وقۋشىلار, ۇستازدار جانە اتا-انالاردى بەلگىلى اقىن-جازۋشىلارمەن جۇزدەستىرەتىن سيمۆولدىق قوڭىراۋ بارلىق NIS-تە سوعىلدى. بىرىڭعاي ادەبيەت ساباعى مەكتەپتىڭ YouTube ارنالارى مەن باسقا دا ينتەرنەت-پلاتفورمالاردا تىكەلەي ەفيردە كورسەتىلدى. «قازاعىمنىڭ ادەبيەتى» NIS-ءتىڭ « ۇلى دالا اقىندارى», «زامانداستار جىرلارى», «مەنىڭ ومىرىمدە قولدانىلاتىن ماقال-ماتەلدەر», Wikipedia, READx, «ۇرپاقتار ساباقتاستىعى», «قوعامعا قىزمەت ەتۋ», «عىلىمي ورتا», «دانالىق بەيسەنبى», «100 ءان», «100 كۇي» سىندى ادەبي جانە الەۋمەتتىك جوبالارىمەن توعىسىپ وتىر.
الماتىداعى حيميا-بيولوگيا باعىتىنداعى زياتكەرلىك مەكتەپتە وتكەن «اعالار ايتقان اسىل ءسوز» اتتى كەزدەسۋدىڭ باستى تاقىرىبىن ەسىمدەرى ەلگە تانىمال تۇلعالار – سماعۇل ەلۋباي, ءجۇرسىن ەرمان جانە بەكجان اشىرباەۆ اشىپ بەردى. بىرىڭعاي ادەبيەت ساباعى مەكتەپىشىلىك «نۇر سازى» ۇلت اسپاپتارى وركەسترىنىڭ ورىنداۋىنداعى قۇرمانعازىنىڭ ايگىلى كۇيى «سارىارقا» مەن ءجۇرسىن ەرماننىڭ «ەرتەگى» ولەڭى جەلىسىندە وربىگەن شىعارمادان باستالدى. 9-سىنىپ وقۋشىلارى سماعۇل ەلۋبايدىڭ قالامىنان تۋعان «اق بوز ءۇي» تريلوگياسىنىڭ ەڭ قىزىقتى ۇزىندىلەرىن ساحنالادى. «اعالار ايتقان اسىل ءسوز» اتتى پوەتيكالىق كومپوزيتسيادا ءجۇرسىن ەرماننىڭ ء«وز ءۇيىم – ولەڭ توسەگىم», «بولسام دا ءوتىپ كەتكەن جىلدارعا الاڭ» جانە بەكجان اشىرباەۆتىڭ «باقىت جارناماسى», ء«ومىربايان» اتتى ولەڭدەرى وقىلدى. مەكتەپتە دۇنيەجۇزىلىك كىتاپ كۇنىنە ارنالعان قازاق ادەبيەتىنىڭ ونكۇندىگى جالعاسۋدا.
ەلورداداعى فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى زياتكەرلىك مەكتەپتە روزا مۇقانوۆا, اسقار التاي, ايجان تاباراكقىزى, اجار ەربولعاننىڭ قاتىسۋىمەن قولتاڭبا-سەسسيا ءوتتى.
پەتروپاۆل قالاسىنداعى NIS-ءتىڭ ادەبي كەشىنە سولتۇستىك قازاقستاننىڭ بەلگىلى اقىندارى – امانجول زاعىپار, جارقىن جۇپارحان, نۇرگۇل وقاشەۆا, سامرات قۇسكەنوۆ قاتىستى. ولاردىڭ تۋىندىلارى «اقىنىن ۇلىقتاعان ەل باقىتتى» دەپ اتالعان كەزدەسۋدىڭ تاقىرىبىن ايشىقتاي ءتۇستى. 9-سىنىپ وقۋشىسى ماحاببات توقتار بىرىڭعاي ادەبيەت ساباعىندا تانىمال جەرلەستەردىڭ پوەزياداعى جولىن جالعاستىرۋعا نيەتتى ەكەنىن جەتكىزىپ, مەيمانداردىڭ اق باتاسىن الدى. ال 12-سىنىپ وقۋشىسى ماعجان ماقتابەك جارقىن جۇپارحاننىڭ وزىمەن ايتىسقا تۇسكەنىن ماقتان تۇتادى.
