ادام ءومىرىنىڭ ۇشتەن ءبىرى ۇيقىمەن وتەدى. ماسەلەن, 60 جاستىڭ 20 جىلى, 75 جاستىڭ 25 جىلى ۇيقىعا كەتەدى. ۇيقىنىڭ ادام دەنساۋلىعى ءۇشىن ماڭىزى جوعارى. ۇيقى رەجىمىن دۇرىس ساقتاماعان جاعدايدا قانت ديابەتى, جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى, ينسۋلت, قان قىسىمى, پسيحولوگيالىق جاي-كۇيدىڭ تومەندەۋى سەكىلدى دەرتتەر پايدا بولاتىنى ايتىلادى.
ۇيقىنى ازايتىپ, جۇيەلى ەڭبەك ەتۋ جايلى فيلوسوفتار مەن ونەر ادامدارى جارىسا پىكىر قالدىرعان. ءتىپتى يسپانيالىق سۋرەتشى سالۆادور دالي كوپ كارتينالارىن تۇسىندە كورگەن بەينەلەردى قاعازعا ءتۇسىرۋ ارقىلى سالعان. ال ونورە دە بالزاك, لەۆ تولستوي, چارلز دارۆين سىندى مايتالماندار 8 ساعات ۇيىقتاسا, زيگمۋند فرەيد پەن ۆلاديمير نابوكوۆ 6 ساعات, ناپولەون بوناپارت پەن ۆولتەر 4 ساعات ۇيىقتاعان. بۇكىل ءومىرىن ءبىلىم الۋ مەن جازۋعا ارناعان عۇلامالار ارتىق ۇيقىنى ء«ولى ۋاقىت» دەپ ساناعان. ءتىپتى ءوزىن 2 مينۋت كەشىگىپ وياتقان كۇزەتشىسىنە ا.ەينشتەيننىڭ قاتاڭ سوگىس بىلدىرگەنى بار.
ال پسيحولوگتەر كۇندىزگى ۇيقىنىڭ مي قۇرىلىسىنا پايداسى مول ەكەنىن العا تارتادى. 1 500 ادامدى تاجىريبەدەن وتكىزىپ, كۇندىزگى ۋاقىتتا 5 مينۋت پەن 2 ساعات كولەمىندە ۇيىقتاعان 300 ادامنىڭ قالعان ادامدارعا قاراعاندا شيراق, سىرتقى فاكتورلاردى جىلدام تارازىلاي الاتىنىن, مي جۇيەسى مىعىم جۇمىس ىستەيتىنىن انىقتاعان. سونىمەن بىرگە ءبىلىم الۋعا دەگەن قارقىن مەن اعزانىڭ قىزمەتىن جاقسارتاتىنىن, كوڭىل كۇي تۇراقتىلىعىن ساقتايتىنىن ايتقان.
