ونىڭ بىرگە تۋعان سۇلتانبەك, مۇسىلمانبەك, اسىلبەك, وماربەك, مۇراتبەك ەسىمدى بەس ۇلى مەن جامال اتتى قارىنداسى بولعان. اسىلبەكتىڭ اكەسى 1901 جىلى اۋىر سىرقاتتان قايتىس بولىپتى. التى بالانىڭ اناسى قاديشا ايتپەنقىزى بالالارىنىڭ جاقسى ماماندىق يەلەرى بولۋىن كوكسەپ, قانشاما قيىندىق كورسە دە, ولاردىڭ وقۋىن جالعاستىرۋىنا مۇرىندىق بولادى. ءسويتىپ ءجۇرىپ, اياۋلى انا ۇلدارى سۇلتانبەككە – توپوگراف, مۇسىلمانبەككە – مۇعالىم, اسىلبەك پەن مۇراتبەككە دارىگەر ماماندىقتارىن يگەرتەدى. (وماربەك جاستاي اۋىر ناۋقاستان قايتىس بولادى).
1913 جىلى ومبى گيمنازياسىن ۇزدىك باعامەن بىتىرگەن اسىلبەك تومسك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دارىگەرلىك فاكۋلتەتىندە 4 جىل ءبىلىم العان. سوڭعى ەكى جىلىن اقمولا گۋبەرنياسى زەمستۆوسىنىڭ جاردەم قارجىسىمەن وقيدى دا, قاراجاتىن العان سوڭ, دارىگەرلىك قىزمەتتى اقمولا ۋەزىنەن باستايدى. وسى كەزدە ول اقمولا وبلىستىق قازاق كوميتەتىنىڭ مۇشەسى بولىپ سايلانىپ, قوعامدىق قىزمەتكە دە ارالاسا باستايدى.
ءوز سالاسىندا جانە قوعامدىق قىزمەتتەردە تانىلىپ قالعان اسىلبەك 1917 جىلى ورىنبور قالاسىندا وتكەن ءبىرىنشى بۇكىلقىرعىز سەزىنە دەلەگات بولىپ قاتىسادى. اسىلبەك سەيىتوۆ جونىندە ساكەن سەيفۋللين «تار جول تايعاق كەشۋ» اتتى كىتابىندا كەڭىرەك توقتالادى. وسىدان-اق ونىڭ تەگىن تۇلعا ەمەسىن اڭعارامىز.
1922 جىلى اسىلبەك سەمەي قالاسىنىڭ گۋبەرنيالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىنە اۋىستىرىلادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا تاجىريبەلى دارىگەر-ماماندى جيناپ, «اۋىل» شيپاجايىن جانە «بەرەزوۆكا» ساۋىقتىرۋ ورتالىعىن قۇرادى. قايدا جۇرسە دە, ەلىنىڭ دەنساۋلىعىن, بولاشاعىن ويلاعانى وسىدان بىلىنەدى.
الماتىداعى دەنساۋلىق حالىق كوميسcارياتىنىڭ جوسپارلاۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىنە شاقىرىلعان بىلىكتى مامانعا, الماتى تەمەكى فابريكاسىنا قاراستى دارىگەرلىك پۋنكتتىڭ باس دارىگەرى مىندەتىن قاتار اتقارۋ جۇكتەلەدى. 1937 جىلدىڭ 25 قاراشاسىندا دەيىن بۇرىنعى لەنين, قازىرگى جەتىسۋ اۋدانىنا قاراستى №5 ەمحانانىڭ اشىلۋىنا شۇعىل تاپسىرما بەرىلەدى. ۋاقىت تىعىزدىعىنا قاراماستان, مىندەتتى بەلگىلەنگەن مەرزىمنەن ءبىر اپتا بۇرىن ورىنداپ, ءوزى باس دارىگەر بولىپ تاعايىندالعان اسىلبەك جۇمان ۇلى 1937 جىلدىڭ 3 جەلتوقسانىندا جازىقسىزدان-جازىقسىز, تۇتقىندالىپ كەتە بارادى.
ال اسىلبەكتىڭ جارى نافيعا سادۋاقاسقىزى ادىلدىك ىزدەۋمەن ءبىر جىلعا جۋىق ۋاقىت تۇرمە ەسىگىن توزدىرۋمەن جۇرگەندە كەنەتتەن قايتىس بولادى. ارتىندا قالعان قىزدارى ون بەس جاستاعى روزا مەن سەگىز ايلىق كلارا باسپاناسىز, قاراۋسىز كوشەدە قالادى. قوس بالدىرعان قايىرىمدى جانداردىڭ كومەگىمەن ەل قاتارىنا قوسىلىپتى. بۇگىندە ولاردىڭ ەكەۋى دە ۇرپاق ءسۇيىپ وتىر.
