كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس, «ەQ»
ول از دەسەڭىز, لەرمونتوۆ كوشەسىندە تاۋ-تاۋ بولىپ ۇيىلگەن قوقىستىڭ جاتقانىنا دا 10 جىلعا جۋىقتاپتى. نە كەرەك, سول جاققا ءوز اياعىمىزبەن باردىق, كوردىك, تۇرعىنداردىڭ بازىناسىن تىڭدادىق.
سۇرىپتاۋ كەنتى قالادان قاشىق ەمەس. ىرگەسىندە. بىراق بۇل جاقتا ءالى دە اۋىز سۋ ماسەلەسى وزەكتى دەگەندە باس شايقادىق. انە-مىنە اۋىز سۋعا جاريمىز دەگەننىڭ وزىندە جۇرتتىڭ ساناۋلىسىنا عانا سۋ ءتيىپ, ءبىرازىنىڭ اڭقاسى كەۋىپ وتىر. ال قورشاۋى جوق ارىقتىڭ جابۋسىز كۇيىندە جاتقانىنا جازدا جىل تولادى. وزگە دە پروبلەما جەتەرلىك.
– سۋدى كەلەسى كوشەدەگى ءبىر ۇيدەن تاسىپ ىشەمىز. ءۇي شارۋاسىنىڭ وزىنە سۋ جوق. مۇندا زەينەتكەرلەر كوپ تۇرادى. سۋدى دۇكەننەن تاسىپ ىشەدى. شىعىن. بىراق تارتىپ, قازىپ العان كىسىلەر بار. دەگەنمەن دەنىندە سۋ جوق. ەندى, باعدارلامامەن سۋ تارتامىز دەگەندە شارۋالارىن شاشىپ كەتتى. ارىقتىڭ بەتى جابىلعان جوق, نە بەلگى قويعان جوق. جانە ون جىل بويعى قوردالانعان قوقىستى شىعارتا الماي كەلەمىز. ءۇيىلىپ قالدى. بالالارعا وبال. اۋا لاستانادى. قوقىستى شىعارىپ بەرىڭىزدەر دەپ شۋلاپ باقتىق. ەشكىم قۇلاق اسپادى, – دەيدى تۇرعىن كۇلشاش ساعىنباي.
– مەنىڭ وسى جەردە تۇرعانىما ون جىلدان استى. ءۇي شارۋاسىنا دەپ ءۇش مەترلىك قۇدىق قازىپ الدىق. اۋىز سۋدى تاسىپ ىشەمىز. وسىندا جەر قازىپ جۇرگەن جىگىتتەر سۋ تارتامىز دەگەندە قاتتى قۋانعان ەدىك. بىراق ۇلگەرە الماي قالدى ما, ايتەۋىر, تۇك بىتپەدى. بىتىرگەندەرى جەردى قازدى دا ونى قورشاماي كەتتى. قالاي تاستادى, سولاي كەتتى. ونىڭ ءوزىن رەتىمەن قازباي, سەكىرىپ-سەكىرىپ وتەدى. اكىمدىك تەكسەرىس جۇرگىزىپ, قاراۋ كەرەك قوي. ەرتەڭ, بەتىن اۋلاق قىلسىن, بىرەۋدىڭ بالاسى ارىققا ءتۇسىپ كەتسە, كىم جاۋاپ بەرەدى؟ ارىققا سۋ تولىپ قالعان. ءدال قاراعاندىنىڭ ىرگەسىندە وسىنداي ماسەلەنىڭ بارى قىنجىلتادى ءبىزدى, – دەيدى لەرمونتوۆ كوشەسىنىڭ تۇرعىنى ابىلقايىر تولەپبەرگەن.
