دۇنيە ءجۇزىنىڭ ءار تۇكپىرىندەگى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ باسىن ءبىر ارناعا توعىستىراتىن سەزدىڭ الار ورنى مەن ءرولى قاشاندا جوعارى. سەزگە شاقىرىلعان قۇرمەتتى قوناقتاردىڭ ىشىندە شوقتىعى بيىك, قاسيەتتى ريم پاپاسى دا ەلىمىزگە كەلدى.
1 ملرد 400 مىڭ ادامنان اساتىن كاتوليك دىنىندەگىلەر, جالپى حريستيان الەمىندەگىلەر عانا ەمەس, جەر جاھانداعى حالىقتار مەن مەملەكەتتەر سوزىنە قۇلاق تۇرەتىن ريم پاپاسىنىڭ ءار ساپارى, ءار اۋديەنتسياسى قاشاندا ءدۇيىم دۇنيەنىڭ نازارىندا.
قازاقستاندىقتاردىڭ ەسىندە بولار, 2001 جىلى 22-25 قىركۇيەكتە استاناعا كەلگەن ساپارىندا ريم پاپاسى II يوانن پاۆەلدىڭ قازاقستان تۋرالى ايتقان جۇرەكجاردى باعاسى, قازاق حالقىنا تىلەگى, ۇلى اباي سوزىنەن دايەك كەلتىرگەنى, ونى قازاقشا ايتقانى سول كۇنى-اق بۇكىل الەمدى شارلاپ كەتىپ, ەلىمىزدىڭ ابىرويىن اسىرعان بولاتىن. «قازاق حالقى, سەنى شىنايى پروگرەسس تۇرعىسىنان, ىنتىماقتاستىق پەن بەيبىتشىلىك رۋحىندا قۇرۋدىڭ جاۋاپتى مىندەتى كۇتىپ تۇر. قازاقستان – ازاپقا تۇسۋشىلەر مەن ءدىني نانىمداعىلار جەرى, ايدالعاندار مەن قاھارماندار جەرى, ويشىلدار مەن سۋرەتكەرلەر جەرى, ەشتەڭەدەن تايىنبا», دەپ ەدى سوندا II يوانن پاۆەل.
ريم پاپاسى فرانتسيسك – كاتوليك شىركەۋىنىڭ 266-شى باسشىسى, ەرەكشە ەڭبەكقور, دارىندى جانە وتە قاراپايىم ادام. ونىڭ لاۋازىمى – ريم ەپيسكوپى, عايسانىڭ جەردەگى ءىزباسارى, اپوستولدار كنيازىنىڭ مۇراگەرى, الەم شىركەۋىنىڭ جوعارى باس ءپىرى, باتىس پاتريارحى, يتاليا پريماسى, ريم پروۆينتسياسىنىڭ ارحيەپيسكوپى جانە ءميتروپوليتى, ۆاتيكان شاھارى-مەملەكەتىنىڭ باسشىسى, ءبىر ءتاڭىر ۇمبەتتەرىنىڭ ۇمبەتى. تىرشىلىكتەگى اتى-ءجونى حورحە ماريو بەرگولو, 1936 جىلى 17 جەلتوقساندا ارگەنتينا استاناسى بۋەنوس-ايرەستە يتاليالىق بەس بالالى ەميگرانتتار وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن. بولاشاق ريم پاپاسى بۋەنوس-ايرەس ۋنيۆەرسيتەتىن ءبىتىرىپ, حيميك-تەحنولوگ مامانى ديپلومىن العان. 22 جاسىندا ريم-كاتوليك شىركەۋىنىڭ سەمينارياسىن اياقتاپ, ءدىني قىزمەتىن باستاعان.
33 جاسىندا سان-ميگەل كوللەدجىندە ۇستازدىق جۇمىستا بولدى. ودان كەيىن ءوز ەلىندە كاتوليك شىركەۋىنىڭ ەپيسكوپى بىرتىندەپ بۋەنوس-ايرەس ارحيەپيسكوپى, كاردينال دارەجەسىنە دەيىن كوتەرىلىپ, ءوز ەلىندە ريم پاپاسىنان كەيىنگى كاتوليك شىركەۋىنىڭ ءدىني باسشىلارىنىڭ قاتارىنا كىرگەن. 2005 جىلى ريم پاپاسى II يوانن پاۆەل قايتىس بولعاننان كەيىن كاردينال بەرگولو ۆاتيكاننان شاقىرۋ الىپ, كاتوليك شىركەۋىنىڭ باسشىسى لاۋازىمىنا تالاپكەر بولدى. سايلاۋ ناتيجەسىندە ريم پاپاسى بولىپ نەمىس يوزەف راتتسينگەر سايلاندى. 2013 جىلى XVI بەنەديكت ءوز ەركىمەن ءدىنباسى لاۋازىمىنان باس تارتقاننان كەيىن, كاردينال بەرگولو جابىق داۋىس سايلاۋىندا ريم پاپاسى بولىپ سايلانىپ, فرانتسيسك دەگەن ەسىمدى يەلەندى. بۇكىل كاتوليكتەر قاۋىمى لاتىن امەريكاسىنان شىققان, وتە قاراپايىم كاردينالدى زور قۇرمەتپەن قارسى الدى.
