اڭساعان سابيمەن تابىستىراتىن باعدارلاما

وسى ءبىر وزەكتى ماسەلەنى وڭتايلى شەشۋ ءۇشىن مەديتسينا ماماندارىنىڭ از تەر توكپەگەنى ءمالىم. قۋانىشتىسى, قازىر زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن مەم­لە­كەتتىك قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە ءسابيلى بولۋدىڭ مۇمكىندىگى كوپ. وعان ورتامىزدا جۇرگەن مىڭداعان وتباسى دالەل. 2021 جىلدان باستاپ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن جۇ­زەگە اسىرىلعان «اڭساعان ءسابي» باع­دار­لاماسى ناتيجەسىندە كۆوتا سانى جىلىنا 7 ەسە – 1 مىڭنان 7 مىڭعا دەيىن كوبەيدى. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەلى جاساندى ۇرىقتاندىرۋ ءراسىمىن كۇتۋ ۇزاقتىعى ەداۋىر قىسقاردى جانە بەدەۋلىكتىڭ ءارتۇرلى فورمالارى بار ناۋقاستارعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك پايدا بولدى. مىسال رەتىندە الار بولساق, 2019 جىلى ەلورداعا نەبارى 74 كۆوتا بولىنگەن. ال 2021 جىلى شاھاردا 487 جۇپ ءمامس اياسىندا ەكۇ پروتسەدۋراسىن ءوتۋ مۇمكىندىگىن السا, 2022 جىلى 514 ەرلى-زايىپتى باعدارلاماعا قاتىسىپ ۇلگەردى.

«قۇنى 1 ملن تەڭگەدەن اسىپ جىعى­لا­تىن مۇنداي پروتسەدۋرانى كەز كەلگەن وتبا­سىنىڭ قالتاسى كوتەرمەيتىنى راس. وعان قوسا ەكۇ ادىسىنە بىرنەشە مارتە جۇ­گىنىپ بارىپ, ءسابيلى بولعاندار كوپ. ال قازىر بۇعان جۇمسالاتىن شىعىندى ءمامس كوتەرەدى. قازىر ءوزىم جۇمىس ىس­تەيتىن №2 قالالىق كوپبەيىندى اۋرۋ­حا­نادا 1 478 جۇپ ەسەپتە تۇر. جىل باسىنان بەرى 350 پاتسيەنت كۆوتا السا, 164 پا­تسيەنت ەمدەۋگە جاتقىزۋ پورتالىن كۇ­تۋدە. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ەنگى­زىل­گەنگە دەيىن كەزەك كۇتۋ ۇزاقتىعى ءۇش جىلدان اسىپ جىعىلاتىن. قازىر ءارى كەتسە, ءبىر جىل كۇتەدى», دەيدى استانا قالا­سىن­دا­عى №2 قالالىق كوپبەيىندى اۋرۋحانا ديرەكتورىنىڭ امبۋلاتوريالىق قىزمەت جونىندەگى ورىنباسارى ساۋلە يبراەۆا.

جاقىندا اتالعان اۋرۋحانادا انا با­قى­تىنا يە بولۋدى جىلدار بويى اڭ­ساعان ليۋدميلا جاكەنوۆا دا مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ شاپاعاتىن كورىپ, شاڭىراق شاتتىعىنا كەنەلدى. ايتا كەتەرلىگى, ول – №9 قالالىق ەمحانانىڭ پەدياترى. ليۋدميلا قابىلداۋىنا كەلەتىن كىشكەنتاي پاتسيەنتتەرىن ەركەلەتىپ وتىرىپ, ءسابي ءسۇيۋ ءۇمىتىن ءبىر ساتكە دە ۇز­بە­گەنىن ايتادى. ناتيجەلى ەمدەلۋدىڭ نا­­تي­­جەسىندە ادىلەت پەن دانەليا ەسىمدى بال­دىرعاندى دۇنيەگە اكەلدى.

«بىرنەشە جىل بويى بالا كوتەرە ال­ما­­عاندىقتان ەكۇ-عا كۆوتا الۋ ءۇشىن قۇجات­­تارىمدى جيناپ, ءتيىستى جەرگە وتكىز­­دىم. شىنىمدى ايتسام, كەزەگىم وسىن­­­شاما تەز كەلەدى دەپ ويلاماعان ەدىم. وعان پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «اڭساعان ءسابي» باع­دار­­لاماسىن ىسكە قوسۋى سەبەپ بولدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە كۆوتا سانى ارتىپ, كە­زەك تەز جىلجىدى. قۇدايعا شۇكىر, ءبارى ويداعىداي بولدى. ەكىنشى رەتتەن وڭ ناتيجە بولىپ, قۇر­سا­عى­ما ءسابي ءبىتتى. ۇلىم – 2 800 گرامم, قىزىم 3 كيلو بولىپ تۋدى. ءوزىمدى سونداي باقىتتى سەزىنەمىن. بارلىق جۇمىس مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ اياسىندا, تەگىن بولعانىن ايتۋعا ءتيىسپىن. وتباسىمىزدان شىعىن شىققان جوق», دەيدى ل.جاكەنوۆا.

ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋ – وتە كۇردەلى پروتسەسس ءارى امالدىڭ جوق­تى­عىنان جۇگىنەتىن ءتاسىل. ول جوعا­رى تەح­نو­لوگيالىق مەديتسينالىق قىزمەت­تەرگە جاتادى جانە قىمبات پروتسەدۋرا بولىپ سانالادى. بۇرىن ول تەگىن مەديتسينالىق كومەك كولەمى اياسىندا جۇرگىزىلەتىن ەدى. قار­جىلاندىرۋ كولەمى از بولعاندىقتان, قازاقستانعا جىلىنا شامامەن 900-1000 كۆوتا عانا ءبولىنىپ كەلدى.

«ەكۇ پروتسەدۋراسى ءمامس قىز­مەت­تەرى تىزى­مىنە كىرەدى, ياعني ساقتان­دى­رىلعان ازا­ماتتارعا تەگىن كورسەتىلەدى. بيىل الەۋ­مەت­تىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى الدىن الا 6,98 ملرد تەڭگە سوماسىنا 7 مىڭ ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋ تسيكلىن قارجىلاندىرۋدى جوسپارلاعان. وسى جىلدىڭ 8 ايىندا 4,8 ملرد تەڭگەگە 4,6 مىڭ ەكۇ پروتسەدۋراسى جۇرگىزىلدى. بىلتىر وسى ۋاقىت ارالىعىندا 3,8 مىڭ پروتسەدۋرا جاسالدى», دەيدى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن باعالاۋ دەپار­تامەنتىنىڭ ديرەكتورى ءلاززات شومانوۆا.

قازىر قازاقستاندا الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ قورىمەن شارت جاساسقان 18 ەكۇ ورتالىعى جۇمىس ىس­تەي­دى. ولار ەلىمىزدىڭ 8 وڭىرىندە ورنا­لاسقان. اتاپ ايتار بولساق, مۇنداي ورتالىقتار استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارى مەن قاراعاندى, جامبىل, شىعىس قازاقستان, اتىراۋ جانە اقتوبە وبلىستارىندا شوعىرلانعان. پاتسيەنت ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋ ءۇشىن كلينيكانى ءوز بەتىنشە تاڭداۋعا قۇقىلى. الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىمەن شارت جاساسقان ەكۇ قىزمەتتەرىن ۇسىناتىن مەديتسينالىق ۇيىمدار ءتىزىمىن fms.kz رەسمي سايتىنداعى «پاتسيەنت ءۇشىن» بولىمىنە ءوتىپ, ءارى قاراي «كلينيكانى تاڭداۋ» تىزبەگىنەن قاراۋعا بولادى. ەكستراكورپورالدىق ۇرىقتاندىرۋعا وتبا­سىلىق جۇپتار دا, جەكە ادام دا قاتىسا الادى. مىندەتتى تۇردە ۇمىتكەردىڭ ەرىكتى جازباشا كەلىسىمى بولۋى كەرەك. سونداي-اق قازاقستان ازاماتى بولۋى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى بەل­گىلەگەن مەديتسينالىق پارامەتر­­­لەر­گە (رەپرودۋكتيۆتى جاس – 18-دەن 42 جاسقا دە­يىن, قالىپتى سوماتيكالىق جانە ەن­دو­كرين­دىك مارتەبە, جوعارى فول­لي­كۋليار­لىق رەزەرۆ) سايكەس كەلۋى قاجەت.

