ساياسات • 25 قىركۇيەك, 2022

پرەزيدەنت سايلاۋى: ۇمىتكەرگە قانداي تالاپتار قويىلادى؟

710 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەزيدەنت سايلاۋىن ۇيىمداستىرۋ ءبىر كۇندىك ءىس-شارا ەمەس. قازىردىڭ وزىندە ساياسي ماڭىزى زور وقيعاعا دايىندىق قىزۋ باستالىپ كەتتى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى ءار ماسەلە بويىنشا تۇسىنىكتەمە بەرۋدە.

پرەزيدەنت سايلاۋى: ۇمىتكەرگە قانداي تالاپتار قويىلادى؟

جاقىندا نۇرلان ءابدىروۆ­تىڭ توراعالىعىمەن ورتا­لىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسى ءوتتى. وتىرىسقا ساياسي پارتيالاردىڭ, مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى, ىشكى ىستەر جانە ادىلەت مينيستر­لىكتەرى, باس پروكۋراتۋرا جانە باق وكىلدەرى, بەينەباي­لانىس رەجىمىندە وبلىس­تار­دىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭى­زى بار قالالاردىڭ جانە استانا­نىڭ اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيا­لارىنىڭ مۇشەلەرى قاتىستى.

ەڭ اۋەلى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كونستانتين پەتروۆ سايلاۋ قۇجاتتارىنىڭ نىساندارىن بەلگىلەۋ تۋرالى بايانداما جاسادى.

– ورتالىق سايلاۋ كوميس­سي­ياسى پرەزيدەنت سايلاۋىن وتكىزۋ بويىنشا سايلاۋ قۇ­جات­تارىنىڭ 18 نىسانىن دا­يىن­دادى. اتاپ ايتساق, كان­دي­داتتى ۇسىنۋ بويىنشا قۇجات­تار; اۋماقتىق سايلاۋ كوميس­سيا­لارىنىڭ وكىلەتتىكتەرى شەڭ­بەرىندە قابىلداناتىن قۇجات­تار; ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميس­سيا­لارىنىڭ وكىلەتتىكتەرى شەڭ­­بەرىندە قابىلداناتىن قۇجات­تار جانە سايلاۋ قۇجات­تارىنىڭ باس­قا نىساندارى.

پرەزيدەنتتىككە كاندي­دات­تاردى رەسپۋبليكالىق قو­عام­دىق بىرلەستىكتەر اتىنان ولاردىڭ جوعارى ورگاندارى ۇسىنادى. پرەزيدەنتتىككە كانديداتتار ۇسىنۋ تۋرالى شەشىم رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ جوعارى ورگانى مۇشەلەرىنىڭ جالپى سا­نىنىڭ كوپشىلىك داۋسىمەن قابىلدانادى جانە حاتتا­مادان ءۇزىندى كوشىرمەسىمەن رەسىم­دەلەدى. رەسپۋبليكالىق قو­عام­دىق بىرلەستىكتىڭ جوعا­رى ورگانىنىڭ شەشىمى پرەزي­دەنتتىككە كانديداتتىڭ نازارىنا جەتكىزىلەدى. پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ داۋىسقا تۇسۋگە كەلىسۋى تۋرالى وتىنىشىمەن بىرگە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا ۇسىنىلادى. رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ جوعارى ورگانى حاتتاماسىنىڭ ءۇزىندى كوشىرمەسىندە رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ جوعارى ورگانى مۇشەلەرىنىڭ جالپى سانى جانە كانديداتتى ۇسىنۋ تۋرالى داۋىستاردى قولداۋ تۋرالى مالىمەتتەر بولۋعا ءتيىس. سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنگەن وكىلەتتىك­تەرگە سايكەس, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ پرەزي­دەنت­تىككە كانديداتتىڭ كونستيتۋ­تسيا­دا جانە «قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» قر كونستيتۋتسيالىق زاڭى­نا قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەس­تىگىن انىقتاۋ تۋرالى حاتتاما قابىلدايدى. اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ فۋنك­­تسيا­لارىنا قاتىستى بىر­قاتار قۇ­جات ازىرلەندى. بۇ­دان باس­قا مىناداي سايلاۋ قۇ­­جات­­تارى­نىڭ نىساندارى بار: سايلاۋشى­لار ءتىزىمى; پرەزي­دەنت­تىككە كان­دي­داتتاردى قول­داۋ ءۇشىن ساي­لاۋ­شىلاردىڭ قولدارىن جيناۋعا ارنالعان قول قويۋ پارا­عى­نىڭ نىسانى; كان­دي­دات­تىڭ كۋالىگى; سەنىم بىل­دى­رىل­گەن ادام­نىڭ كۋالىگى; شەت مەم­لەكەت­تىڭ, حالىقارالىق ۇيىم­نىڭ باي­قاۋشى كۋالىگى, – دەدى ك.پەتروۆ.

پرەزيدەنت سايلاۋىن­دا پرەزيدەنتتىككە كاندي­دات­تاردىڭ زاڭناما تالاپتارىنا سايكەستىگىن تەكسەرۋدى ۇيىم­داستىرۋ تۋرالى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى شاۆكات وتەمىسوۆ باياندادى.

– بۇعان دەيىن كانديداتقا قويىلاتىن تالاپتار ايتىلدى. بۇدان بولەك, سوت ارەكەتكە قابىلەتسىز دەپ تانىعان, سونداي-اق سوت ۇكىمى بويىنشا باس بوس­تاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا وتىرعان ازاماتتاردىڭ سايلاۋعا جانە سايلانۋعا, رەس­پۋب­ليكالىق رەفەرەندۋمعا قاتىسۋعا قۇقىعى جوق. سوتتال­عان­دىعى بەلگىلەنگەن تارتىپپەن وتەل­مەگەن نەمەسە الىپ تاستال­ماعان, سونىمەن بىرگە, سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىس جانە سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋداعى كىناسىن سوت زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن تانىعان ادام دا پرەزيدەنتتىككە ۇمىتكەر بولا المايدى.

كانديداتتىڭ بارلىق تالاپ­تارعا سايكەستiگiن ورتا­لىق سايلاۋ كوميسسياسى رەس­­پۋب­­ليكا­لىق قوعامدىق بiرلەس­­تiكتiڭ جوعارى ورگانى وتى­رىسى­نىڭ كان­دي­داتتى ۇسىنۋ تۋرالى حاتتا­ما­س­ىنان ءۇزiندi كوشىر­مە كاندي­داتتىڭ داۋىسقا تۇسۋ­گە كەلiسiم بەرۋi تۋرالى وتiنi­شi­مەن جانە كانديداتتىڭ سايلاۋ جارناسىن ەنگىزگەنىن كۋالاندىراتىن قۇجاتپەن بىرگە ۇسىنىلعان كەزدەن باستاپ بەس كۇن iشiندە ايقىندايدى. كاندي­د­اتتىڭ سايلاۋعا تۇسۋگە كەلىسىمى تۋرالى ءوتىنىشىنىڭ نىسانى ورتا­لىق سايلاۋ كوميسسيا­سى­نىڭ قاۋلىسىمەن بەكىتىلەدى. وتىنىش­كە جەكە نىسان بويىنشا ومىر­باياندىق دەرەكتەر, مەملە­كەتتىك قىزمەتتەگى نەمەسە ساي­لان­بالى مەملەكەتتىك لاۋا­زىم­دار­داعى جۇمىس تاجىريبەسى تۋرا­لى ما­لى­مەتتەر, سايلاۋ جار­­نا­سىن ەنگىزۋ تۋرالى قۇجات قوسا بەرىلەدى, – دەدى شاۆكات وتەمىسوۆ.

بۇدان كەيىن پرەزيدەنت­تىك­كە كانديدات ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ شوتىنا زاڭنامادا بەلگىلەنگەن ەڭ تومەنگى جالاقىنىڭ ەلۋ ەسەلەنگەن مولشەرىندە سايلاۋ جارناسىن ەنگىزەدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى كورسەتىلگەن قۇجاتتار كەلىپ تۇسكەن كەزدەن باستاپ ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا دەرەۋ سۇراۋ سالۋلار جىبەرەدى. كورسەتىلگەن مەم­لەكەتتىك ورگانداردىڭ سۇراۋ سالۋلاردى قاراۋ جانە ورتا­لىق سايلاۋ كوميسسياسىنا مالىمەت­تەردى ۇسىنۋ مەرزىمى سۇراۋ سالۋ كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ كۇنتىزبەلىك ەكى كۇنگە سوزىلادى.

وكىلەتتى ورگانداردان ءتيىستى مالىمەتتەر تۇسكەننەن كەيىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ كونستيتۋتسيا مەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ تالاپتارىنا سايكەستىگىن ورناتۋ تۋرالى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن نىسانداعى حاتتامانى جۇزەگە اسىرادى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ حاتتاماسىندا كانديداتتىڭ لينگ­ۆيس­تيكالىق كوميسسيانىڭ مەم­لەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەنى تۋرالى قورىتىندىسىمەن بىرگە قولدانىستاعى زاڭناماعا ساي­كەس كەلەتىنى نەمەسە كەلمەي­تىنى بەلگىلەنەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار