ءيا, قازىرگىدەي ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ زامانىندا ءارىپ تانىمايتىن جاندى جولىقتىرۋ قيىن-اق. دەگەنمەن قوعامدا قىزۋ تالقىلاناتىن تارتىپسىزدىكتەر الەمنىڭ ەكىنشى ۇستازى ءال-فارابي ايتقان «تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى» دەيتىن قاناتتى ءسوزدىڭ ءالى دە وزەكتىلىگى جويىلماعانىن كورسەتەدى. وسى ورايدا «وقۋ وشاقتارى ءبىلىمدى قانداي تاربيەگە نەگىزدەيدى؟», دەگەن ساۋال تۋادى.
ەلورداداعى «قارلىعاش» بالاباقشاسىنىڭ ديرەكتورى بەيبىتگۇل زەينادىلقىزى مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا ارنالعان ستاندارت پەن وقۋ باعدارلاماسىنىڭ تالاپتارىنا ساي جۇمىس ىستەپ وتىرعان تاربيە مەن ءبىلىمنىڭ ۇياسى بالالارعا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى سىڭىرە الاتىنىن ايتادى.
«ەلىمىزدەگى بارلىق بالاباقشاعا ورتاق مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋدىڭ مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ستاندارتى جانە وسىعان نەگىزدەلگەن ۇلگىلىك وقۋ باعدارلاماسى بار. ەندى وسى باعدارلامانىڭ ماقساتىندا بالالاردىڭ جاس جانە جەكە مۇمكىندىكتەرىنە سايكەس ءبىلىم, بىلىك جانە داعدىلاردى, رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرۋ, ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرگە جانە جالپى ادامزاتتىق قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن پاتريوتيزم مەن تولەرانتتىلىققا تاربيەلەۋدىڭ كوزدەلەتىنى انىق كورسەتىلگەن. دەمەك جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا بالاباقشادان باستاپ رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى ءسىڭىرىپ, ۇلتتىق سالت-داستۇرگە نەگىزدەلگەن وتانسۇيگىشتىك سەزىمىن وياتۋ باعىتىندا تاربيە مەن ءبىلىم بەرىلۋى قاجەت. بۇعان مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋ ىسىندە مەملەكەتتىك قۇجاتتىڭ ءوزى باعىت بەرىپ تۇر», دەيدى ب.زەينادىلقىزى.
بالاباقشا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ۇيىم تاربيەلەنۋشىلەرىنىڭ وزگە ەلدەردەگى قاتارلاستارىنان ءبىلىم-بىلىك, داعدىسىمەن قالىس قالماۋ ءۇشىن حالىقارالىق تاجىريبەنى, شەتەلدىك وقىتۋ تەحنولوگيالارىن زەردەلەيدى, دەگەنمەن ءوز وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىنە ەنگىزۋدە ۇلتتىق تاربيەگە ىڭعايلايدى. سونىمەن قاتار سالت-داستۇرلەرگە نەگىزدەلگەن تاربيە مەن ءبىلىم جىل بويىنا جۇرگىزىلەدى.
«ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا, سالت-داستۇرگە نەگىزدەلگەن تاربيە مەن ءبىلىم جوسپارداعى ساباقتاردىڭ, قوسىمشا تانىمدىق-شىعارماشىلىق جۇمىستاردىڭ بارلىعىن قامتيدى. ماسەلەن, بالاباقشامىزدا ناۋرىز مەرەكەسى ءبىر اي بويى تويلاندى. «ناۋرىز – ىزگىلىكتىڭ باستاۋى» اتتى ءبىر ايلىق مەرەكەدە تاربيەلەنۋشىلەر اتا-انالارىمەن بىرگە «اتقا مىنگىزۋ, «بۇركىت قوندىرۋعا» كۋا بولىپ, ۇلتتىق ويىنداردى وزدەرى ويناپ, اعاش ەگىپ, قىدىراتادان باتا الدى. وسى ارقىلى ويىن-ساۋىققا ەمەس, بالالارعا اتا-بابامىزدىڭ سالت-ءداستۇر, تانىم-تۇسىنىگىنەن تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋگە تىرىستىق. ءبىر كۇندىك ءىس-شارادان بالانىڭ ويىندا كوپ نارسە ساقتالماۋى مۇمكىن. ال بىرنەشە كۇنگە, ءتىپتى اپتالارعا سوزىلعان سالتاناتتى ساتتەن ويىنا توقىپ قالاتىنى انىق. تاعى ءبىر مىسال, مەملەكەتتىك رامىزدەر كۇنىنە ارنالعان تاربيەلىك, تانىمدىق باعىتتاعى جۇمىستار دا ءبىر كۇننىڭ شارۋاسى ەمەس. بۇل تاقىرىپتىق ساباقتاردان باستاپ تانىمدىق, مۋزىكالىق, تاربيەلىك جۇمىستارعا دەيىن بارلىق توپتى, ءاربىر ساباقتى قامتيدى», دەيدى «قارلىعاش» بالاباقشاسىنىڭ ديرەكتورى.
كۇنى كەشە ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا قويىلاتىن تالاپتاردىڭ كۇشەيتىلەتىنىن حابارلادى. وعان بالاباقشالارداعى بەيبەرەكەتسىزدىك پەن مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ 80 پايىزى, ياعني باسىم بولىگىنىڭ مەملەكەتتىك اتتەستاتتاۋدان وتە الماعانى سەبەپ بولعان. ءبىز 3-6 جاستاعى بالالاردى بالاباقشامەن 100 پايىزعا قامتىدىق دەپ قۋاندىق. سويتسەك, ناتيجە باسقاشا. بۇل ساننان ساپاعا كوشەتىن كەزدىڭ كەلگەنىن كورسەتەدى.