ءمامس بويىنشا ەكۇ پروتسەدۋراسىنان جىلىنا ءبىر رەت تەگىن وتۋگە بولادى. تالپىنىسىڭىز ءساتسىز اياقتالعان جاعدايدا قايتادان كە­زەك­كە تۇرا الاسىز. دارىگەرلەر ۇمىت­كەردى مەديتسينالىق تەكسەرىستەن وتكىز­گەننەن كەيىن ەكستراكورپورالدى ۇرىق­تان­دى­رۋ­دان باس تارتۋى دا مۇمكىن. ياعني بىرنەشە ماسەلە ەسكەرىلەدى. ماماندار جا­تىردىڭ تۋا بىتكەن نەمەسە جۇرە بىت­كەن اۋىتقۋلارى, سوماتيكالىق جانە پسي­حيكالىق بۇزىلۋلار, انالىق بەز ىسىك­تەرى, جەدەل قابىنۋ جانە كەز كەلگەن لو­كاليزاتسيا ونكولوگياسى سىندى جاع­داي­لاردا ناۋقاستى ەكسترا­كورپورالدى ۇرىقتاندىرۋدان باس تارتۋى مۇمكىن. ەكستراكورپورالدىق ۇرىقتاندىرۋعا جولداما الۋ ءۇشىن پاتسيەنت الدىمەن تىركەلگەن جەرى بويىنشا ەمحاناعا بارۋى قاجەت. ۇيىم ماماندارى پاتسيەنتتى بەدەۋلىگى بار ديسپانسەرلىك پاتسيەنتتەردىڭ ەلەكتروندىق تىركەلىمىنە قوسادى جانە بىرقاتار تەكسەرۋ تاعايىندايدى. 12 اي ىشىندە باستاپقى مەديتسينالىق-سا­ني­تارلىق كومەك كورسەتۋ ۇيىمى, ياعني ەمحانا سالالىق ماماننىڭ قو­رى­تىندىسى نەگىزىندە پاتسيەنتتىڭ قۇ­جات­تارىن جوعارى تەحنولوگيالىق مەدي­تسي­نالىق قىزمەتتەر جونىندەگى جەرگى­لىكتى كوميسسياعا جىبەرەدى. وڭ شەشىم قابىلدانعان جاعدايدا, ايەلدى «ەمدەۋگە جاتقىزۋ بيۋروسى» پورتالىنا تىركەپ, ەمشاراعا دايىنداي باستايدى.

جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, ەكۇ – باسقا ەمدەۋ جولدارى ءتيىمسىز بول­عان­دا عانا قولدانىلاتىن ءتاسىل. ەڭ دۇ­رىسى – بەدەۋلىك پەن بەلسىزدىكتىڭ الدىن الۋ. ءار اتا-انا بالاسىنىڭ بويىن­دا­عى وزگەرىستەردى قالت جىبەرمەي, دەر كەزىندە دارىگەرگە قاراتۋى كەرەك. اسىرەسە جۇقپالى ينفەكتسيالاردىڭ الدىن الىپ, قانداي دا ءبىر ەندوكرينولوگيالىق بۇ­زى­لىستاردى ۋاقىت وزدىرماي ەمدەگەن ءجون. سونداي-اق سالاماتتى ءومىر سالتىن ساقتاپ, ايەلدەر تۇسىك جاساتۋدان اۋلاق بولىپ, ەركەكتەر اتالىق بەزدىڭ, قۋىق استى بەزىنىڭ قابىنۋلارى مەن جىنىس-نەسەپ مۇشەلەرىنىڭ دامۋىنداعى اۋىتقۋلاردى دەر كەزىندە ەمدەۋى كەرەك دەيدى ماماندار.