ۇيقى – جەكە عىلىم. تەرەڭ عىلىمنىڭ ىشىنە سۇڭگىپ, ءوز ۇيقى مولشەرىڭدى انىقتاۋ ماڭىزدى. ويتكەنى ادامنىڭ ۇيقىنى قابىلداۋ دەڭگەيى گەندىك, پسيحولوگيالىق تۇرعىدان ءار تۇرگە ءبولىنىپ جاتادى. بىرەۋلەرگە 5 ساعات ۇيقى از بولسا, باسقالار ءۇشىن جەتكىلىكتى مولشەرگە بارا-بار. مامانداردىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, ۇيقىعا ەرتە جاتۋ ءۇشىن دارىگەرلەردىڭ اقىل-كەڭەسىنە جۇگىنگەن ءجون. بىرىنشىدەن, ۇيىقتار شاقتا تەلەديدار, تەلەفون سىندى ەكرانى بار قۇرىلعىلاردان اۋلاق بولۋ قاجەت. ويتكەنى وندا كەزىگەتىن كەيبىر وعاش, جاعىمسىز جاڭالىقتار ساناڭىزعا اسەر ەتىپ, ۇيقىنى بۇزۋى عاجاپ ەمەس, ونىڭ ۇستىنە ەكراننان تارالاتىن كۇلگىن ساۋلە مازاسىزدىققا جول اشۋى مۇمكىن. ەكىنشىدەن, ۇيىقتايتىن جاتىن بولمە قاراڭعى بولۋعا ءتيىس. كوزدىڭ قاباقتارى جۇقا كەلەتىندىكتەن, ۇيىقتاپ جاتقان كوز ميمەن بىرگە تەرەزەدەن تۇسكەن جارىققا, تەلەديدار ساۋلەلەرىنە, ەلەكتروندى وياتقىش ساعاتتىڭ ساندارىنا دا مازاسىزدانادى. پاتەرىڭىزدەگى ۇيىقتايتىن بولمەنىڭ تىنىش بولۋى, سىرتتان ىشكە ەشقانداي دىبىستىڭ ەستىلمەۋى دە وتە ماڭىزدى. ۇشىنشىدەن, ماماندار ۇيقى رەجىمى بۇزىلعان جاعدايدا باسقا جاستايتىن جاستىقتىڭ ىشىنە «ۇيقى كەلتىرەتىن» لاۆاندا, سالبەن سىندى ءارتۇرلى شوپتەردى سالىپ قويۋعا كەڭەس بەرەدى.
№10 قالالىق ەمحانانىڭ جالپى تاجىريبە دارىگەرى دانا بەكسەيىت: «از ۇيىقتاۋدىڭ ادام دەنساۋلىعىنا كەرى اسەرى كوپ. از ۇيىقتاعان ادام اشۋشاڭ بولىپ, دەپرەسسياعا بوي الدىرادى. جاڭا نارسەنى ەستە ساقتاۋ, ءبىر نۇكتەگە نازار اۋدارۋ, وقۋدى قابىلداۋ مەن جۇمىس جۇيەسى ناشارلايدى. ۇيقىسىزدىق – ادامعا بەرىلەتىن قۋاتتى ازايتىپ, كۇش-قايراتىنان ايىرىپ جاتادى. بۇل كەزدە پسيحيكالىق اۋرۋلار مەن سەمىزدىك پايدا بولۋىن ارتتىرادى. سونداي-اق ۇيقىنىڭ قانباۋى جۇرەك ماسەلەلەرىن تۋعىزىپ, يمۋنيتەتتىڭ تومەندەۋىنە اكەلەتىنى جايلى دالەلدەر بار. تاۋلىگىنە قاجەتتى 7-10 ساعات ۇيىقتايتىن ادامدارعا قاراعاندا از ۇيىقتايتىنداردىڭ تۇماۋمەن اۋىرۋ قاۋپى ەكى ەسە جوعارى» دەيدى.
ال قالىپتى ۇيقىنىڭ ادام دەنساۋلىعىنا پايداسى وراسان زور. دەنەنىڭ قاجەتتى دەمالىسىنا كوڭىل بولسەك, ول جەمىس اعاشى سەكىلدى بىزگە جارقىن قۋات پەن جاقسى كوڭىل كۇي سىيلايدى. ۇيقىنى تەك تىنىعۋ دەپ قابىلداۋ دۇرىس ەمەس. 1928 جىلى مي جۇيەسىنىڭ ەلەكترلى بەلسەندىلىگىن ولشەيتىن قۇرال ويلاپ تاپقان عالىمدار ۇيقىنىڭ تەك دەنەگە ەمەس, مي جۇمىسىنا, كوز جىلدامدىعىنا, ءار مۇشەگە جەكە اسەر ەتەتىنىن انىقتاعان.
قورىتا ايتقاندا, جانىمىزدى وياتىپ, ءتانىمىزدى تىنىقتىرىپ وتىرساق, الىنبايتىن اسۋ, بەرىلمەيتىن قامال بولماسى انىق.
