دەرتكە شيپا بالسابىن
الدىمەن, لەپسى اۋىلىندا ورنالاسقان «لەپسى ونىمدەرى» جشس بال وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قىزمەتىمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك الدىق. ەلدەگى ءىسى ىرگەلى ءوندىرىس كەشەنى 2016 جىلى اشىلعان. تسەحتىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 300 توننا بال ونىمدەرىن شىعارۋعا جەتەدى. تەك پاندەميا اسەرىنەن تاپسىرىس ازايىپ, قازىرگى ۋاقىتتا قايتا ءبىر ىزگە ءتۇسىپ كەلەدى.
بۇگىندە كاسىپورىن ون ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. بۇدان بولەك, ەكى ادام – الماتىدا, ءۇش ادام استانادا جۇمىس ىستەيدى. ولار تاپسىرىس الىپ, ءونىمدى قابىلداپ, قاجەتتى جەرگە جونەلتەدى. كاسىپورىن وتاندىق جانە شەتەلدىك وزىق تەحنولوگيامەن جابدىقتالعان. بالدى قۇيۋ مەن وراۋ پروتسەسى جارتىلاي جانە تولىق اۆتوماتتاندىرىلعان.
جاقىندا عانا «Organic Standart» كومپانياسىنىڭ ساراپشىلارى گەرمانيادان, بولگاريادان كەلىپ, تەكسەرۋ جۇرگىزگەن. دۇنيە ءجۇزى مويىنداعان اتالعان كومپانيانىڭ تالابىنان ءوتىپ, سەرتيفيكات يەلەنگەن. اراعا ءبىراز ۋاقىت سالىپ ساراپشىلار تۇراقتى تۇردە كەلىپ, تەكسەرىپ كەتەدى.
كومپانيا باسشىسى فارحات ابۋزياروۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, ونىمدەرى ەلدەگى ءىرى ساۋدا ورىندارىنان بولەك جاپونيا, رەسەي, قىتاي, بىرىككەن اراب امىرلىگىنە جەتكىزىلەدى.
«2018 جىلدان بەرى باعانى كوتەرمەي كەلگەنبىز. قازىر وزدەرىڭىز كورگەندەي, ءبارى قىمباتتادى. بالدىڭ قاپتامالارىنا دەيىن باعاسى ءوستى. بيىل امالدىڭ جوقتىعىنان كوتەردىك. دەگەنمەن, تاپسىرىس كوبەيمەسە, ازايمادى. ويتكەنى ءبىز تازا تابيعي ءونىم شىعارامىز», دەيدى كاسىپورىن ديرەكتورى.
ءونىمنىڭ ءدامى, ءيىسى, قۇرامىنداعى پايدالى زاتتارى تولىق ساقتالۋى ءۇشىن ءونىم تەرمو وڭدەۋدەن وتكىزىلمەيدى. بال 30-دان استام قاپتامامەن شىعادى. زاۋىت بالدان بولەك لەپسى تاۋىنىڭ وسىمدىكتەرىنەن دايىندالاتىن دەنساۋلىققا پايدالى, اسىرەسە, تەرى اۋرۋلارىن ەمدەيتىن سابىن, سۋسابىن, بالزام, ۆاننا تۇزىن شىعارۋدى قولعا الدى. سونداي-اق بۇلدىرگەن, تاڭقۋراي, الما سىندى جەمىستەردەن توساپ ازىرلەيدى.
وسى ورايدا زاۋىتتان شىعاتىن سابىنعا ەرەكشە توقتالۋدى ءجون سانادىق. 2020 جىلدىڭ كۇزىنەن بەرى تازا تابيعي ونىمنەن جاسالعان سابىننىڭ قۇرامىندا بال بار. وعان جوعارى ساپالى ءزايتۇن, ماقسارى, كاكاو, جاجوبا مايى قوسىلادى. سونىمەن قاتار تاۋدىڭ گۇلدەرى, الاكولدىڭ شۋنگيتى, جالاڭاشكولدىڭ بالشىعى قوسىلاتىن سابىننىڭ 11 ءتۇرى بار.
ءبىر ەرەكشەلىگى, ساۋمالدى دا قولدانادى. سابىن دەنساۋلىققا وتە پايدالى بولعاندىقتان نارىقتاعى باعاسى ساپاسىنا سايكەس كەلەدى. استاناداعى دۇكەندەردە سابىننىڭ ءبىر داناسى 4 مىڭ تەڭگەگە ساتىلۋدا.
بالىقتان تابىس تاپقان
الاكول اۋدانىنداعى بالىق وڭدەۋ زاۋىتى ونىمدەرىن ەۋروپا ەلدەرىنە ەكسپورتتاپ وتىر. جىل باسىنان بەرى كاسىپورىندا 800 تونناداي بالىق وڭدەلگەن, بالىق سۇيەگىنەن دايىندالاتىن ۇننىڭ 440 تونناسى وندىرىلگەن. كاسىپورىن شيكىزاتتىڭ كولەمىنە بايلانىستى تاۋلىگىنە 5-تەن 10 تونناعا دەيىن بالىق ونىمدەرىن, 3 تونناعا دەيىن بالىق سۇيەگىنىڭ ۇنىن شىعارا الادى. وندا 1 مىڭ توننا ءونىم سىياتىن توڭازىتقىش قۇرىلعىسى ورناتىلعان.
جەتىسۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى مالىمەتىنە سۇيەنسەك, زاۋىتتا بالىق سۇبەسى مەن فارشى, سول سياقتى قاقتالعان ونىمدەر شىعارىلادى. بالىقتىڭ جاعى مەن جەلبەزەگىن جاقسى كورەتىندەر دە كاسىپورىننان قالاعان تاۋارىن تابا الادى. ونىمدەردىڭ بارلىعى ەۋروپالىق ستاندارتقا ساي.
«بولاشاق باستاۋ» جشس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى مۇراتحان ورازيمانوۆتىڭ ايتۋىنشا, دايىن ءونىم وتاندىق نارىقتا ساۋدالانادى, سول سياقتى بەلارۋس, گەرمانيا, چەحيا, دانيا جانە باسقا دا ەۋروپا ەلدەرىنە ەكسپورتتالادى. بەلگىلەنگەن ورىنداردا بالىق اۋلاۋمەن 2 بريگادا اينالىسادى, ولارعا جىلىنا بالىقتىڭ ءار تۇرىنەن 40 توننا كولەمىندە اۋلاۋعا رۇقسات ەتىلگەن. ءونىم كولەمىن ارتتىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بالىقشىلاردان قوسىمشا بالىق ساتىپ الىنادى, سول سياقتى بالقاش, زايسان كولدەرىنەن جەتكىزىلەدى. نەگىزىنەن الابۇعا, سازان, كوكسەركە, موكە بالىق وڭدەلەدى.
«100 كيلو بالىقتان 50 كيلو فيلە شىعادى. ءبىزدىڭ كاسىپورىن قالدىقسىز جۇمىس ىستەيدى. بالىقتىڭ قالدىعىنان, سۇيەگىنەن, شەمىرشەگى مەن قابىرشىعىنان ۇن شىعارامىز, ونى مال مەن قۇسقا, بالىقتىڭ وزىنە ازىق رەتىندە پايدالانادى, جاقسى تىڭايتقىش تا بولادى. بۇل تۇنىپ تۇرعان تازا پروتەين. نەگىزىنەن قۇس فابريكالارى ساتىپ الۋدا. ءبىزدىڭ بىرنەشە تسەحىمىز بار. بالىق الدىمەن جۋىلادى, سودان سوڭ ىرىكتەلەدى, تازارتىلادى, كەسىلىپ, ەتى جايمالانادى, دايىندالىپ, قاپتالىپ, ماركاسى جاپسىرىلادى. ءبىر عانا بولشەكتەپ وڭدەۋ تسەحىندا ەكى اۋىسىممەن, ياعني ايىنا ەكى اپتادان 25 ادامعا دەيىن جۇمىس ىستەيدى. كاسىپورىندا 82 ادام تۇراقتى ەڭبەك ەتەدى», دەيدى جاس مامان دينارا ورازبەكوۆا. ونىڭ بۇل زاۋىتتا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەنىنە بەس جىل بولعان.
12 ساعاتتىق اۋىسىمدا ءبىر جۇمىسشى ورتا ەسەپپەن 100-150 كيلو بالىق وڭدەي الادى. بىراق تاجىريبەسى تولىسقاندار مۇنان دا جوعارى كورسەتكىشكە جەتكىزەدى. ماسەلەن, نادەجدا اتاروۆانىڭ زاۋىتتا جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىنە جيىرما جىل بولعان. ءبىر اۋىسىمدا ول 180-250 كيلوعا دەيىن وڭدەيدى. «ەگەر بالىق ءىرى بولسا, بۇدان دا كوپ شىعۋى مۇمكىن», دەيدى ن.اتاروۆا.
جاس ماماندار دا قالىسپايدى. سولاردىڭ ءبىرى ولەسيا بەلوۋسوۆانىڭ دا بالىق كەسۋدەگى جىلدامدىعىنا كوز ىلەسپەيدى. ول ورتا ەسەپپەن 250-300 كيلو, ال جالپى ءبىر تاۋلىكتە 500 كيلوعا دەيىن بالىق وڭدەي الادى. مۇنداعى جۇمىسشىلاردىڭ جالاقىسى 90-180 مىڭ تەڭگەنىڭ ارالىعىندا. ءوز اسحاناسى مەن جاتاقحاناسى بار. جەكە فيرمالىق دۇكەنى دە جۇمىس ىستەيدى. جالپى 1 كيلو بالىق فارشىنىڭ باعاسى كاسىپورىندا – 600 تەڭگە, قوراپتاعى 5 كيلو سۇبەنىڭ قۇنى بالىقتىڭ كولەمىنە قاراي 7,5-9 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى.
«بولاشاق باستاۋ» جشس زاۋىتى 2016 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەيدى, تسەحتارى مەن وندىرىستىك كاسىپورىندارى بۇرىنعى «رىبپروم» جشس فيليالىنان ساتىپ الىنعان. زاۋىتتىڭ قۇرىلتايشىسى تىلەۋبەك التىنباەۆتىڭ ايتۋىنشا, 2018 جىلى زاۋىتتىڭ ىرگەسى كەڭەيتىلىپ, قايتا جاڭعىرتۋدان وتكىزىلدى, زاماناۋي قۇرالدار ورناتىلعان. ەلەكترمەن جىلىتىلادى. كاسىپورىننىڭ ءوزىنىڭ جەكە سۇزگى الاڭى بار.
جەتىسۋ وبلىسى