لەرمونتوۆ كوشەسىندەگى جۇرتتىڭ شاعىمى – وسى. تەك, بۇل ەكى تۇرعىن عانا ەمەس, بىرنەشە كىسى مۇڭىن شاقتى. الاڭدايتىندارى – اۋىز سۋ ماسەلەسى. اشىناتىندارى – اشىق قالعان ارىقتار. شىر-پىر بولاتىندارى – بالالارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى. ال بۇعان باس اۋىرىپ, بالتىرى سىزداعان قۇزىرلى ورگاندى بايقامادىم. نەگە دەسەڭىز, وسى سالاعا جاۋاپتى ءاليحان بوكەيحان اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ساتبەك ابدىحالىقوۆقا تەلەفون شالىپ, ءمان-جايدى جەتكىزدىم دە, جاۋاپ بەرۋىن سۇرادىم. بىردەن كەلىسكەنىمەن جاۋاپتى سوزىپ ءجۇردى. ەسىنەن شىعىپ كەتكەن بولار دەپ كەشكىلىك Whatsapp جەلىسى ارقىلى قايىرا ەسىنە سالدىم. ماعان سىلتەمە جىبەردى. وندا ەسەپ ءۇشىن سالىنعان فوتو مەن اقپارات قانا تۇر. تاعى دا سۇرادىم: «اۋىز سۋ ماسەلەسى قاشان تولىق شەشىمىن تابادى؟», «نەگە قورشالماعان؟ قاۋىپسىزدىك قامتاماسىز ەتۋ شارالارى قايدا؟» جانە «ون جىل بويعى قوقىستى قاشان شىعاراسىزدار؟» دەپ ساۋالدى نىقتاپ, قايىرا جولدادىم. الايدا اكىم ورىنباسارى سۇراقتان جالتاردى ما, كىم ءبىلسىن, تاعى دا سۇراعىما تولىققاندى جاۋاپ الا المادىم. جەكەمە تومەندەگىدەي جاۋاپتاردى جولداپتى. قاز-قالپىندا بەرەيىك. سەبەبىن تومەندە تۇسىندىرە كەتەمىن…
«2021 جىلى مەردىگەر ۇيىم («دانەكەر» جشس) لەرمونتوۆ كوشەسى, نوۆايا, رابوچايا جانە ۋرانوۆىي تۇيىق كوشەلەرى بويىنشا قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىن اياقتادى, شامامەن 8,9 كم جەلى وتكىزىلدى. سۋ قۇبىرى جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى 2022 جىلى جالعاستىرىلادى.
سۋ قۇبىرى قۇرىلىسى باعدارلاماسىنىڭ اكىمشىسى «قاراعاندى قالاسىنىڭ كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمى» مم بولىپ تابىلادى».
«بيىل اۋدان بويىنشا رۇقسات ەتىلمەگەن قوقىس تاستايتىن جەرلەردى جويۋ بويىنشا 009 «ەلدى مەكەندەردىڭ سانيتارياسىن قامتاماسىز ەتۋ» باعدارلاماسى بويىنشا بيۋدجەتتىك قاراجاتتار ءبولىندى. بۇگىنگى كۇنى ەلەكتروندى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردىڭ كونكۋرستىق راسىمدەرى جۇرگىزىلۋدە, قورىتىندىلار شىعارىلىپ, قىزمەتتەردى جەتكىزۋشىمەن شارت جاسالعاننان كەيىن قاراعاندى قالاسىنىڭ ءاليحان بوكەيحان اۋدانى بويىنشا ونىڭ ىشىندە جوسپاردا كوزدەلگەن رۇقسات ەتىلمەگەن قالدىقتاردى ورنالاستىرۋ ورىندارىن ۋاقتىلى جويۋ جوسپارىمەن كوسمومونيتورينگ ناتيجەسىندە انىقتالعان قوقىستاردى جويۋ بويىنشا ءتيىستى شارالار قابىلداناتىن بولادى. رۇقسات ەتىلمەگەن قوقىس تاستايتىن جەرلەردى جويۋ ماسەلەسى اۋدان اكىمى اپپاراتىنىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا».
ءسىز مۇنداي جاۋاپقا قاناعات ەتەر مە ەدىڭىز؟ «مەن نە دەيمىن, دومبىرام نە دەيدى؟». تۇسىنىكتى تىلمەن 2-3 مارتە جولداعان ەدىم ساۋالىمدى. ول كىسىنىڭ جاۋابى – وسى بولدى. اكىم ورىنباسارىنا ءبىر قىزمەتكەرى جولداعان بولۋى كەرەك. ول سونى ماعان جىبەرە سالىپ, وڭاي قۇتىلعان سىڭايلى. Whatsapp ارقىلى كەلگەن حاباردىڭ توبەسىندە «پەرەسلاننوە سووبششەنيە» دەگەن جازۋ تۇر. سوندىقتان وسى ماسەلەگە تىكەلەي جاۋاپتى باسشى ءتىلشىنىڭ ساۋالىنا, تۇرعىنداردى تولعاندىرعان ماسەلەگە ءجۇردىم-باردىم قاراسا, بىزدە شىنىمەن قادىر قالماعان ەكەن…
ال اشىق قالعان جىرا مەن تاۋ-تاۋ بولعان قوقىستان جەرگىلىكتى تۇرعىندار زارداپ شەگىپ وتىر. كۇنى كەشە عانا وسى سۇرىپتاۋ كەنتىندە توعىز جاسار بالانىڭ ارىققا قۇلاپ, كوز جۇمعانى ەستەرىڭىزدە بولار. ءدال سول قايعىلى وقيعا قايتالانباسىنا كىم كەپىل؟!
قاسىمحان عالىم,
جۋرناليست
قاراعاندى
