رۋحانيات • 26 قىركۇيەك, 2022

ءان وقۋ

482 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ء«ان ايتۋ – پوەزيا وقۋدىڭ ەڭ بيىك شىڭى» دەگەن ءسوزدى ءبىر ەمەس, بىرنەشە مارتە ەستىپ ەدىم. بۇعان كەلىسۋگە دە, كەلىسپەۋگە دە بولاتىن سياقتى. اركىمنىڭ تالعامىنا بايلانىستى الۋان پىكىر ءوربي بەرەتىنى بار. قولىنا دومبىراسىن الىپ ميكروفونمەن «سويلەپ» الدە «سويلەسىپ» تۇرعان ءانشىنى سان كوردىك. شىبىننىڭ دىبىسى ەستىلەر ەدى-اۋ وندايدا. ءان شارىقتاپ نەمەسە ۇزىلەردەي تاعى دا جالعانعان ساتتە اناۋ ءبىر تۇستان الدەبىر تىڭدارمان ەرىكسىز ء«پالى!», دەپ قالماي ما سوندا؟! انمەن بىرگە تەربەلىپ وتىرعان جان ەرىكسىز ىشكى كۇيىن شىعارىپ قوياتىنى تاڭسىق ەمەس قازاق ورتاسىندا.

تىڭدارماننىڭ اقىل-ويى ەمەس, ەت-جۇرەگى ءاندى وقىپ وتىرعان بولادى. اۋەنمەن قوسا تىنىستاپ تەبىرەنگەنى عوي. كەيدە ادام بالاسى ءوزى دە تۇسىنبەۋى مۇمكىن, بىراق الگى تۋىندى جانىنا مايداي جاعادى. ونەر سونىسىمەن ۇلى شىعار, كىم ءبىلىپتى؟! «قيدىم سونىڭ ءبارى ءۇشىن, ءبىر تاماشا ءان ءۇشىن» دەمەي مە؟!

ءان ادامنىڭ ىشكى سەزىمىن, جان كۇيىن تاپ باسىپ, وعان تەبىرەنگەن بولەك. اۋەن مەن كۇيدى كادىمگىدەي ءتۇسىنىپ, وقيتىندار بولادى. كوپتەگەن شىعارمالاردا كەزدەسەدى. كۇيدىڭ ءبارى كەڭ دالا مەن شاپقان اتتى سۋرەتتەي بەرمەسى انىق قوي. ادامنىڭ ىشكى كۇيىنىڭ تەبىرەنىسىن سالادى. مۇلدە باسقا سۋرەتتەردى اكەلەدى كوز الدىڭا. بۇعان ءابىش كەكىلباەۆتىڭ «كۇي» اتتى پوۆەسى دالەل بولا الادى دەگەن ويدامىز.

ماسەلەن ساكەن سەيفۋلليننىڭ «تار جول, تايعاق كەشۋىندە» اۆتور «اۋپىلدەك» انىنە توقتالادى. تۋىندى تۋرالى ءبىراز جايدان حابار بەرەدى. ونىڭ تابيعاتىن اشادى. ءان سىرىنا ۇڭىلەدى.

«اناۋ نە كول؟ – دەدىم.

– ول – اۋپىلدەك, الاكول, – دەدى.

– ۋاي! اۋپىلدەگىڭ الگى, كادىمگى ولەڭدەگى «اۋپىلدەك» پە؟ – دەدىم.

– يە, سول ولەڭدەگى اۋپىلدەك. سول ولەڭدى شىعارعان قىزدى العان ادام, سول اۋپىلدەكتى مەكەن قىلاتىن ەلدىكى عوي. ەلى قازىر سول كولدىڭ ار جاعىندا وتىر. بىراق بۇل جەردەن كورىنبەيدى, – دەدى.

– ە, ە, ولەڭدەگى اۋپىلدەك وسى دەسەيشى... ول كەلىنشەك قازىر ولگەن عوي, ءا؟ – دەدىم.

– ءيا, ولگەن, بەيشارا, سول قايعىدان ءولدى عوي! – دەدى...

ۇشان-تەڭىز بەلەستەردىڭ ورتاسىندا, ات ۇستىندە, الگى كولدەرگە قاراپ تۇردىق...

«سۇيگەنىنە بارا الماعان, مالعا سا­تىلعان سورلى قىز قايعىدان ءولدى عوي...».