ورال قالاسىندا پروزادا دا, پوەزيادا دا, پۋبليتسيستيكادا دا وزىندىك ورنى بار عايساعالي سەيتاق پەن مۇنايدار بالمولدا «كەيىپكەرگە 100 سۇراق» جوباسىنا قوناق بولدى. وقۋشىلار ولاردىڭ بالالىق ارماندارى, ادامي قاسيەتتەرى, اقىننىڭ ميسسياسى, شالقار شابىت ساتتەرى, قازاق تاريحىنىڭ بەس ماڭىزدى كەزەڭى تۋرالى ويلارىن ۇيىپ تىڭدادى. ەڭ كوپ ساۋال مۇنايدار بالمولدانىڭ سوزىنە جازىلعان ديماش قۇدايبەرگەنوۆتىڭ رەپەرتۋارىنداعى «ماحاببات بەر ماعان, تاعدىر» ءانىنىڭ تاريحىنا ارنالدى.
– اقىندىق – ەرەكشە سىي, ول وي تولعاۋشى, نە نارسەنى دە تەرەڭىنەن كورىپ وتىراتىن سۇڭعىلا جان, – دەپ ءبولىستى كەزدەسۋ قاتىسۋشىلارى.
قىزىلورداداعى NIS-تە ءداستۇرلى «دانالىق بەيسەنبى» جوباسى الاڭىندا ارال ءوڭىرىنىڭ ەڭ تانىمال وكىلدەرى – راحات ناۋرىزباەۆا, قۋات اديس, تىلەگەن بەكارىستانوۆ, تولقىن قابىلشا, ەرجەڭىس ابديەۆ جانە ماقسات داۋىلبايمەن جۇزدەسۋ ۇيىمداستارىلدى. وقۋشىلار مەن اتا-انالار ولاردىڭ شىعارماشىلىعى نەگىزىندە NIS-تەگى وقۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرۋ بويىنشا بىرنەشە وزەكتى جوبالاردى تانىستىردى, ال 7-سىنىپ وقۋشىلارى قوناقتاردىڭ تۋىندىلارىنا ارنالعان يلليۋستراتسيالىق كورمە دايىندادى.
– تسيفرلاندىرۋ داۋىرىندە بالالاردى وقۋعا تارتۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇگىن ءبىز بالالاردىڭ بويىنا كىتاپقا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى قالاي تۋدىرۋ كەرەك ەكەنىنە كۋا بولىپ وتىرمىز, اتا-انالاردىڭ دا اتسالىسقانى ەرەكشە كۋانتتى, – دەپ ءبولىستى «دارۋمەندەر داۋاسى» كىتابىنىڭ اۆتورى قۋات اديس.
ناعىز «كوكشە دارىندارى» دەپ ەربولات بايات ۇلى, قۋانىش وسپان, مەرگەن توقسانباي, سەرعازى قايىربولدىنى ايتۋعا بولادى. كوكشەتاۋداعى NIS-كە كەلگەن تانىمال ءارى جاس اقىندار تىڭداۋشىلارمەن تەڭ دارەجەدە سىرلاستى, ال قايىم ايتىس ورىندالعان ءسات وقۋشىلارعا ەرەكشە اسەر سىيلادى.
اتىراۋداعى زياتكەرلىك مەكتەپ وقۋشىلارى گۇلزادا نيەتقاليەۆا, باقىتگۇل باباش جانە ۇلمەكەن شاۋكەنوۆامەن وتكەن كەزدەسۋدەن كەيىن وزدەرى ءۇشىن ماڭىزدى قورىتىندى جاسادى – ايەلدەر مەن ەرلەر پوەزياسى جوق, تەك وتكىر ولەڭدەر مەن ناعىز جىر-جاۋھارلار بار.
اقتوبەدەگى NIS-تە قازاق ادەبيەتىنىڭ تانىمال وكىلدەرىنىڭ باي مۇراسى تۋرالى ورالباي كامەتيا ۇلى اڭگىمەلەدى. ول كوپتەگەن ەپوستىڭ باتىس وڭىرىندە دۇنيەگە كەلگەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى:
– «قوبىلاندى باتىردان» باستاۋعا بولادى. سول سياقتى «ايمان-شولپان» ليرو-ەپوستىق جىرىنىڭ باس كەيىپكەرى ەسەت كوتىبار ۇلى دا وسى ءوڭىردىڭ باتىرى. قىز-جىبەك پەن تولەگەن ور وزەنىنىڭ بويىن مەكەن ەتكەن. جازبا ادەبيەتىنىڭ نەگىزىن سالعان ابۋباكىر كەردەرى دە ءبىزدىڭ جەرلەسىمىز. ەندى تۋعان ولكەڭنىڭ ادەبي ءداستۇرىن جالعاستىراتىن كەزەڭ وزدەرىڭدە.
