باقساق, جىل باسىنان بەرى ءارتۇرلى سەبەپپەن 21 سيىر ولگەن. مەيلى, ءىرى شارۋا يەسى بولساڭىز دا, اسىل تۇقىمدى ءىرى قارانى باپتاۋ وڭاي شارۋا ەمەس. ەگەر دايىندىق جۇمىسىن دۇرىس جوسپارلاپ, جەمشوپ قورى, قىستا مال تۇراتىن جىلى قورا تەز ارادا دايىندالماسا, قالعان اشاتۇياقتى جانۋار قىستان امان شىقپاۋى مۇمكىن. شارۋاشىلىق جەر سيپاپ قالۋى عاجاپ ەمەس. مىنە, سول ءۇشىن جانۇشىرا مەملەكەتتەن كومەك سۇراپ وتىر.
شىنىندا, ينۆەستيتسيالىق قۇنى 5 ملرد تەڭگەدەن استام قارجىعا باعالانعان جوبانىڭ ءاۋ باستاعى يدەياسى كوڭىلگە قونىمدى-اق. دانيادان اكەلىنگەن «Jersey» اسىل تۇقىمدى سيىرى جوسپار بويىنشا 2024 جىلى 1 300 باسقا جەتىپ, وبلىستاعى ءسۇت ءونىمىن وندىرەتىن زاۋىتتاردىڭ قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە كوپ كومەگى تيمەك. كەستەدە كورسەتىلگەن اقپاراتتا كومپانيانىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى كەمەل. قىزىلاعاش اۋىلىندا مال ازىعىن جانە جەمشوپ دايىنداۋعا ارنالعان جەردىڭ 70 پايىزى سۋلاندىرۋ جۇيەسىمەن جابدىقتالعان. وسىعان قاراعاندا ولاردىڭ ارقانداي ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبانى دوڭگەلەتىپ اكەتۋگە مۇمكىندىگى مول. وكىنىشكە قاراي, تاقتاداعى تسيفر مەن فەرماداعى سيىردىڭ جاعدايى مۇلدە باسقاشا.
اۋىل ىرگەسىندەگى توبەسى كوك ءتۇستى شاتىرمەن جابىلعان, اينالاسىنىڭ القام-سالقامى شىققان قورانى بەلگىلى بىرلەستىكتىڭ اسىل تۇقىمدى سيىر فەرماسى دەپ ايتۋ ۇيات. تۇك تاپپاعانداي, اعاشپەن اينالدىرا قورشاپ قويعان قورانىڭ قابىرعاسى ءالى قالانىپ بىتپەگەن. ىشىندە 300-دەن اسا بۇزاۋ تاقىر جەرگە توگىلگەن ازىقتى جالاپ جەپ ءجۇر.
ال ساۋىن سيىر قامالعان بازانى كورگەن ادام اسىل تۇقىمدى مال ۇستاۋعا ارنالماعانىن بىردەن بايقايدى. وسىنى كورىپ-اق «بىرلەستىك وسىناۋ ءىرى جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا باسىندا دايىن بولماعان» دەگەن قورىتىندى شىعارۋعا بولادى. سونداي-اق ماماندار دايارلاۋ ىسىنە دە كوڭىل اۋدارماعان. جارتى جىلدىڭ ىشىندە ءۇش باسقارۋشى اۋىسسا, مالدىڭ جاعدايىن قاداعالايتىن مامانداردىڭ ءوزى كوز الدىندا جۇدەپ-جاداپ بارا جاتقان جانۋاردىڭ جايىن ويلاپ, بىردە-ءبىرى دابىل قاعىپ, جۇرت نازارىن اۋدارماعان. فەرمانى باسقارۋعا جاقىندا عانا كەلگەن ساۋات ورازباەۆ قولدان كەلگەنشە فەرمانى ساقتاپ قالۋعا تىرىسىپ جاتىر.
«قازىر بار كۇشىمىزبەن مال ازىعىن دايىنداپ, قورانى جوندەۋدەمىز. مۇندا 226 باس ساۋىن سيىر, 326 باس بۇزاۋ باعىلۋدا. «بۇزاۋلاردى ساتىپ جاتىر» دەگەن ارتىق ايتىلعان ءسوز. كومپانيانىڭ مال ازىعى سەبىلگەن 462 گەكتار جۇگەرى جانە جوڭىشقا القابىنا شالعى ءتۇسىپ, سۇرلەم دايىندالىپ جاتىر. سۇرلەم جانە جەمشوپ قورىن تولىقتىرىپ الساق, قىستان قىسىلماي شىعامىز», دەيدى س.ورازباەۆ.
ءبىر جاعىنان 5 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتۋ – ءبىر اۋدان ءۇشىن بارىن سالىپ قولدايتىن دۇنيە. مەملەكەت باسشىسى جۋىرداعى جولداۋدا ينۆەستيتسيا ماسەلەسىن كوتەرىپ, ينۆەستورلارعا بارىنشا قولداۋ كورسەتۋ كەرەكتىگىن تاپسىردى. وسىعان دەيىن اگروحولدينگ پەن اۋدان اكىمدىگى اراسىندا دۇرىس قارىم-قاتىناس بولماعانى كورىنىپ تۇر. دەمەك جىل باسىندا شەتەلدەن اسىل تۇقىمدى سيىرلار اۋدان اۋماعىنا جەتكىزىلىپ, وسىرىلە باستاعاننان اۋدان اكىمدىگى تاراپىنان قاداعالاۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋى كەرەك ەدى. ويتكەنى بۇل جوبا اۋدان ەكونوميكاسىنا سالىم سالۋمەن قاتار, بەدەلىن دە وسىرە تۇسەدى. وكىنىشكە قاراي, بۇگىنگى ناتيجە اۋداننىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلتىردى. ءتىپتى وسى كوكتەمدە «اگروحولدينگ اقسۋ» جشس قۇنى 150 ملن تەڭگە تۇراتىن تەحنيكاسىن الدەبىر قاسكويلەر ورتەپ جىبەرگەن. ونىڭ ارتىندا قانداي زىميان جوسپاردىڭ تۇرعانىن بىلمەدىك. مىنە, بۇل ءىس ءالى كۇنگە دەيىن اشىلماعان.
ماسەلەنىڭ تۋىنداۋىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى – كومپانيانىڭ ەسەپشوتىن مامىر ايىنان باستاپ الماتى وبلىستىق مەملەكەتتىك كىرىس دەپارتامەنتى «اگروحولدينگ اقسۋ» جشس شەتەلدەن اكەلىنگەن اسىل تۇقىمدى سيىرلارعا 36 ملن تەڭگە سالىقتى تولەمەدى» دەگەن نەگىزبەن بۇعاتتاپ تاستاپتى.
وسىنىڭ سالدارىنان اگروحولدينگ مال ازىعىن ساتىپ الۋعا, جۇمىس ىستەيتىن 100-دەن استام ادامنىڭ جالاقىسىن تولەۋگە قارجى تاپپاي قينالعان. بۇعاتتالعان ەسەپشوتتى قايتا اشىپ بەرۋ تۋرالى اڭگىمە اۋدان, وبلىس, ەلورداعا دەيىن جەتىپ, وبلىستىق «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ كۇن تارتىبىندە دە قارالعان. وسى ەكى ايداعى سابىلىستا اسىل تۇقىمدى سيىرلارعا ازىق پەن دارۋمەن دەر كەزىندە بەرىلمەي, جۇمىسشىلار جالاقىدان قاعىلىپ, ەلدى ەلەڭدەتكەن جاعداي تۋىنداعان.
ء«بىز كومپانيانىڭ بۇعاتتالعان قارجىسىن الۋىنا بارىنشا كومەكتەستىك. ءتيىستى مەكەمەلەرمەن مامىلەگە كەلدىك. اسىرەسە وبلىس اكىمدىگىنىڭ جان-جاقتى دەمەۋىنىڭ ارقاسىندا ماسەلە شەشىلىپ, قازىر جۇمىسشىلاردىڭ ەكى ايلىق جالاقىسى تولىق تولەندى. قوراجاي مەن مال ازىعىن دايىنداۋ ءىسى جوسپارعا ساي ءجۇرىپ جاتىر. قيىندىق تۋدىرىپ وتىرعان جانار-جاعارماي ماسەلەسىن دە تولىق شەشىپ بەرەمىز», دەيدى اقسۋ اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك قۇسمولدين.
شىندىعىنا كەلەر بولساق, مۇنداعى 300-دەن اسا بۇزاۋدىڭ جاعدايى الاڭداتا قويمايتىن شىعار. فەرمانىڭ مال دارىگەرى جاسۇلان جامانقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇزاۋلارعا تۋعاننان بەرى كەرەكتى دارۋمەن مەن ءۇش ۋاقىت ءسۇت تولىق بەرىلىپ, ارپا مەن جەمشوپتەن تارىقپاپتى. سيىر ساۋاتىن ارنايى ورىن دايىندالىپ, اۋىرعان سيىرلاردى بولەكتەپ, ەم-دوم جاساۋدا. الايدا كەرەك كەزىندە ازىقتان تارىعىپ, ىڭىرشاعى اينالعان ساۋىن سيىرلاردىڭ جاعدايى ءماز ەمەس. ەگەر دە ءتيىستى مەكەمەلەر قولدان كەلەر كومەگىن كورسەتىپ, ماسەلەنى نازاردان شىعارماي قاداعالاپ وتىرسا, بار ماسەلە شەشىلەر ەدى. ايتسە دە ازىرگە اكىمدىكتىڭ تىرلىگى ميمىرت, ال قىس بولسا قىر استىندا.
جەتىسۋ وبلىسى