ۇلكەن لاۋازىمدى قىزمەتكە كەلسە دە, ريم پاپاسى فرانتسيسك ءوزىنىڭ قاراپايىمدىلىعىمەن, ادامدارمەن كەزدەسۋلەردە وتە مەيىرىمدىلىگىمەن دە ەرەكشە. كەزىندە ەميگرانتتاردىڭ اياقتارىن جۋىپ, سپيد اۋرۋىنا شالدىققاندارمەن كەزدەسۋى جانە ءۇي-جايى جوق قاڭعىباس ادامداردى جيناپ, ولارمەن اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ وتىرۋى بۇكىل الەمگە بەلگىلى.
2016 جىلى فرانتسيسك ماسكەۋ جانە بۇكىل ورىس پاتريارحى كيريللمەن كەزدەسىپ, كاتوليك شىركەۋى مەن ورىس پراۆوسلاۆ شىركەۋلەرىنىڭ قارىم-قاتىناستارىن جاقسارتۋ تۋرالى جانە بۇگىنگى حالىقارالىق ساياسات جايىندا ماڭىزدى اڭگىمەلەر كوتەردى. ريم پاپاسى رەسەي پرەزيدەنتى ۆ.پۋتينمەن ەكى رەت كەزدەستى.
سوڭعى كەزدە 85 جاستاعى ريم پاپاسىنىڭ دەنساۋلىعى دا سىر بەرە باستادى, ول بىرنەشە وپەراتسيا جاساتىپ, اۋرۋحانادان ەمدەلىپ شىقتى.
تاريح ۆاتيكاننىڭ بۇگىندە كاتوليتسيزمنىڭ ورتالىعى بولىپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە قالىڭ بۇقارانىڭ يماندىلىق ساناسىن قالىپتاستىرۋعا جاردەمدەسەتىن ىقپالدى مەملەكەتكە اينالعانىن كورسەتىپ وتىر. ۆاتيكان مەملەكەتى – ەرەكشە ەل. بۇل مەملەكەتپەن قارىم-قاتىناس سيپاتى وركەنيەتتىلىكتىڭ, ءدىني توزىمدىلىكتىڭ ايقىن كورىنىسى بولىپ سانالادى.
ال قازاقستانداعى كاتوليتسيزمنىڭ وزىندىك تاريحى بار. ۆاتيكاندا ساقتالعان تاريحي قۇجاتتارعا جۇگىنسەك, ريم پاپاسى مەن ۇلى قازاق حاندارى اراسىنداعى ديپلوماتيالىق حات جازىسۋلار سوناۋ ورتا عاسىرلاردان باستاۋ الادى. قازاقستان اۋماعىندا كاتوليك شىركەۋىنىڭ قۇرىلىمدىق ۇيىمداسۋىنىڭ ماڭىزدى كەزەڭى II ەكاتەرينا پاتشالىعى تۇسىنان باستالادى. رەسەي يمپەرياسىندا قۇرىلعان ەپارحيالارعا سول كەزدەگى ۆەرنىي, پەتروپاۆل, قوستاناي, سەمەي ەپارحيالارى ەنگەن. 1917 جىلى قازان رەۆوليۋتسياسىنان كەيىن بارلىق ءدىن وكىلدەرى سياقتى كاتوليك دىنىنە سەنۋشىلەر دە اسا قيىن جاعدايعا دۋشار بولدى. ستاليندىك رەپرەسسيا كەزىندە كوپتەگەن كاتوليك ءدىن باسشىلارى قازاق دالاسىنا جەر اۋدارىلىپ, ولاردىڭ كوپشىلىگى وسىندا كوز جۇمدى. ريم پاپاسى قازاقستاندىقتار – ەپيسكوپ نيكيتا بۋتكا مەن سۆياششەننيك نيكولاي زارەتسكيدى ءدىن جولىندا ازاپ شەككەندەر قاتارىنا جاتقىزعان بولاتىن.
