭ ءۇش ەلىندە قازاقستان, يسپانيا جانە شۆەتسيادا دەمونستراتسيالىق الاڭدار اشتى», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
كوروناۆيرۋسقا قاتىستى شەكتەۋلەرگە بايلانىستى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ازايعان. سوعان بايلانىستى, اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋ جانە ۋاقتىلى ەمدەۋ ءۇشىن اۋقىمدى پروفيلاكتيكالىق قاراپ-تەكسەرۋلەر ەنگىزىلىپ جاتىر. جىنىستىق جاس قۇرامىن, حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن تالداۋدى ەسكەرە وتىرىپ, نىسانالى توپ پەن اۋىل تۇرعىندارىن سكرينينگتەۋ قىزمەتتەرىنىڭ تىزبەسى كەڭەيتىلگەن.
«15 قىركۇيەكتەن باستاپ قاراعاندى وبلىسى اباي اۋدانىنىڭ, اقمولا وبلىسى ارشالى اۋدانىنىڭ جانە الماتى وبلىسى ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنىڭ اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانالارىندا پيلوتتىق جوبا جۇرگىزىلىپ جاتىر. 20 قازاننان باستاپ اۋىلداردا پروفيلاكتيكالىق قاراپ-تەكسەرۋلەر بۇكىل ەل اۋماعىن قامتيدى. پروفيلاكتيكالىق قاراپ-تەكسەرۋلەر جۇرەك-قان-تامىر جۇيەسى اۋرۋلارىنىڭ, قانت ديابەتىنىڭ, اسقازان مەن بۇيرەكتىڭ سوزىلمالى اۋرۋلارىنىڭ ەرتە كەزەڭدەرىن انىقتاۋعا باعىتتالعان.
اسقازان-ىشەك جولدارىنىڭ اۋرۋلارىن, 18 جاستان 70 جاسقا دەيىنگى جانە ودان جوعارى جاستاعى ادامدارعا ارنالعان نەسەپ ءبولۋ جۇيەسىن, 50 جانە ودان جوعارى جاستاعى ادامدارعا ارنالعان تىنىس الۋ اعزالارىنىڭ اۋرۋلارىن جانە قۋىقاستى بەزىنىڭ وبىرىن ەرتە انىقتاۋ قىزمەتتەرى كەڭەيتىلدى», دەدى ا.عينيات.
اۋىلدارداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا بىرقاتار شارا قابىلدانعان. دەنساۋلىق ساقتاۋ وبەكتىلەرىنىڭ 87,2 پايىزى ينتەرنەتكە قوسىلعان, جۇمىس ورىندارىنىڭ 98,5 پايىزى كومپيۋتەرمەن جابدىقتالعان. 98,2 پايىزىندا مەديتسينالىق ۇيىمدار گوسپيتالدىق اقپاراتتىق جۇيەلەردى ەنگىزگەن. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينالىق قىزمەتتەردى قاشىقتان كورسەتۋ فورماتىنا اۋىستىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
«اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» جوباسى ەكى مىندەتتى قامتيدى. ءبىرىنشىسى – بۇكىل اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ.
«بۇل اۋىلداعى مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ, ونىڭ ىشىندە پروفيلاكتيكالىق قاراپ-تەكسەرۋلەردىڭ, سكرينينگتەردىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋعا جول اشادى. سونداي-اق اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋعا جانە پاتسيەنتكە قاشىقتىقتان كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرگە, سوزىلمالى ناۋقاستاردى ساۋىقتىرۋعا, قالپىنا كەلتىرۋگە جانە مەديتسينالىق وڭالتۋعا, ونىڭ ىشىندە ۇيدە قاراپ-تەكسەرۋگە باعدارلانعان جاڭا تاسىلدەردى ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ەكىنشىسى – زاماناۋي مەديتسينالىق جابدىقتارمەن جابدىقتالعان نەگىزگى 5 ورتالىقتى قوسىمشا ورنالاستىرا وتىرىپ, زاماناۋي كوپبەيىندى اۋدانارالىق ورتالىق اۋرۋحانالار جەلىسىن ۇيىمداستىرۋ. بۇل اۋىل تۇرعىندارىنا دەر كەزىندە شۇعىل جانە مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى جوعارىلاتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ا.عينيات.
جيىن بارىسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ ساۋالدارىنا قۇزىرلى ورگان وكىلدەرى دە جاۋاپ بەردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ جانە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋ بويىنشا ءبىراز تاقىرىپ قوزعالدى. ول – جۇمىسسىز ازاماتتارعا مەديتسينالىق قولداۋ كورسەتۋ, بىلىكتى مەديتسينالىق كادرلاردى تارتۋ, جاڭا اۋرۋحانالار مەن فەلدشەرلىك پۋنكتتەر سالۋ, جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ, اۋىل اۋرۋحانالارىن ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ.
ۇكىمەت ساعاتىنا بەينەكونفەرەنتسيا فورماتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ كوميتەتتەرىنىڭ, مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى, ءوڭىر اكىمدەرى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارىنىڭ وكىلدەرى دە قاتىستى.
پارلامەنت عيماراتىنىڭ الدىنداعى الاڭدا كولىك مەديتسيناسى قۇرالدارىنىڭ, سانيتارلىق اۆتوكولىكتەردىڭ, جىلجىمالى ءدارىحانا بەكەتتەرىنىڭ كورمەسى ءوتتى. ال ءماجىلىس زالىندا ءۇش اۋدانارالىق اۋرۋحانا – ەڭبەكشىقازاق, اياگوز جانە مەركى ورتالىق كوپسالالى اۋرۋحانالارىنىڭ ۇزدىك تاجىريبەلەرى تانىستىرىلدى.
