ساقتاندىرۋ مارتەبەسىن الۋ ءۇشىن تەك وتكەن 12 اي ءۇشىن ەمەس, الداعى 12 ايعا دا تولەم جاساۋعا بولادى. بۇل وزگەرىس قول قويىلعان ساتتەن باستاپ 60 كۇننەن كەيىن, ياعني 2022 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە كۇشىنە ەنەدى.
قازاقستاندا مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى 2020 جىلدان باستاپ جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ءمامس-كە تولەم جاساۋ بارلىعى ءۇشىن مىندەتتى بولىپ سانالاتىنىنا قاراماستان, ەلىمىزدە شامامەن 3,1 ملن ادام ءالى كۇنگە دەيىن ساقتاندىرىلماعان. ونىڭ 3 ميلليونى – حالىقتىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندى بولىگى, ياعني جۇمىسقا قابىلەتتى ازاماتتار.
«Saqtandyrý» اقپاراتتىق جۇيەسىندە سوڭعى 12 اي ىشىندەگى دەرەكتەردى تالداۋ كەزىندە ءمامس جۇيەسىنە قاتىسۋشىنىڭ الدىڭعى مارتەبەسى تۇرعىسىنان ساقتاندىرىلماعانداردىڭ 69%-ى مۇلدە جارنا تولەمەگەنى انىقتالدى. ازاماتتاردىڭ تاعى 16%-ى – ءوز قىزمەتىن ازاماتتىق-قۇقىقتىق سيپاتتاعى شارت بويىنشا اتقاراتىن تۇلعالار. قازىر جارنالاردى تولەۋدى توقتاتقان بۇرىنعى جالدامالى جۇمىسشىلار 7%-دى قۇرايدى. دەربەس تولەۋشىلەردىڭ ۇلەسى – 4%. قازىر جارنا تولەمەيتىن جانە ساقتاندىرۋ مارتەبەسىن جوعالتقان جەكە كاسىپكەرلەر مەن بىرىڭعاي جيىنتىق تولەم (بجت) تولەۋشىلەردىڭ سانى 3%-عا تەڭ. بۇل نەگىزىنەن 38-40 جاستاعى ادامدار. ولار بەيرەسمي جۇمىس ىستەيدى جانە جارنا تولەمەيدى. سونداي-اق جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا بارىپ رەسمي تىركەلۋىنە بولاتىن جۇمىسسىزدار دا بار. بۇل جاعدايدا وسى ازاماتتار جەڭىلدىك ساناتىنا كىرىپ, ولار ءۇشىن تولەمدەردى مەملەكەت اۋدارادى», دەپ ءتۇسىندىردى ماسق زاڭدى جانە جەكە تۇلعالارمەن جۇمىس ىستەۋ دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى جانار بوتاگارينا.
قور جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن, مەملەكەتتىك كىرىس باسقارمالارىمەن, «اتامەكەن» ۇكپ جانە باسقا دا مۇددەلى مەكەمەلەرمەن بىرلەسىپ ساقتاندىرىلماعان تۇرعىنداردى ءمامس جۇيەسىنە تارتۋ بويىنشا كەڭ اۋقىمدى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە.
بۇرىن ساقتاندىرۋ مارتەبەسىن جانە ءمامس جۇيەسىندە مەديتسينالىق كومەك الۋ ءۇشىن پاتسيەنتتىڭ وتكەن 12 ايعا جارناسى تولەنگەن بولۋى جانە مارتەبەسىن جوعالتپاۋ ءۇشىن اي سايىن جارنالاردى ۇزبەي تولەۋى مىندەتتەلگەن ەدى.
«تاجىريبە كورسەتكەندەي جانە وتىنىشتەردى تالداۋ ناتيجەسىندە جۇمىس ىستەمەيتىن جانە ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتاردىڭ وتكەن كەزەڭ ءۇشىن جارنا تولەۋگە قىزىعۋشىلىق تانىتپايتىنى انىقتالدى. سول سەبەپتى ولار ءۇشىن ءمامس جۇيەسىنە قاتىسۋدىڭ بالامالى نۇسقاسى ازىرلەندى. بۇل ساقتاندىرۋ مارتەبەسىن الۋ ءۇشىن الدىن الا 12 ايعا تولەم جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تۋرالى» قر زاڭىنا ەنگىزىلگەن ءتيىستى تولىقتىرۋلار مەن وزگەرىستەر 2022 جىلعى شىلدەدە بەكىتىلدى. ول قىركۇيەك ايىنىڭ باسىندا كۇشىنە ەنەدى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بۇل حالىقتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە كوپتەپ تارتۋعا ىقپال ەتەدى», دەدى جانار بوتاعارينا.
ازاماتتار الدىن الا جارنالاردى تولەپ, جىل بويى ءمامس جۇيەسى بويىنشا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەكتى الا الادى. ساقتاندىرىلماعان حالىقتىڭ شامامەن 30%-ى جاڭا تولەم ءتۇرىن پايدالانادى دەپ كۇتىلۋدە. سونىمەن قاتار وتكەن ايلارعا بەرەشەگى جوق دەربەس تولەۋشىلەردىڭ ءمامس جارنالارىن اي سايىن تولەۋ قۇقىعى ساقتالادى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 2022 جىلى دەربەس تولەۋشىلەر اي سايىن ەڭ تومەنگى جالاقى مولشەرىنىڭ 5%-ى كولەمىندە – 3 000 تەڭگە جارنا تولەيدى.
