بۇل جاڭبىر جاۋماسا, «قۋاڭشىلىق» دەپ قىنجىلاتىن, جاۋسا, «سۋ الدى» دەپ بايبالام سالاتىن مازاسىزدىقتىڭ, بەرەكەتسىزدىكتىڭ اڭگىمەسى ەمەس. راسىندا, اقتاۋدا جاڭبىر جاۋسا, كوشە بويىنىڭ كولگە اينالۋى ۇلكەن ماسەلە تۋىنداتىپ كەلەدى.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, وبلىستىڭ باتىس بولىگىندە ءبىر كۇندە 13 مم-گە دەيىن جاۋىن-شاشىن تۇسكەن, ال نورما بويىنشا جاۋىن-شاشىننىڭ ايلىق مولشەرى 10-13 مم قۇرايدى. دەمەك ءبىر تاۋلىككە جەتپەيتىن ۋاقىتتا ءبىر ايلىق جاڭبىر مولشەرى ءتۇسىپ ۇلگەرگەن كەشەگى جاۋىندا كولىكتەر قايىقشا ءجۇزىپ, نومىرلەرىن جوعالتىپ الەككە قالدى. «قالا جولدارى» جشس جۇمىسشىلارى جولدارعا جينالعان سۋدى سورۋ جۇمىستارىنا كۇشەيتىلگەن رەجىمدە كىرىستى.
جاڭبىردىڭ جاۋى – جاقسىلىق, اسىرەسە ماڭعىستاۋلىقتار ءۇشىن. ايتسە دە, وڭىردە جاڭبىردان تۋىنداۋى مۇمكىن كەلەڭسىزدىكتەردىڭ الدىن الۋ شارالارى مۇلدەم جوق دەۋگە بولادى. اقتاۋدىڭ بايىرعى كوشەلەرىندە سۋاعارلار ءاۋ باستا قاراستىرىلماعان, ال كەيىنگى جىلدارى سالىنعان جاڭا شاعىن اۋدانداردا سۋاعارلار – ارنايى ارىقتاردىڭ بولماۋىنا نە سەبەپ؟
اقشا ۇنەمدەۋ مە, الدە سالعىرتتىق پا؟ جاڭبىر كوبىرەك, قاتتىراق جاۋسا سۋعا تولىپ شىعا كەلەتىن بۇرىنعى كوشەلەردە جىبەرىلگەن قاتەلىك نەگە ساباق بولماعان؟ اقشا دەمەكشى, سۋ سورۋ جۇمىستارىنا قانشا قاراجات شىعىندالادى؟ ال جاڭبىر جاۋماعان كەزدەرى تال سۋارۋعا سۋ تابۋ ۇلكەن ماسەلەگە اينالىپ تۇرعان اقتاۋدا جاڭبىر سۋىن يگەرۋدىڭ ءادىسى نەگە قولعا الىنبايدى؟
«اقتاۋدا درەناج مۇلدەم قاراستىرىلماعان. اسفالتتارعا جينالعان ەسىل سۋ, ونى كەلىپ ءشۇرتيتىپ سورعىمەن سورىپ جاتادى. تابيعاتپەن كۇرەسۋ قاشاندا كوپ شىعىنعا اكەلەدى. سول سەبەپتى تابيعاتپەن كۇرەسپەي, ىڭعايلى تۇسىن تابۋ كەرەك. مىسالى, ءاۋ باستان جول جيەگىندەگى جاسىل جەلەك وي جەردە وتىرعىزىلۋى كەرەك. جاۋىن-شاشىن سول ويپاڭ جەرلەرگە اعىپ كەتەدى, دەمەك ەش شىعىنسىز جاسىل جەلەك قوسىمشا تاعى سۋارىلىپ قالادى. بۇل – جىلىنا بىرنەشە رەت جاڭبىر جاۋاتىن ماڭعىستاۋ ءۇشىن تاپتىرمايتىن ومىرلىك ماڭىزى بار ءادىس. سونىمەن قاتار قاجەتسىز جەرگە جينالعان سۋدى تازارتۋ جۇمىستارىنان قالا بيۋدجەتى تاعى ارتىلادى. ءبىر وقپەن ەكى قوياندى اتادى دەگەن وسى. قازىر اقتاۋدا قالاي؟ اسفالتتىڭ ەكى جاعىنداعى بورديۋرلاردى سىقيتىپ بىتەيدى, ودان قالسا, قاپتالداعى الاڭقايلارعا بورديۋردان بيىكتەتىپ توپىراق تولتىرادى دا, سوعان بارىپ تال وتىرعىزادى. ول جەرلەر شارتتى نولدىك بەلگىدەن بيىك بولعاسىن ۇنەمى توبارسىپ, تەز ەروزياعا ۇشىراپ قانا قويماي, سۋارىلعاننان كەيىن دە تەز كەۋىپ كەتەدى. ءبىر بىلقىپ جاتقانىن كورمەيسىڭ. سوسىن اسفالتقا جاۋعان جاڭبىر قايدا كەتسىن, كول بولىپ جول بويىندا تۇرىپ الادى. ول ءوز كەزەگىندە قىمبات اسفالتتى تاعى قۇرتادى. ءوزى ماۋسىمىندا جىلىنا 3-4 رەت جاۋاتىن جاڭبىر, ونى دا يگەرە المايدى», دەيدى بۇل تۋرالى جەلىدە د.مىرزا.
راسىندا, بىزدە جىرتىقتى جاماۋ, ءبىر نارسەنى ەكىنشى ءبىر قاجەتتىلىككە جاراتا قويۋ دەگەن تياناقتىلىق جەتىسپەيدى. بۇرىن بابالارىمىز قاردى ءۇيىپ, سىرتىن توپىراقپەن جاپسىرا قاپتاپ توقتاتقان قار شىلدەدە پايدالانعان جانە جاڭبىردىڭ سۋىن ارنايى ىدىستارعا قۇيىپ نەمەسە توعاندارعا بوگەپ قاجەت كەزىندە شارۋاسىنا جاراتقان. بىزدە قازىر سۋ تاپشىلىعى سەزىلسە دە اندا-ساندا اعىل-تەگىل جاۋعان جاڭبىرعا جاۋراپ, قىرۋار قارجىنى كوشەدەن بىرنەشە مىڭداعان تەكشە مەتر سۋدى سورىپ الىپ, دالاعا شاشامىز. كەيىنگى جىلدارى سالىنعان كوشەلەردە سۋاعارلاردىڭ جوقتىعى, سۋ سورۋعا جۇمسالاتىن قارجىلىق شىعىن, سول شىعىنمەن سورىلعان سۋدىڭ پايداعا جاراتىلماۋى – تياناقتىلىقتىڭ, ءتىپتى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ جوق ەكەنىن كوزگە كورسەتىپ-اق تۇر. ازىرگە كوڭىلدى كونشىتەر كەلىستى ءىس كورىنەر ەمەس...
ماڭعىستاۋ وبلىسى
