تانىم • 10 تامىز، 2022

جاۋىنگەر جىر

79 رەت كورسەتىلدى

ءارحيۆتى اقتارساڭىز ءارتۇرلى وقيعاعا تاپ بولاسىز. اۋەلدە سەنبەيسىز، ارتىنان الاي-دۇلەي كۇي كەشەسىز. تانىم دەرەگىڭىز تاعى ءبىر ساتىعا وسەدى. سول سىرلى دا مۇڭلى مۇراعاتتاردى توزاڭنان تازارتساڭىز، ار جاعىندا ۇلتتىڭ رۋحى مەنمۇندالاپ شىعادى. سوزىمىزگە دالەل – قازاق باتىرىنىڭ ەرلىگىنە قايران قال­عان ورىس اقىنىنىڭ ولەڭى. كىمگە ارناعان دەيسىز عوي؟ شىعىستان شىققان جالعىز ۇشقىش – تالعات بيگەلدينوۆكە! ءبىزدى تەبىرەنتكەن سول جىرداعى قازاق بالاسىنىڭ جاسامپاز جىگەرى.

كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل، «EQ»

الدىمەن ءسوزىمىزدى مەكەمە­دەن جەتكەن رەسمي اقپاراتتان باس­تاساق. نۇر-سۇلتان قالاسى­نىڭ مەملەكەتتىك ارحيۆىندە كەڭەس وداعىنىڭ ەكى مارتە باتى­رى اتاعىن العان العاشقى قا­زاق، بەلگىلى ۇشقىش تالعات بيگەل­دينوۆ جايلى قۇندى قۇجات­تاردىڭ كوشىرمەسى ساقتالعان. استانالىق ارحيۆ بۇل شەجىرەلى دەرەكتەردى رەسەي فەدەراتسياسى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ پودولسك قالاسىن­داعى ورتالىق ارحيۆىنەن ارنايى الدىرعان ەكەن. وندا باتىردىڭ دۇنيەگە كەلگەن ءۇيىنىڭ سۋرەتى، سوعىس جىلدارىندا جاۋىنگەرلەرمەن بىرگە تۇسكەن فوتو-سۋرەتتەرى (430-ق.، 16-ت.، 1، 2-ءىس)، ماقتاۋ قاعازدارى مەن تىركەۋ كارتالارى بەرىلگەن (430-ق.، 16-ت.، 3، 4، 5-ءىس). بۇل – ەلىمىزدەگى جالعىز نۇسقا، ەستى ەستەلىك. سارعايعان سۋرەتتەرگە قاراپ وتىرىپ، الاپات سوعىستىڭ سالماعىن سەزىنەسىز. ايتسە دە ءبىزدى باتىردىڭ مايدانداس دوسىنىڭ تىلەگى تاڭداي قاقتىردى.

اتالعان ءارحيۆتىڭ 430-شى قورىنىڭ 16-تىزىمدەمە، 6-ىستە قاندىكويلەك دوسى ۆاسيلي مارتىنوۆتىڭ تالعات بيگەلدينوۆكە ارناپ جازعان ولەڭى دە ەلگە جەتكەن. قاعازعا نازار سالساڭىز ماشينكاعا تەرىلگەن، جازۋى انىق كورىنەدى. ارناۋ ولەڭدى 1974 جىلى «قازاقتىڭ سۇڭقارى» (كازاحسكي سوكول) دەگەن اتپەن شىعارعان. وندا اقىن سوعىس جىلدارىنداعى باتىردىڭ جورىقتارى جايلى سۋرەتتەيدى. جيىرما جاستاعى جاۋىنگەردىڭ قايسارلىعىن، بولات مىنەزىن، باتىل جۇرەگىن سۇلۋ سوزبەن ءورىپ، كوركەمدەپ جەتكىزگەن. سۇڭقار سەكىلدى تاۋلاردىڭ اراسىنان قايمىقپاي ۇشىپ ءوتىپ، دىتتەگەن ماقساتىنا جەتپەي قويمايتىنىن بايانداعان. ءبىز جىردىڭ ءۇزىندىسىن حال-قادەرىمىزشە قازاقشاعا ءتارجىمالاپ كوردىك.

اسپان الاسۇرادى قوزعالتقىش ۇنىنەن،

بۇلتتار تولقىن سىندى

پەردەدەي تۇرىلگەن،

سول جاقتا – تاۋ جاتىر، وڭ جاقتا – تاۋ جاتىر

كولتوۆ ءدالىزى سەكىلدى ورىلگەن.

قازاقتىڭ سۇڭقارى قىرانداي قومدانىپ،

كوزىندە جوق ۇرەي، جاۋ جاتىر اربالىپ.

بولاتتان جۇيكەسى، بولاتتان بولمىسى،

جيىرما جاس. سوم جۇرەك بارادى

جاندانىپ.

ءبىز بۇل ولەڭدى وقىپ وتىرىپ، باتىردىڭ كوككە كوتەرىلگەندە وقيتىن دۇعاسى جايلى كوپ ويلاندىق. قاڭعىپ ۇشقان قاپتاعان وقتان قۇدايدىڭ ءوزى قورعاعانداي. كوك جۇزىندە 500 ساعات ۇشىپ، 305 رەت اسكەري شابۋىلعا شىعىپ، ول از دەسەڭىز جاۋ ۇياسى – بەرليندى الۋعا ءبىرىنشى بولىپ قاتىسقان قازاق بالاسىنىڭ امان-ەسەن ەلگە ورالۋى ءبىر تىلسىمنان سىر تارتادى. 200 ۇشاقپەن اسپانعا كوتەرىلگەن سايىن اجەسى ۇيرەتكەن ء«لاا حاۋلا ءۋا ءلاا قۋاتا ءيللا ءبيللااھيل اليل ازيم. ماشاا الللاھۋ كاانا ءۋا ءماا ءلام ياشا’ ءلام ۋكيان. ءال-ءيماانۋ يقرارۋن بيل-ليسااني ءۋا تاسديقۋن بيل قالبي، بي ءماا ءجاا-ا بيھي مين ءينديللااھي. مۋحاممادۋن راسۋلۋللاھ ساللاللااھۋ ءالايھي ءۋا سالام» دۇعاسىن وقىعان ەكەن.

بۇل – ساپارعا شىققاندا ايتىلاتىن مۇس­ىل­مان دۇعاسى. مۇنىڭ ماعىناسى: «ەي، اللا، وزىڭە ءوزىمدى تاپسىردىم، ءتۇرلى قاۋىپ-قاتەردەن ساقتاي گور. تاۋەكەل ەتتىم» دەگەن ويدى بىلدىرەدى. بىراق باتىر ول كەزدە ءمان-ماعىناسىنا بويلاماپتى. اجەسى كوڭىلىنە قۇيعان دۇعانى قايتا-قايتا وقىپ وتىرادى ەكەن. قاسىنداعى ورىستار «نە ءىستىپ جاتىرسىڭ؟» دەگەندە «بۇل مەنىڭ ۇشار الدىنداعى قۇدايعا قۇلشىلىعىم» دەپ جاۋاپ بەرگەن. باتىردى ىشكى سەنىمى الداماپتى. بۇل سىزدەرگە ۇسىنىپ وتىرعان ولەڭدە دە ايتىلعان.

«ۇشاقتا بارلىق ادام جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ وتىرادى عوي. مارقۇم اجەم ءدىندار بولاتىن. ءبىزدى يماندىلىققا، يناباتتىلىققا ۇيرەتتى. جانى تازا جان بولدى، جارىقتىق. بىزگە كۇندە كەشكە جاتاردا دۇعا ايتقىزىپ، ۇيىقتاتاتىن. ماعان مىناداي ءبىر دۇعانى ۇيرەتىپ، قۇلاعىما ابدەن ءسىڭدىرىپ تاستاپتى. ارابشاسىن ايتىپ، جاتتاتقىزدى»، دەيدى باتىر ءوز ەستەلىگىندە.

فاشيستەردىڭ تالعات بيگەلدينوۆتىڭ ۇشاعىنا «قارا ءولىم» دەگەن لاقاپ ات قويۋى بەكەردەن بەكەر ەمەس-اۋ. قىرانداي ءزاۋ بيىكتە قالىقتاپ ءجۇرىپ، قاس جاۋىن قىناداي قىرعان. ونى ءتىپتى مايدانداستارى «قازاقتىڭ قىرانى» دەپ ەركەلەتكەن ەكەن. ايتپاقشى، ونىڭ ۇشاعىنىڭ ءنومىرى 13 بولعان، جەكە ءوزى جاۋدىڭ 7 ۇشاعىن اتىپ تۇسىرگەن. سودان دا بولار، نەمىستەر ءالى كۇنگە 13 سانىنان قاشىپ جۇرەتىنى. ءبىز ماقالامىزدىڭ سوڭىن باتىردىڭ مايدانداس دوسىنىڭ جازعان جىرىمەن تامامداعىمىز كەلەدى.

وتانعا رۋح كەرەك، ءسوز كەرەك جاپ-جارقىن.

قۇس جولى ءومىردىڭ وزىندەي ساپ-سالقىن.

تالعاتتىڭ ۇرانى:

لۆوۆ اسپانى ءۇشىن!

اسپانىڭ ءۇشىن، الماتى!

سوققى!

جارىلىستار!

سوققى!

جارىلىستار!

تومەندە اجال ءجۇر سەندەلىپ،

جاۋمەنەن بىرگە ەگىس ورتەنىپ.

ماڭگىلىك ەرلىكتى ەسىنە ءتۇسىرىپ...

سوڭعى جاڭالىقتار

بار ءۇمىت – بۋبليكتە

تەننيس • كەشە

وقىرماننىڭ رۋحاني ولجاسى

ەگەمەن قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار