الەم • 23 ماۋسىم، 2022

اۋعانستانداعى جەر سىلكىنىسى: تاليباندار كومەك سۇرايدى

15 رەت كورسەتىلدى

اۋعانستان 6،1 بالدىق جويقىن جەر سىلكىنىسىنىڭ سالدارىمەن كۇرەسىپ جاتىر. ەلدى باسقارىپ وتىرعان تاليباندار وزگە ەلدەردەن حالىقارالىق قولداۋ كورسەتۋىن سۇرادى.

شەتەلدىك باق دەرەككوزدەرى بويىنشا تابيعات اپاتىنان مىڭنان استام ادام قازا تاۋىپ، 1 500-گە جۋىق ادام جارا­قات العان. ال ۇيىندىلەردىڭ استىندا قال­عان تۇر­عىنداردىڭ سانى بەلگىسىز. جەر سىل­كىنىسى­نەن، اسىرەسە وڭتۇستىك-شىعىس­تاعى پاك­تيكا پروۆينتسياسى قاتتى زارداپ شەك­كەن. بۇۇ امان قالعانداردى شۇعىل باس­پانامەن جانە ازىق-ت ۇلىكپەن قام­تا­ماسىز ەتۋگە تىرىسۋدا. ەلدەگى قۇت­قارۋ جۇمىستارىنا نوسەر جاڭبىر مەن تەح­نيكالىق رەسۋرستاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى كە­دەرگى كەلتىرۋدە. تابيعي اپاتتان ءتىرى قال­عاندار مەن قۇتقارۋشىلار ۆۆس-گە ءزىل­زالا وشاعىنا جاقىن جەردەگى تولى­عى­مەن قيراعان اۋىلدار، بۇزىلعان جولدار مەن ۇيالى تەلەفون مۇنارالارى تۋرا­لى اي­تىپ، قازا تاپقانداردىڭ سانى كوبە­يە تۇسەدى دەپ قاۋىپتەنىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.

اۋعانستاندا سوڭعى جيىرما جىلداعى ەڭ جويقىن جەر سىلكىنىسى وتكەن جىلى باتىس قولداعان ۇكىمەت قۇلاعاننان كەيىن بيلىككە قايتا ورالعان يسلامشىل قوزعالىس تاليباندار ءۇشىن باستى پروبلەماعا اينالدى. جەر سىلكىنىسى حوست قالاسىنان شامامەن 44 شاقىرىم جەردە بولعان، جەراستى دۇمپۋلەرى ءتىپتى پاكىستان مەن ءۇندىستاندا دا سەزىلگەن. اۋعانستان ونسىز دا قازىر گۋمانيتارلىق جانە ەكونوميكالىق داعدارىس كەزەڭىندە، وسىنى جەلەۋ ەتكەن تاليبانداردىڭ جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىگى ابدۋل كاحار بالحي ۇكىمەتتىڭ حالىققا قاجەتتى مولشەردە قارجىلاي كومەك كورسەتە المايتىنىن مالىمدەدى. «كومەك اگەنتتىكتەرى، كورشى ەلدەر مەن الەمدىك دەرجاۆالار كومەكتەسىپ وتىر»، دەدى ابدۋل كاحار بالحي. بىراق ول: «كومەك وتە اۋقىمدى بولۋى كەرەك، ويتكەنى بۇل ونداعان جىلدار بويى بولماعان جويقىن جەر سىلكىنىسى»، دەپ وزگە ەلدەردەن كومەك كۇتىپ وتىر.

بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باسشىسى انتونيۋ گۋتەرريش بولسا اگەنتتىك اپات ايماعىندا «تولىق جۇمىلدىرىلعانىن» ايتتى. بۇۇ وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، جەر سىلكىنىسى بولعان ايماققا مەديتسينا ماماندارى، ءدارى-دارمەك، ازىق-ت ۇلىك جانە توتەنشە جاعدايعا ارنالعان باسپانالار جىبەرىلگەن. ازىرگە قۇربان بولعانداردىڭ كوبى پاكتيكانىڭ گايان جانە بارمال ايماقتارىندا تىركەلگەن. گاياندەگى تۇتاس ءبىر اۋىل جويىلدى دەپ حابارلاندى. پاكتيكا ەمحاناسىنىڭ دارىگەرى زارداپ شەككەندەر اراسىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى بار ەكەنىن ايتتى. «جەر سىلكىنىسىنە دەيىن بىزدە ماماندار مەن تەحنيكا جەتكىلىكسىز بولدى، ال قازىر جەر سىلكىنىسى ءبىزدىڭ از نارسەمىزدىڭ ءوزىن جويىپ جىبەردى، تۇك قالمادى. قانشا ارىپتەسىمىزدىڭ ءتىرى ەكەنىن بىلمەيمىن»، دەدى دارىگەر. «جەر سىلكىنىسىنىڭ اسەرىنەن ءموبيلدى مۇنارالار زاقىمدالعان­دىق­تان بايلانىس قيىنداپ تۇر، قازا تاپقانداردىڭ سانى بۇدان دا ارتۋى مۇمكىن»، دەدى جەرگىلىكتى جۋرناليست BBC-گە بەرگەن سۇحباتىندا. «كوپتەگەن ادام تۋىستارىنىڭ جاع­دايىنان حابارسىز، سەبەبى تەلەفوندارى جۇمىس ىستەمەيدى. مەنىڭ اعام جانە ونىڭ وتباسى قايتىس بولدى، بۇل تۋرالى بىرنەشە ساعاتتان كەيىن ءبىلدىم. كوپتەگەن اۋىل جويىلىپ كەتتى»، دەپ قوستى ول.

نەگىزى اۋعانستان جەر سىلكىنىستەرىنە بەيىم ەلدەردىڭ ءبىرى، سەبەبى ول تەكتوني­كالىق بەلسەندى ايماقتا ورنالاسقان. چامان، حاريرۋد، ورتالىق باداحشان جانە دارۆاز اپاتتى ايماق سانالادى.

بۇۇ-نىڭ گۋمانيتارلىق ىستەردى ۇيلەس­تىرۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، سوڭعى ونجىلدىقتا ەلدە جەر سىلكىنىسى سال­دارىنان 7 مىڭنان استام ادام قازا تاپ­قان. وندا جەر سىلكىنىسى سالدارىنان جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 560 ادام قاي­تىس بولادى. قاڭتار ايىندا ەلدىڭ باتىسىن­دا بولعان جەر سىلكىنىسى 20-دان استام ادامنىڭ ءومىرىن قيىپ، جۇزدەگەن ءۇيدى قيراتقان.

تاليباندار بيلىككە كەلگەنگە دەيىن دە اۋعانستاننىڭ توتەنشە جاعدايلار قىزمەتى تابيعي اپاتتارمەن كۇرەسىپ كەلدى، ول كەزدە دە قۇتقارۋشىلاردا ۇشاق­تار مەن تىكۇشاقتار از بولدى. سوڭعى كەزدەرى ەلدە ءدارى-دارمەك تاپشىلىعى دا باي­قالا باستاعان. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى­نىڭ مالىمەتى بويىنشا، اۋعانستان وتبا­سى­لارىنىڭ 93 پايىزى ازىق-ت ۇلىك جەتىس­پەۋشىلىگىنەن زارداپ شەگەدى.

اقش گەولوگيالىق قىزمەتىنىڭ مالى­مە­تىن­شە، اۋعانستاندا جەر سىلكىنىسى سار­سەن­بى كۇنى جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا سا­عات 1:30-دا (بست 22:00) التى ميل (10 كم)، حوست قالاسىنان وڭتۇستىك-باتىسقا قا­راي 30 ميلدەي تەرەڭدىكتە بولعان.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۆاكتسينا سالدىرعاندار سانى ارتتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:17

1227 قازاقستاندىق ىندەتتەن ساۋىقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:08

وتكەن تاۋلىكتە 1169 ادام ىندەت جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:01

قارسىلاستار انىقتالدى

سپورت • بۇگىن، 08:47

پۋتينتسەۆا ۇتىلىپ قالدى

سپورت • بۇگىن، 08:46

مەرەي كۇمىس الدى

سپورت • بۇگىن، 08:45

سەربيادان ولجالى ورالدى

سپورت • بۇگىن، 08:43

تەمىرتاۋدا گاز تۇتاندى

ايماقتار • بۇگىن، 08:43

جومارت جاننىڭ جاقسىلىعى كوپ

قوعام • بۇگىن، 08:40

مەدال سانى 70-تەن استى

سپورت • بۇگىن، 08:38

ادەبيەتتانۋ تارلانى

ادەبيەت • بۇگىن، 08:33

شۇمەكتەن شىققان سۋ مەن شۋ

قوعام • بۇگىن، 08:23

«اينەگىڭىزدى جۋىپ بەرەيىك»

قوعام • بۇگىن، 08:21

اۋىل ەڭبەككەرلەرىمەن جۇزدەستى

ساياسات • بۇگىن، 08:15

شەكارانىڭ شەبى بەرىك

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار