بيىل وتباسى بانك («بايتەرەك» حولدينگىنىڭ ەنشىلەس ۇيىمى) ۇلتتىق دامۋ ينستيتۋتى مارتەبەسىنە يە بولعاندىقتان, تۇرعىن ءۇي كەزەگىن ورتالىقتاندىرىلعان جۇيەگە كوشىرە باستاعانى بەلگىلى. بۇعان دەيىن كەزەكتە تۇرعان ازاماتتاردىڭ ەسەبىن اكىمدىكتەر جۇرگىزىپ كەلگەن ەدى. ونىڭ ۇستىنە جەتىم بالالاردان باستاپ اسكەري قىزمەتشىلەرگە دەيىن ءارتۇرلى سانات بويىنشا بىرنەشە, شاشىراڭقى تىزىمدەر بولدى.
ەندىگى جەردە حالىقتى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋگە ءبىرىنشى كەزەكتە جاۋاپتى وپەراتور وسى بىتىراڭقى تىزىمدەردىڭ بارلىعىن «تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ورتالىعى» اتتى بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەگە بىرىكتىرىپ جاتىر. ال مۇنىڭ ارتىقشىلىعى نەدە دەسەك, ول دەرەكتەردىڭ قايتالانىلۋىنا جول بەرمەيدى. بۇل جۇيە تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە تۇرۋعا ءۇمىتتى ادامنىڭ ءۇيى بار-جوعىن اۆتوماتتى تۇردە تەكسەرۋگە, ادامداردى ارالاستىرماي, كەزەكتى قولمەن باسقارۋدى بارىنشا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, كەزەكتە تۇرعانداردىڭ ءتىزىمى وتباسى بانك قاراماعىنا وتكەننەن كەيىن, ءتىزىمدى تۇگەندەۋ باستالدى. بۇل – كەزەكتە تۇرعان ازاماتتار تۋرالى مالىمەتتەردى تەكسەرۋ مەن ناقتىلاۋ ءراسىمى. ياعني, كەزەككە تۇرعان ادامنىڭ قازىرگى مارتەبەسى, وتباسى قۇرامى, ساناتى, تۇرعىن ءۇيىنىڭ بار-جوعى انىقتالادى.
قازىرگە 408 565 ازامات ينۆەنتاريزاتسيادان وتسە, تاعى 49 011 ادامنىڭ دەرەكتەرى تەكسەرۋ ساتىسىندا تۇر.
مۇنان بولەك 74 005 ازاماتتىڭ كەزەگى بارلىق ءمان-جاي انىقتالعانعا دەيىن ۋاقىتشا توقتاتىلىپ, 16 537 ازامات تۇرعىن ءۇي كەزەگىنەن شىعارىلدى. سونىمەن قاتار, 75 456 ادامعا كەزەككە قويۋدان باس تارتىلدى.
كەزەككە قويۋعا باس تارتۋدىڭ ەڭ باستى سەبەپتەرىنە توقتالاتىن بولساق, كەزەكتە تۇرعان ادامنىڭ نەمەسە ونىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اتىندا ءۇيىنىڭ بولۋى, وتباسى مۇشەلەرىنىڭ ءبىرىنىڭ تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تىركەلۋى.
«وتباسى بانك» يپوتەكانى زەينەتاقى قاراجاتىمەن وتەۋگە ءوتىنىم قابىلداۋدى قايتا باستادى
وتكەن جىلدان باستاپ ەلىمىزدە حالىقتىڭ تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ مۇمكىندىكتەرى ەداۋىر كەڭەيدى. بۇل اسىرەسە, جاستار مەن بۇرىن جەڭىلدەتىلگەن ساناتتارعا كىرمەگەن ازاماتتار ءۇشىن وزەكتى بولىپ وتىر. مەملەكەت ەشقانداي ساناتقا ىلىكپەي قالعان وتانداستارىمىزدىڭ سۇرانىسىن ەسكەرە كەلە, «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزدى. ەندى سوڭعى 5 جىل ىشىندە مەنشىگىندە باسپاناسى بولماعان بارلىق كامەلەتكە تولعان وتانداستارىمىز, سونداي-اق جالعىز تۇرعىن ءۇيى اپاتتى دەپ تانىلعان ازاماتتار تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە تۇرا الادى.
تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە وتباسى بانك پورتالى – orken.otbasybank.kz ارقىلى تىركەلۋگە بولادى. بۇل مۇمكىندىك ىسكە قوسىلعان العاشقى ايدا سۇرانىستىڭ كۇرت ءوسۋى بايقالدى. مىسالى, 2025 جىلدىڭ مامىر ايىنىڭ بىرنەشە كۇنىندە عانا 176 664 ادام كەزەككە تۇرعان. ال كەلەسى ايدا بۇل كورسەتكىش ەكى ەسە ازايىپ, 81 317 ادام بولدى.