...كوز الدىما كەلىپ ەلەستەدى: ونىڭ جىلاعانى... ساتىلىپ بارعان جەرىنەن اۋپىلدەك كولىن جاعالاپ, نەشە رەت جاياۋ قاشقانى كوز الدىما ەلەستەدى... تاپ وسىن­داي تىپ-تىنىش جەر مەن كوك... تو­ڭى­رەك تىم-تىرىس, ەلسىز, شالقىعان كول. جىلاپ كەلىپ, كول جاعاسىندا وتىرعان جال­عىز ايەل. ماناۋراعان جەر مەن كوك – مەڭىرەۋ. مەڭىرەۋ جاراتىلىس كوزدىڭ جاسىن كورمەيدى. جىلاعان جاننىڭ قايعىسىن سەزبەيدى. جالعىز-اق ەڭىرەگەن ايەلمەن بىرگە كولدىڭ قامىستارى عانا تەڭسەلىپ سىبدىرلاسىپ, سۋسىلداسىپ سويلەيدى. كولدەگى قۇستار عانا ەڭىرەگەن ايەلمەن بىرگە سىڭسىپ, شۋلاپ جىرلايدى... ايەل جىلايدى... ايەل جىرلايدى.

قامىسى اۋپىلدەكتىڭ مۇشە-مۇشە,

سارعايدىم وسىناۋ كولدىڭ سۋىن ىشە!

قوس قانات قۇسقا بىتكەن ماعان بىتسە,

بارار ەم قالقاجانعا الدەنەشە!..

قار باستى اۋپىلدەكتىڭ قامىستارىن,

ايتادى اركىم كورگەن قاسىرەت-زارىن,

تۇسەدى قايعىلىعا قارا تۇمان,

كىم بىلەر سول تۇماننىڭ اشىلارىن؟!

ەرىكسىز اۋپىلدەكتى مەكەن ەتتىم,

جاسىم جاس, ون التىعا

جاڭا جەتتىم!

ايىرعان ەكى اشىقتى ەڭىرەتىپ

ىسىنە بار ما شارا قۇدىرەتتىڭ؟!

تاعى دا كوپ سۋرەت كوز الدىما ەلەس­تەپ, ءبىراز اۋپىلدەككە قاراپ تۇرىپ قايت­تىق...», دەيدى ساكەن.

وسى ءبىر قىسقا ءماتىننىڭ وزىنەن ءبىراز جايدى اڭعارۋعا بولادى. «اۋپىلدەكتى» اۋەلى وسى ءماتىندى وقىپ بارىپ تىڭداعان نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى-اۋ دەگەن ويعا جەتەلەيدى.

حالىق ىشىنە كەڭ تاراعان «اۋپىلدەكتى» سالۋشىلار كوپ بولسا كەرەك بۇرىن. ساكەن زامانىنا دەيىن دە كەڭ تاراعان ءان ەكە­نى بايقالادى. بەرىدەگى ءبىر ورىنداۋشى رابيعا ەسىمجانوۆا بولسا, كەيىندە بۇل تۋىندىنى گۇلميرا سارينا ورىنداعانىن بىلەمىز. گۇلميرانىڭ ورىنداۋىندا دا تاماشا شىققان, ءان تابيعاتى, اۋەن سىرى اشىلعان. ءبىر قىزىعى, بۇعان دە­يىن حالىق ءانى اتالىپ كەلگەن تۋىندىنى اتاقتى قايرات بايبوسىنوۆ «سىر سان­دىق» اتتى قازاق اندەرىنىڭ انتولوگيا­سىندا اۆتورىمەن جازادى. ءانى ماقاجان شيدەن ۇلى مىرزامبەتوۆتىكى دەسە, ءسوزى دامەش اقىندىكى دەپ بەرىپتى. دەمەك, قازاق اندەرىنىڭ انتولوگياسىن جاساعان ءانشى تۋىندىنىڭ اۆتورلارىن تاۋىپ, ارنايى ەنگىزىپ وتىر. سوڭىنا تۇسكەن سايىن تۋىندىلاردىڭ بوياۋى انىق بايقالىپ, تابيعاتى اشىلا تۇسەتىن سەكىلدى. ۋاقىت تاس­پاسىنا جازىلعان ءان دە, كۇي دە سوي­لەي­دى. وسىلاي ەجىكتەپ وقىپ تۇرسا.

سوڭعى جاڭالىقتار