اكەسىنىڭ جازىقسىز جازاعا كەسىلگەنىن ەل-جۇرتقا دالەلدەۋ كلارا اسىلبەكقىزىنا وڭايعا سوققان جوق. ەلىنە ەڭبەك ەتۋ جولىندا ناقاق كەتكەن اكەسى تەك 1957 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا عانا جازىقسىز دەپ اقتالادى. ازاپتاۋ لاگەرىندە وتكەن جيىرما جىلى ونىڭ ەلىنە جاساعان ەڭبەگىن جوققا شىعارا العان جوق. بىراق ەلى ءۇشىن تۋعان ەسىل ەر اتىلىپ كەتتى.
1996 جىلى كلارا اسىلبەكقىزىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا الماتى وبلىسى مەن قۇجاتتار باسقارماسى بەرگەن س-39 تاڭبالى انىقتامادا جارتى عاسىردان استام ۋاقىت نكۆد ورگاندارىنداعى قۇپيا ءىستىڭ بەتپەردەسى اشىلعان. 1937 جىلدىڭ 3 جەلتوقسانىندا اسىلبەك سەيىتوۆپەن تەرگەۋ كەزىندە كەزدەسكەن قارجى مەكەمەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى: «1933 جىلى ۇيىندە وتىرعاندا ونىڭ كەڭەس وكىمەتىن قارالاپ, قازاقتى جەر بەتىنەن قۇرتۋ ءۇشىن اشتىقتى قاساقانا ۇيىمداستىردى, حالىقتى بۇدان قۇتقارۋدىڭ بىردەن-ءبىر امالى – قىتايعا جاپپاي كوشىرۋ دەگەن ۇسىنىس ايتىپ, ءبىزدى ۇگىتتەدى», دەپ كۋالىك جاساپتى. سونىمەن اسىلبەك جۇمان ۇلىنىڭ قىلمىسى ءۇش-اق تاۋلىكتە انىقتالىپ, اتۋ جازاسىنا كەسىلگەن. ۇكىم سول كۇنى ورىندالعانى بەلگىلى بولادى. بىراق 1957 جىلى وبلىستىق پروكۋراتۋرا قايتا جاۋاپقا شاقىرعاندا, كۋاگەرلەر بۇرىنعى جاۋاپتارىنان تانىپ, جانىمىزدان قورىقتىق دەگەن سىلتاۋ ايتادى. وسىلايشا, 20 جىلدان كەيىن اسىلبەك سەيىتوۆ «حالىق جاۋى» دەگەن جالادان اقتالادى. كلارا سەيىتوۆا اكەسى جونىندە دەرەكتەر ىزدەستىرە ءجۇرىپ, ونىڭ قازاق حالقى ءۇشىن اتقارعان قىرۋار شارۋالارىنىڭ كۋاسى بولادى.
اسىلبەك جۇمان ۇلى تەك حالقىنىڭ دەنساۋلىعىن ويلاعان اشىق ويلى ازامات قانا ەمەس, بىلىكتى قوعام قايراتكەرى, ۇلتىن سۇيگەن ۇلتجاندى پەرزەنت ەكەنىنە دە كوز جەتكىزەتىن ۋاقىت كەلدى. ماعجان جۇماباەۆ, احمەت بايتۇرسىنوۆ, ءىلياس جانسۇگىروۆ, ساكەن سەيفۋللين سياقتى ۇلى تۇلعالارمەن سىرلاس, تەڭ تۇرعىدا سويلەسە الاتىن ۇزەڭگىلەس بولعان اسىلبەك جۇمان ۇلى سىندى ازاماتتاردىڭ ەڭبەگىن بۇگىنگى ۇرپاقتار, ارينە, جادىنا ساقتاۋعا ءتيىس. قوعام قايراتكەرى, دارىگەر اسىلبەك جۇمان ۇلىنىڭ قۇجاتتارى 2002 جىلى قىزى كلارا سەيىتوۆانىڭ تاپسىرۋىمەن الماتى قالاسى ورتالىق مەملەكەتتىك مۇراعاتىنا تۇراقتى ساقتاۋعا الىنىپ, № 357 جەكە ادامنىڭ قالىپتاسۋ قورى بەرىلگەن. الماتى قالاسى ورتالىق مەملەكەتتىك مۇراعات ساراپشىسى ءلايلا راحيپوۆانىڭ ۇسىنىسىمەن وسى ماتەريالدى وقىرمان نازارىنا جەتكىزىپ وتىرمىز.
ونىڭ وشپەس ەسىمى «ازالى كىتاپتىڭ» ءبىرىنشى تومىنا ەنگىزىلدى. سەمەي قالاسىندا ءبىر كوشەگە اسىلبەك سەيىتوۆ ەسىمى بەرىلسە, الماتى قالاسىنداعى جەتىسۋ اۋدانىندا 1937 جىلى اسىلبەك جۇمان ۇلى ىرگەتاسىن قالاعان №5 كوپسالالى ەمحانا قابىرعاسىنا ەسكەرتكىش تاقتا قويىلدى. نەبىر قيىن قىستاۋ كەزدە دە ەلىن ۇمىتپاعان, ءتىپتى, سول ءۇشىن جانىن قيعان اسىلبەك سەيىتوۆ ەسىمى ۇمىتىلماق ەمەس. ۇمىتىلمايدى دا.