كەيىنگى ايلاردا وتىنىشتەر سانى تۇراقتانا باستادى. مىسالى, 2025 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا جاڭا كەزەككە تۇرعاندار سانى 11 502 ادام بولدى.
جالپى, جاڭا جۇيە ىسكە قوسىلعاننان بەرى 407 479 ازامات تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە تىركەلدى. باستاپقى جوعارى سۇرانىس بۇرىن ەسەپكە الىنباعان قاجەتتىلىكپەن بايلانىستى بولدى. قازىرگى تاڭدا كەزەك باسقارىلاتىن ءارى بولجامدى جۇيەگە كوشىپ جاتىر.
وسىلايشا, بانك ءبىر جىلعا جەتپەيتىن ۋاقىت ىشىندە تۇرعىن ۇيگە دەگەن ناقتى ءارى تولىق سۇرانىس كولەمىن قالىپتاستىردى.
قازىرگى تاڭدا تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە 968 640 قازاقستاندىق تۇر. ونىڭ شامامەن 30%-ى نەمەسە 306 632 ادام تۇرعىن ءۇي الۋعا ءبىرىنشى كەزەكتەگى قۇقىققا يە. بۇل – تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن ءوز بەتىنشە شەشۋى قيىن ازاماتتار ساناتى, سوندىقتان مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى ءدال وسى توپقا باعىتتالعان.
2025 جىلدىڭ قازان ايىنان باستاپ جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر وتباسى بانك بالانسىنا 21 255 پاتەر تاپسىردى. ونىڭ ىشىندە 6 670 پاتەر كەزەكتە تۇرعان ازاماتتارعا جالعا بەرىلدى.
ال 2 343 پاتەر 2% جانە 5% مولشەرلەمەمەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە ارقىلى ساتىپ الۋ ءۇشىن راسىمدەلۋ ۇستىندە.
ەگەر پاتەر ءبولۋ ەكى نەگىزگى قاعيدا بويىنشا جۇزەگە اسىرىلاتىن بولسا, كەزەككە تۇرعان كۇنى مەن ازاماتتاردىڭ ساناتىنىڭ باسىمدىعى ەسكەرىلەدى.
بۇل ءتاسىل ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتىپ وتىر. مىسالى, بانك قولداۋىمەن 1996 جىلدان بەرى «جەتىم بالالار» ساناتى بويىنشا كەزەكتە تۇرعان ازامات باسپانالى بولدى. سونداي-اق 2005 جىلدان بەرى (ياعني 20 جىلدان استام) كۇتكەن ازاماتتار دا ءۇي الدى. ولاردىڭ قاتارىندا مۇگەدەكتىگى بار ادامدار, كوپبالالى جانە تولىق ەمەس وتباسىلار, سونداي-اق مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالا تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلار بار.
العاش رەت «جەسىرلەر» ساناتى بويىنشا كەزەكتە تۇرعان 370 ادام تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇل سانات وتكەن جىلى عانا ەنگىزىلدى. بۇعان دەيىن جەسىرلەر «تولىق ەمەس وتباسىلار» ساناتىنا بولعاندىقتان, كەزەك ۇزاققا سوزىلاتىن. ەندى وزگەرىستەردىڭ ارقاسىندا قولداۋ ناقتى ءارى ۋاقىتىلى كورسەتىلۋدە.
«جەتىم بالالار» ساناتىنداعى ازاماتتار دا بارىنشا باسپانالى بولىپ جاتىر دەسەك, مۇنى 986 ادامنىڭ قونىس تويىمەن ايعاقتاۋعا بولادى. بۇل سانات ءۇشىن زاڭ جۇزىندە ارنايى كۆوتا قاراستىرىلعان, ياعني بولىنەتىن تۇرعىن ءۇيدىڭ كەمىندە 20%-ى جەتىم بالالاردىڭ ەنشىسىندە. بۇل كەزەكتىڭ جىلجۋىن جەدەلدەتىپ, اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان ازاماتتارعا قولداۋ كورسەتۋگە سەپتەسىپ وتىر.
سونىمەن سوڭعى جارتى جىلدا 1 077 مۇگەدەكتىگى بار ادام, 1 242 كوپبالالى وتباسى, 1 580 تولىق ەمەس وتباسى, 1 056 مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالا تاربيەلەپ وتىرعان وتباسى باسپانالى بولدى.
