ۇكىمەت • 05 قازان، 2022

كاسپي تەڭىزىنە قاتىستى قۇجات راتيفيكاتسيالاندى

68 رەت كورسەتىلدى

كەشە سپيكەر ەرلان قوشانوۆتىڭ توراعالىعىمەن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جالپى وتىرىسى ءوتتى. جيىن بارىسىندا كاسپي تەڭىزىنە قاتىستى زاڭ جوباسى ماقۇلداندى.

اتاپ ايتقاندا، «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى مەن تۇرىك­مەنستان اراسىنداعى كاس­پي تەڭىزىندەگى قازاق­ستان-تۇرىكمەنستان مەم­لەكەتتىك شەكاراسىن مەجە­لەۋ جانە بالىق اۋلاۋ ايماقتارىنىڭ شەكتەس ۋچاس­كەلەرىن ءبولۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالدى. اتالعان ماسەلە بويىنشا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇحتار تىلەۋبەردى بايانداما جاسادى. بۇل شارتقا 2021 جىلعى 25 قازاندا اشعاباد قالاسىندا قول قويىلعان.

«شارتقا سايكەس تاراپ­تار قازاقستان مەن تۇرىكمەنستان اراسىنداعى اۋماقتىق سۋلاردى جانە بالىق اۋلاۋ اي­ماقتارىنىڭ شەكتەس ۋچاس­كەلەرىن بولەتىن كاس­پي تەڭىزىندەگى ەكى ەلدىڭ ارا­سىنداعى مەملەكەتتىك شە­كاراسى سىزىعىن انىق­تادى. شارتتىڭ راتيفيكا­تسيالانۋى جانە كۇشىنە ەنۋى وڭتۇستىك مەجەلەردە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسىن دەليميتاتسيالاۋ ۇدەرىسىن تولىق اياقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى»، دەدى م.تىلەۋبەردى.

ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا، اتالعان شارت كاسپي تەڭىزى جاعا­لاۋ­ىنداعى ەلدەر اراسىنداعى مەم­لەكەتتىك شەكارانى زاڭ­دى تۇردە بەكىتەتىن تاريحتاعى العاشقى قۇجات بولماق.

«تۇرىكمەنستان جاعى اتال­عان شارتتى بيىل 17 ساۋىر­دە راتيفيكاتسيالادى. زاڭ­دى قابىلداۋ قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق زاڭ­نا­ماسىنا قايشى كەل­مەيدى»، مينيستر.

دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا سىرت­قى ىستەر مينيسترىنە ساۋال­دارىن قويدى. ماسە­لەن، نۇرلىبەك وجاەۆ كاس­پي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مار­تە­بەسىنە قاتىستى قانداي ماسە­لە بار ەكەنىن سۇرادى. مۇح­تار تىلەۋبەردى كاسپي تەڭىزى ارقىلى شەكتەسەتىن ەلدەردىڭ اراسىندا سالالىق كەلىسىمدەر جاسالىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

«كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىعى جونىندەگى كونۆەنتسيانى ەلىمىز راتيفيكاتسيالاعان بولاتىن. قازاقستانمەن بىرگە تەڭىزبەن شەكتەسەتىن رەسەي، تۇرىكمەنستان، ازەر­باي­جان ەل­دەرى دە كونۆەنتسيانى ماقۇلداعان بولاتىن. قازىرگى تاڭدا يران تاراپىنىڭ جاۋابىن كۇتىپ وتىرمىز. ويتكەنى ولار ەڭ بىرىنشىدەن، باستاپقى تىك جاعالاۋ سىزىقتارىن وتكىزۋ شارتىمەن بىرىكتىرۋ قاجەت دەپ وتىر. سەبەبى بارىمىزگە بەلگىلى، بۇرىن يران بۇل تەڭىزدى ءبىر مەملەكەتپەن، ياعني كەڭەس وداعىمەن بولىسكەن ەدى، قازىرگى تاڭدا تەڭىز 5 مەملەكەتتىڭ يەلىگىندە. سوندىقتان يران تاراپى ءۇشىن بۇل وتە كۇردەلى ماسەلە. ولاردىڭ دەپۋتاتتارىمەن كەلىسۋ ءۇشىن ەكىنشى شارتپەن كەلىسىمگە كەلۋ كەرەك. شارتتى ورناتۋ ءۇشىن جوعارى جۇمىس توبى قۇرىلعان. قازىرگى تاڭدا 5 مەملەكەتتىڭ جۇمىس توبى وسى جۇمىستىڭ شەڭبەرىندە شارتتى جوبالاردى قاراستىرىپ جاتىر.

