ايماقتار • 12 قىركۇيەك، 2022

سۋ قورىن لاستاۋشىلارعا ايىپپۇل سالىندى

51 رەت كورسەتىلدى

بۇل تۋرالى وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندەگى «وڭىردەگى ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ جونىندە قابىلدانىپ جاتقان شارالار جانە كوكجيدە كەن ورنىنىڭ ماسەلەلەرى تۋرالى» بريفينگتە ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى ەكولوگيالىق رەتتەۋ جانە باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى زۇلپىقار جولداسوۆ باياندادى. ول تەمىر اۋدانىنداعى كوكجيدە كەنىشىندە مۇناي وندىرەتىن بەس كومپانيا وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ، تابيعي قورىقتاعى جاعدايدى كورىپ قايتتى.

ەلىمىزدىڭ باتىس ءوڭىرىن تۇششى سۋمەن قامتۋعا مۇمكىندىگى مول ستراتەگيالىق تۇ­ششى سۋ قورى بار كوكجيدە كەنىشى مۇعال­جار جانە تەمىر اۋداندارىنىڭ شەكاراسىندا ورنالاسقان. كوكجيدە قۇمدارىندا «سنپس-اقتوبەمۇنايگاز» اق، «كمك-مۇناي» اق، «فيرما ادا ويل» جشس، «ورىكتاۋ وپەرەيتينگ» جشس، «قازاقويل اقتوبە» جشس مۇناي وندىرەدى.

سوڭعى ەكى جىل بويى كوكجيدەگە جۇرگىزىلگەن بارلاۋ جۇمىستارى تاۋلىگىنە اعىنى 173،4 مىڭ تەكشەمەتر بولاتىن جەراستى سۋى قورىن انىقتادى. تابيعي سۇزگى رەتىندەگى كوكجيدە قۇمدارىنىڭ ار­تىق­شىلىعى سول، مۇنداعى سۋ قورىنىڭ قۇ­رامى جانە ساپاسى جاعىنان ەلىمىزدىڭ باتىس وبلىستارىن، سونىڭ ىشىندە اقتوبە، اتىراۋ، اقتاۋ قالالارىن تولىق قام­تاماسىز ەتە الادى. قازىرگى ۋاقىتتا كوك­­جيدە سۋلارىن ەكى اۋدانعا جاقىن ەلدى­ مەكەن تۇرعىندارى پايدالانىپ وتىر. جاقىندا ەل ۇكىمەتى كوكجيدەدەن اتى­راۋ وبلىسى مەن اقتاۋ قالاسىنا قۇ­بىر تارتۋ جوباسىن قاراستىردى. قازىر كوكجيدە قۇمدارىنداعى جەراستى سۋىنىڭ شەكاراسى انىقتالۋ ۇستىندە. قۇم­دى القاپتان مۇناي وندىرەتىن التى مۇناي كومپانياسىنىڭ جۇزدەن استام مۇناي ۇڭعىسى سۋ قورىن لاستاپ جاتىر دەگەن قاۋىپ زور. جەرگىلىكتى تا­بيعات جاناشىرلارى ۇزاق جىلدان بەرى كوكجيدەدەن مۇناي ءوندىرۋدى توقتاتۋدى تالاپ ەتىپ كەلەدى. 2006 جىلى كوكجيدە ۇكىمەت قاۋلىسىمەن مەملەكەتتىك تا­بيعي قورىقتار تىزىمىنە ەنگىزىلدى. 2019 جىلدان باستاپ اقتوبە وبلىستىق اكىم­دىگىنىڭ ۇسىنىسىمەن مۇنداعى جەراستى سۋىنىڭ قورى، ونىڭ اعىنى جانە مۇناي قالدىقتارىمەن لاستانۋ جاع­دايى زەرتتەلە باستادى. قۇمدى بەلدەۋدە ورناتىلعان 103 مونيتورينگتىك ۇڭعى ارقىلى جەراستى سۋىنان سىنامالار الىنىپ، ءار توقسان سايىن ونىڭ قورىتىندىسى شىعارىلىپ تۇر.

«مۇناي ءوندىرۋشى كومپانيالار بىزگە جەراستى سۋى مۇناي قالدىقتارىمەن لاس­تانىپ جاتقان جوق، مۇناي ءوندىرۋ كەزىندە بارلىق ەكولوگيالىق تالاپ ساق­تالادى دەپ حابارلايدى. ال تەكسەرۋ كەزىندە كەرىسىنشە بولعانى انىقتالدى. بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە لاستانۋ مولشەرى بار، جەراستى سۋىنا مۇناي قالدىقتارى ارالاسقان. ەكولوگياعا كەلتىرىلگەن زيان كولەمىن انىقتاپ، بىرنەشە كومپانياعا ءىرى كولەمدە ايىپپۇل سالىندى. سونداي-اق 2021 جىلى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىمەن بىرلەسە زەرتتەۋ جوسپارىن قۇردىق. بۇل بويىنشا كوكجيدە كەنىشىندەگى جەراستى سۋىنا تيەتىن ۇڭعىلاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن توقتاتۋ جۇمىستارى قولعا الىندى. تۇ­ششى سۋ قورىنىڭ ۇستىنە ورناتىلعان ۇڭ­عى­لار­دى وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن با­قى­لاپ وتىرامىز»، دەدى ز.جولداسوۆ.

ول اقتوبە وبلىسىنىڭ ەكولوگياسىن ساۋىقتىرۋعا ارنالعان جول كارتاسىنىڭ ورىندالۋ بارىسى تۋرالى دا باياندادى. 2020 جىلى قابىلدانعان وسى قۇجاتتا اقتوبە قالاسىنىڭ اۋا ساپاسىن جاقسارتۋ، ەلەك وزەنىنىڭ التىۆالەنتتى حروممەن لاس­تانۋىن، فەرروقورىتپا زاۋىتى مەن حروم قوسىندىلارى زاۋىتىنىڭ زياندى شىعا­رىلىمدارىن ازايتۋ ماسەلەلەرى قام­تىلعان. ەكولوگيالىق كارتانىڭ ما­ڭىزدى بولىگى – شالقار كولىن تازارتۋ. ز.جولداسوۆتىڭ حابارلاۋىنشا، وسى كەزگە دەيىن شالقار كولىن تازار­تۋ جۇمىسى 45 پايىزعا ورىندالىپ، كول تۇبىنەن 3 ملن تەكشە مەتر لاي شى­­عارىلدى. ەندى 2023-2024 جىلدارى اق­­توبە وبلىسىنداعى قارعالى، ەلەك، جىڭىش­­كە وزەندەرىن تازارتۋ جوسپاردا تۇر.

 

اقتوبە وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ايتىپ كەلگەن اپات

ايماقتار • كەشە

«مىڭ بالا» جەڭىمپازدارى

رۋحانيات • كەشە

اقيقاتتىڭ اي ديدارى – ءباسپاسوز

ەگەمەن قازاقستان • كەشە

ىنتىماقتاستىق ىقپالى

ەكونوميكا • كەشە

جاڭا فورماتتاعى ساۋدا

ەكونوميكا • كەشە

جوتەلگە جەڭىل قاراماڭىز

مەديتسينا • كەشە

بىتىمگەرشىلىك ساردارلارى

قازاقستان • كەشە

جىپ-جىلى جۇرەك بۋىنداي

ادەبيەت • كەشە

داۋىستىڭ دا ءتۇسى بار

ادەبيەت • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار