ءجۇن ساباۋ مەن ءتۇتۋ, تالدىرما باسۋ, ويۋ ويۋ, ءتۇر سالۋ, كيىز بەن تەكەمەت باسۋ, ورمەك توقۋ, ءتۇبىت وڭدەۋ, ۇرشىق ءيىرۋ, الاشا, سىرعالاق پەن باۋ-باسقۇر توقۋ, تەرى وڭدەۋ, كورپە قۇراۋ, كيىم تىگۋ, توقىما توقۋ, زەرگەرلىك بۇيىمدار مەن اعاش بۇيىمدار جاساۋ – قاي-قايسىسى دا ماڭعىستاۋدا وتە جوعارى دەڭگەيدە دامىعان. ياعني قولونەر باعىتى شەبەرلىكتىڭ شىڭىن باعىندىرا وركەندەدى. ەش جەردە ءبىلىم الماسا دا اتاكاسىپتى ۋاقىت تالابىنان قالدىرماي تۇرلەنتە دامىتىپ جۇرگەن شەبەرلەردىڭ ەڭبەگى زور. جابدىقتاۋ مەن بەزەندىرۋدە قيال مەن قول شەبەرلىگىن قابىستىرا جۇمساپ, وزىق ۇلگىلەرگە قول جەتكىزگەن ماڭعىستاۋلىقتاردىڭ كيىزۇي ۇستاۋى مەن جاسانتۋى كوپكە تانىمال.
وڭىردە تۋريزم زامان تالابىنا ساي نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە تانىلىپ كەلەدى. بۇل تەك تابيعي ەرەكشەلىكتەردى ەمەس, ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ ۇلتتىق ۇستىنىن, ءونىمىن, قولونەرىن تانىتۋ ارقىلى ۇلت تاريحى مەن مادەنيەتىن, دۇنيەتانىمىن, وي-ورەسىن تانىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اقتاۋدا ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسى اياسىندا العاش رەت ۇيىمداستىرىلعان فورۋمنىڭ ماقساتى – وڭىردەگى قولونەرشىلەردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, بۇگىنگە جەتكەن قولونەردى شەتەلدەرگە ەكسپورتتاۋعا باعىت-باعدار بەرۋ. اتالعان فورۋم قولونەر سالاسىنداعى جەتىستىكتەردى كورسەتۋمەن بىرگە وزەكتى ماسەلەلەردى انىقتاۋعا سەپ بولدى. وبلىس اۋماعىنان 70-تەن استام كاسىپكەر قاتىسقان كورمە-جارمەڭكە «ماڭعىستاۋدا قازاق ۇلتتىق كودىن ساقتاۋدىڭ كەپىلى رەتىندە قولونەرشىلىكتى جانداندىرۋ جانە ەتنوتۋريزمدى دامىتۋ» تاقىرىبىنداعى وڭىرلىك فورۋمعا ۇلاستى.
جيىنعا JICA جاپون حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اگەنتتىگىنىڭ ساراپشىسى, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنداعى ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسىنىڭ باس كونسۋلتانتى اكيحيسا حاراگۋچي, قازاقستان قولونەرشىلەر وداعىنىڭ پرەزيدەنتى ايجان بەكقۇلوۆا باستاعان وتاندىق, شەتەلدىك ساراپشىلار مەن ماماندار, قوناقتار, شەبەرلەر مەن تۇرعىندار قاتىستى.
– كوشپەلى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان ماڭعىستاۋ ەلىنىڭ كۇندەلىكتى تىنىس-تىرشىلىگىندە ۇستالار باستى ءرول اتقارعان. تەمىردەن ءتۇيىن تۇيگەن ولار ەل سۇرانىسىن ورىنداپ, وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارىنا دەيىن اۋىل شارۋاشىلىعىندا نەگىزگى جۇمىستاردى اتقاردى. سونىمەن قاتار وڭىرىمىزدە قولونەر شەبەرلەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى كيىزۇي جابدىقتارىمەن اينالىسادى. قازاق حالقىنىڭ ءتول ونەرى – قولونەردىڭ جاڭعىرتىلۋى ۇرپاقتان-ۇرپاققا تارالا بەرمەك. ماڭگىلىك مۇرا ەتىپ قالدىرعان قولونەرىمىزدى جول ورتاعا تاستاماي كەلەشەك ۇرپاقتىڭ بويىنا ءسىڭىرۋ بارشامىزعا پارىز. ءاربىر دۇنيەنىڭ, ءاربىر بۇيىمنىڭ قانداي شەبەرلىكپەن, ەڭبەكپەن جاسالعانىن بۇگىنگى ۇرپاق سەزىنە بىلۋگە ءتيىس. ارينە, زامان تالابىنا سايكەس اتا مۇراسىن جاستارعا جاڭا باعىتتا ۇسىنۋ مەن دامىتۋدى كاسىپكەرلىكپەن ۇشتاستىرۋ, جاڭعىرتۋ, قازىنا كوزىنە اينالدىرۋ قاجەت. وسى تۇستا ەتنوتۋريزمدى قولعا الىپ, قولونەرشىلىكتى ۇيرەنىپ قانا قويماي, ودان تابىس تابۋعا دا قولداۋ كەرەك. وسى ماسەلە بويىنشا بىرگە جۇمىس ىستەۋىمىز ءتيىس, – دەگەن ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆ كەلەسى جىلى قولونەرشىلەرگە بولىنەتىن گرانت سانى كوبەيەتىنىن جەتكىزدى.
فورۋم بارىسىندا دوستىق ءۇيى عيماراتىنىڭ الدىندا كيىزۇيلەر قۇرىلىپ, 100-دەن اسا قولونەر شەبەرىنىڭ بۇيىمدارى كورمەگە ۇسىنىلدى. ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى قولونەرشىلىكتىڭ قازىرگى جاعدايى, ەتنوتۋريزمنىڭ بولاشاعى تۋرالى «قولونەرشىلىك جانە تابىس» تاقىرىبىندا سپيكەرلەر كەڭىنەن بايانداپ, سالانى دامىتۋ بويىنشا ءوز ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى.
– قازاقتىڭ ۇمىتىلىپ بارا جاتقان قولونەرىنەن سەمينار, ترەنينگ, تاجىريبەلىك جۇمىستار جۇرگىزىلىپ, بىرقاتار ۇيرەنۋشىگە كومەك قولىن سوزدىق. ارينە, بۇل رەتتە ءبىر رەتتىك سەمينار, ترەنينگتەر ازدىق ەتەدى, ومىرشەڭ ءىس جۇرگىزۋ ءۇشىن ۇلتتىق قولونەردى جىلدار بويى دامىتۋ, ۇرپاققا ۇيرەتۋ, ناسيحاتتاۋ شارت. ءبىزدىڭ ۇسىنىسىمىز سوڭعى جىلدارى جوعارى ورىنداردىڭ نازارىن اۋدارتىپ, سەڭ قوزعالدى. ءوڭىر قولونەرىن قولداۋشىلار اقتاۋ قالاسىنان شەبەرلەر ورتالىعىن اشۋ باستاماسىن 2017 جىلدان بەرى وبلىس باسشىلارىنا ايتىپ كەلەدى. بۇل ۇسىنىسىمىز بيىل قولداۋ تاۋىپ, تەڭىز جاعالاۋىنان ورتالىق اشۋعا مۇمكىندىك الدىق, – دەيدى ماڭعىستاۋ وبلىسى قولونەرشىلەر وداعىنىڭ پرەزيدەنتى اۋەس ساعىناەۆا.
فورۋم اياسىندا قولونەردى كاسىپكە اينالدىرىپ, تابىس تابۋمەن قوسا, ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعان شەبەرلەر ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمىنىڭ العىسحاتىمەن ماراپاتتالدى.
– قازاق ونەرىن كورىپ تاڭعالدىم, كەرەمەت دۇنيەلەردىڭ كۋاسى بولدىق, ەكولوگيالىق تازا ءونىمدى تۇرمىستا پايدالانىپ, كادەگە جاراتۋ ادىستەرىنە زەر سالدىق. بىزبەن بىرگە بىرنەشە ساراپشى ماماندار كەلدى. بايقاۋىمىزشا, ەكى ەلدىڭ ءبىر-ءبىرىنىڭ مادەنيەتىنەن, قولونەر بۇيىمدارىن جاساۋدان ۇيرەنەر تۇستارى كوپ. ءبىز دە ءوز تاجىريبەمىزبەن ءبولىسىپ, ۇتىمدى ادىستەردى ۇيرەتۋگە, شەبەرلىكتەرىن ارتتىرىپ, تۋىندىلارىن شەتكە ەكسپورتتاۋ ءۇشىن بىرلەسە جۇمىس جۇرگىزۋگە, اقىل-كەڭەس بەرۋگە دايىنبىز, – دەدى JICA اگەنتتىگىنىڭ بيزنەستى جىلجىتۋ جونىندەگى كەڭەسشىسى ميتسۋو مۋراياما.
ماڭعىستاۋ قولونەرىنىڭ بۇگىنگى دەڭگەيىن تارازىلاۋعا, كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە ارنالعان فورۋم ماعىنالى, ءار شەبەر ءوز تۋىندىسىن كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنعان كورمە قىزىقتى ءوتتى.
قازاقتىڭ قولونەرىن زاماناۋي تۇرعىدان دامىتىپ, ۇلكەن نارىققا الىپ شىعۋعا ىنتالى قولونەر شەبەرلەرىنىڭ نيەتى ىزگى, ءىسى ۇلگى.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