ارينە، تەڭىز بولعاننان كەيىن قاراستىرىلاتىن ماسەلەلەر وتە كوپ. سول سە­بەپ­تى قازىرگى تاڭدا ءبىز باسقا مەم­­لەكەتتەرمەن سالالىق كەلى­سىم­دەردىڭ جوبالارىن قاراس­تىرىپ جاتىرمىز. ەڭ بىرىنشىدەن، براكونەرلىكپەن كۇرەس نەمەسە تەڭىزدەگى قۇت­قارۋ ماسەلەلەرى جانە كاس­پي تەڭىزىن دامىتۋعا باعىت­تا­لادى»، دەدى م.تىلەۋبەردى.

سونداي-اق جالپى وتى­رىستا «قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مەملەكەتتىك قىز­مەت ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى جۇمىسقا الىندى.

جيىن سوڭىندا دەپۋتاتتار ءتيىستى مەملەكەتتىك مە­كە­مەلەر باسشىلارىنا دە­پۋتاتتىق ساۋالدارىن جول­دادى. «اق جول» پارتيا­سى­نىڭ دەپۋتاتتارى پرە­مەر-مينيسترگە جولداعان سا­ۋا­لىندا ەلگە كەلگەن رە­سەي­لىكتەر تۋرالى ماسەلە كوتەردى.

«قازاقستان قاي زاماندا دا قىسىم كورىپ، ءوز ەلىنەن قا­شىپ، بوسقىن اتانعان تالاي حالىقتى ءوز باسىنداعى قيىن­شى­لىقتارعا قاراماستان، قۇشاق جايا قارسى الىپ، امان الىپ قالعانىنا تاريح كۋا. قازاقستان وركەنيەتتى ەل رەتىندە، رەسەي شەكاراسىنان ەلىمىزگە باس ساۋعالاعان ازاماتتارعا تاعى پانا بولدى.

ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كەشەگى اقپاراتى بويىنشا 200 مىڭ ادام رەسەيدەن كەلگەن، 140 مىڭ ادام ەلى­مىزدەن شىققان. ال 30 قىر­كۇيەكتە «فوربس» جۋرنالىن­دا جاريالانعان ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مي­نيسترلىگىنىڭ مالىمەتى بو­يىنشا، جالپى بۇگىندە ەلى­مىزدە 350 000 رەسەي ازاماتى تۇراقتى تۇرىپ جا­تىر. وتكەن اپتاداعى كوشىپ كەلۋشىلەردىڭ باسىم كوپ­شىلىگى استانا مەن الماتىعا، شەكارالاس وبلىس ورتالىقتارىنا ورنالاسقان. ونسىز دا ىشكى ميگراتسيانىڭ سالدارىنان تۇرعىندارىنىڭ سانى كۇرت وسكەن ۇلكەن قالالارىمىزعا ينفراقۇرىلىمدىق جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قىسىم ارتىپ وتىر»، دەدى دەپۋتاتتىق ساۋالدى وقىعان بەرىك دۇيسەنبينوۆ.

دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا، اسكەر جاسىنداعى رەسەي ازاماتتارىنىڭ ەلىمىزگە جاپپاي قونىس اۋدارۋى بۇگىنگى پوستكەڭەستىك ۋشىققان گەوساياسي جاعدايدا حالقىمىزدى قاتتى الاڭداتادى.

«ەلىمىزدىڭ باستى باي­لىعى – تاۋەلسىزدىگىمىز، جەر تۇتاستىعىمىز، ەلدىڭ اماندىعى مەن حالقىمىزدىڭ بەيبىت ءومىرى. ءارتۇرلى سەبەپپەن ءبىزدىڭ ەلىمىزگە قونىس اۋدارۋعا ءماجبۇر بولعان شەتەل ازاماتتارىنىڭ اراسىنان بۇگىن قازاقستان وندى­رىسىندە قاجەت، جەتىسپەيتىن تەحنيكالىق، IT سالاسىنىڭ ماماندارى ءوز ورىندارىن تاۋىپ، ەل ەكونوميكا­سىنا پايداسىن تيگىزىپ، ءبىر كىرپىش بولىپ قالانسا، وعان ءبىز بيزنەس پارتياسى رە­تىندە تۇسىنىستىكپەن قاراي­مىز. الايدا ولار قازاق­ستان كونستيتۋتسياسى مەن زاڭ­دارىنا باعىنۋعا، ءتىلىمىز بەن سالت-ءداستۇرىمىزدى قۇر­مەت­تەۋگە مىندەتتى. سون­داي-اق ميگراتسيالىق داع­دا­رىستى پايدالانىپ، ەل ءىشىن ارانداتۋشىلاردىڭ ءىس-ارە­كەتتەرىنە دە توس­قاۋىل قويىلۋعا ءتيىس. وكى­نىشكە قاراي، قازىردىڭ وزىن­دە ەلىمىزدىڭ كەيبىر ايماق­تارىندا ارانداتۋ وقيعا­لارى بوي كورسەتۋدە. قىل­مىستىق ىستەر قوزعاپ، اران­داتۋشىلاردىڭ الدىن شۇ­عىل الىپ جاتقان قۇزىرلى مەم­لەكەتتىك ورگان­دارعا ريزاشى­لىعى­مىزدى بىلدىرەمىز. وسى ورايدا، قا­زاق­ستاندا قانشا رەسەي ازا­مات­­تارى بار ەكەنىن ناق­تى­لاپ، جاۋاپ بەرۋىڭىزدى سۇ­راي­مىز»، دەدى ب.دۇيسەن­بينوۆ.

دەپۋتات يۋري لي قار­جىلىق سالاعا جاۋاپتى بىر­نەشە مەكەمە باسشىسىنا جولداعان ساۋالىندا نەسيە­سىن تولەي الماي جۇرگەن قازاقستاندىقتاردىڭ سانى 1،5 ملن ادامنان اسقانىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.

«قارجى نارىعىن رەت­تەۋ جانە دامىتۋ اگەنت­تىگىنىڭ مالىمەتىنە قارا­عاندا، 2022 جىلدىڭ 1 شىل­دەسىندەگى جاعداي بويىنشا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر­گە، ميكروقارجى ۇيىم­دارى­نا جانە كوللەكتور اگەنت­تىكتەرگە قاتىستى قارىزدى تولەمەۋ مەرزىمى 90 كۇننەن اسىپ كەتكەن بورىش­كەر­لەردىڭ سانى 1 520 000 ادام بولدى»، دەدى يۋري لي. ونىڭ ايتۋىنشا، ميكرو­قار­جى ۇيىمدارىنىڭ قارىز پورت­فەلىندە بورىش­كەر­لەر­دىڭ سانى 38 پايىزدى قۇراپ وتىر. «قارىز العان 10 ادام­نىڭ تورتەۋى نەسيەسىن وتەي الماي وتىر»، دەدى دەپۋتات.

بۇدان بولەك، تاعى بىر­­نەشە دەپۋتات ءتيىستى مەم­لە­كەتتىك مەكەمەلەر باسشىلارىنا ساۋالدارىن جولدادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

بۇگىنگى ۆاليۋتا باعامى

قارجى • بۇگىن، 09:55

ۇقساس جاڭالىقتار