1991 جىلى قازاقستان مەن ورتالىق ازيانىڭ اپوستولدىق اكىمشىلىگى قۇرىلىپ, ءبىر كەزدە كوپتەگەن دىنگە سەنۋشىلەر قۋدالاۋ مەن ازاپتى ءولىم قۇشقان قاراعاندى قالاسى ونىڭ ورتالىعىنا اينالدى.
قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە 85 كاتوليك ءدىني بىرلەستىگى جانە كەلۋشىلەردىڭ 160 توبى بار. وندا ەكى ارحيەپيسكوپ, ءۇش ەپيسكوپ جانە 70-تەن استام ءپىرادارلار جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ ۇلتتىق قۇرامى – پولياكتار, يتاليالىقتار, نەمىستەر, امەريكالىقتار, كورەيلەر مەن شۆەيتساريالىقتار. قازاقستانداعى بارلىق كاتوليك دىنىنە سەنۋشىلەر, جەرگىلىكتى سۆياششەننيكتەر مەن ءدىن قىزمەتكەرلەرى, مەملەكەتتىك جانە جەرگىلىكتى وكىمەت ورگاندارىنىڭ لايىقتى قامقورلىعىنا يە. ەلىمىزدەگى كاتوليك ءدىني قىزمەتكەرلەرىنىڭ كوپشىلىگى – قازاقستان ازاماتتارى.
بۇگىندە كاتوليك شىركەۋىنىڭ قازاقستانداعى جەمىستى قىزمەتىن ايتقاندا, ونىڭ ءدىن باسشىسى توماش بەرنارد پەتانىڭ ۇلكەن ەڭبەگىن اسا قۇرمەتپەن اتاپ ايتۋ ورىندى. 2003 جىلدان باستاپ قازاقستانداعى كاتوليك شىركەۋلەرىنىڭ باسشىسى بولىپ ارحيەپيسكوپ-ميتروپوليت توماش بەرنارد پەتا تاعايىندالدى. ول بۇگىندە قازاقستان ازاماتى, پولشانىڭ ينوۆروتسلاۆ قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن, گنەزنو قالاسىندا جوعارى ءدىني سەميناريانى بىتىرگەن. 1976 جىلدان باستاپ پولشادا, 1990 جىلدان بەرى قازاقستاندا كاتوليك ءدىني قىزمەتكەرى, 2003 جىلدان اعا ەپيسكوپ, سونىمەن بىرگە ميتروپوليت دارەجەسىنە كوتەرىلدى.
قازاقستانعا كۇشتەپ جەر اۋدارىلعان ەتنوستاردىڭ ىشىندە پولياكتاردىڭ قاتارى قالىڭ. كاتوليك ءدىنىن ۇستاناتىن قازاقستانداعى 29 مىڭ پولياك, 172 مىڭ نەمىس پەن 247 مىڭ ۋكرايندىقتىڭ كوبى ليتۆالىقتار, لاتۆيالىقتار جانە ەلىمىزدەگى كاتوليك شىركەۋىنىڭ باسقا دا كوپتەگەن وكىلى وزدەرىنىڭ ەكىنشى وتانىنىڭ ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, عىلىمي جانە مادەني تۇرعىدان دامۋىنا ءبىر كىسىدەي اتسالىسۋدا. ەلىمىزدەگى كاتوليكتەر دە, باسقا ءدىن وكىلدەرى سياقتى قازاقستان ەتنوستارىنىڭ تاتۋلىعى مەن ۇلتارالىق, دىنارالىق كەلىسىمىن نىعايتۋعا كۇش جۇمساۋدا. ولاردىڭ دا ەلىمىزدە قالىپتاسقان وسى ىنتىماق-بىرلىكتىڭ ىشتەن جانە سىرتتان بۇزىلماۋى الاڭداتادى. ءبىز ءتۇرلى دىندەر وكىلدەرىنىڭ اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋدى ماقسات ەتەمىز.
ءيا, ريم پاپاسىنىڭ قاي ساپارى دا الەم نازارىندا تۇرادى, قاي سوزىنە دە دۇنيە قۇلاق تۇرەدى. الەمدىك اۋقىمداعى بەدەلدى ساياساتكەر ريم پاپاسى فرانتسيسكىنىڭ قازاقستانعا ساپارى ءوزىنىڭ رۋحاني قايتا جاڭعىرۋىن باستان وتكەرىپ وتىرعان قازاقستان حالقى ءۇشىن ۇلكەن تاريحي وقيعا بولارى ءسوزسىز. بۇل مەملەكەتىمىزدىڭ الەمدىك قاۋىمداستىقتاعى بەدەلىنە يگى ىقپال ەتەرىنە كۇمان جوق.
امانبەك مۇقاشەۆ,
ءدىنتانۋشى, مەملەكەتتىك قىزمەت ارداگەرى