تالدىقورعانداعى زياتكەرلىك مەكتەپتە وتكەن «ونەرىمدى ەلىمە ارنايمىن» اتتى كەزدەسۋ جۇماتاي وسپان ۇلى, گۇلباقىت قاسەن, جانگەلدى نەمەرەباي, ەسبولات ايدابوسىن, ازامات نۇرمۇحان جانە NIS تۇلەگى, تالانتتى پروزايك تەمىرلان قىلىشبەكتىڭ باسىن قوستى. بالالار قالامگەر جەرلەستەرىمەن بىرگە جاڭا تۋىندىلار شىعاردى. وقۋشىلار قوناقتاردىڭ ەڭ تانىمال اڭگىمەلەرى مەن ولەڭدەرىنە يلليۋستراتسيالار مەن پوستەرلەر ازىرلەدى, ال مەيماندار ءار تۋىندىنىڭ تاريحىن بايانداپ بەردى.
قاراعاندىداعى NIS وقۋشىلارى «جۇرەگىم مەنىڭ – جانارتاۋ» تاقىرىبىن وربىتكەن سەرىك ساعىنتاي, قايرات اسقاروۆ, رۋسلان نۇرباي جانە ەرىك نارىننىڭ ولەڭدەرىن وقىدى. بۇل كەش بارىنەن دە ءىنجۋ ماقان مەن كاۋسار ارعىنبايعا ەرەكشە كوڭىل كۇي سىيلادى. ولار ادەبي دەبيۋتتە ءوز شىعارمالارىن كورەرمەن الدىنا ۇسىندى.
– تالانتتى, دارىندى بالالاردىڭ باسىن قوسقان ءبىلىم شاڭىراعىنا كەلىپ, ەرەكشە اۋرانى سەزىندىك. ونەرگە دەگەن قۇلشىنىس, ولەڭگە دەگەن ىڭكارلىكتى كورىپ قاتتى قۋاندىق. بۇل بىزگە شابىت سىيلادى, – دەپ ءبولىستى اقىن قايرات اسقاروۆ.
تارازداعى زياتكەرلىك مەكتەپ وقۋشىلارى «زامانداستار جىرلارى» ادەبي جوباسىنا ەنگەن «تۋعان جەر», «ۇلعا تىلەك» جانە باسقا دا تۋىندىلاردى وقىپ, شىعارما اۆتورلارى ءۇمىت بيتەنوۆا, نۇرجان قادىرالى, شاپاعات ءابدىر مەن كورەرمەندەردىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەندى.
مەرەي قارتتىڭ قولتاڭباسى قويىلعان كىتاپتار سەمەيدەگى زياتكەرلىك مەكتەپ وقۋشىلارىنا ەستەلىك بولىپ قالا بەرمەك. پوەتيكالىق «دانالىق بەيسەنبىدە» مەكتەپ ۇجىمى مەرەي قارتپەن بىرگە تۋعان جەردىڭ داڭقىن اسقاقتاتىپ, ۇلى ابايدىڭ ادەبي ءداستۇرىن جالعاستىرىپ كەلە جاتقان الىشەر قىدىربەك, تەمىرلان تەمىرباي, ەربولسىن قاسىمبەكتى قارسى الدى.
ناعىز پوەزيالىق جاندى ءدارىس دەپ قوستانايداعى NIS-تە وتكەن «ادەبيەت – سارقىلماس داريا» كەزدەسۋىن اتاۋعا بولادى. ول سەرىكباي وسپانوۆ پەن اقىلبەك شاياحمەتوۆكە ارنالعان دەرەكتى فيلم جانە سەرىكباي وسپانوۆتىڭ سوزىنە جازىلعان تانىمال «ساعىندىم الماتىمدى» انىمەن باستالدى. قوناقتاردىڭ قازاق ادەبيەتى مەن ونىڭ باستى كەيىپكەرلەرى تۋرالى تولعاۋلارىندا مەكتەپ وقۋشىلارى ءۇشىن احمەت بايتۇرسىن ۇلى مەن ىبىراي ءالتىنساريننىڭ شىعارماشىلىق مۇراسى ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋدىردى. ال جاس اقىن ساقتاپبەرگەن اسىلحان كوپشىلىك نازارىنا «عابيت اعاعا ارناۋ» اتتى ءتول تۋىنداسىن وقىپ بەردى.
قايىربەك بيسەمباەۆ, ارمان قاني جانە ەلامان قابدىلاشىممەن تۇسكەن سۋرەت پاۆلودار قالاسىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى وقۋشىلارىنىڭ مۇراعاتىن تولىقتىردى.
– بالالاردىڭ قويعان سۇراقتارىنا قاراپ-اق ولاردىڭ ادەبيەتكە دەگەن قۇلشىنىسى مەن بىلىمپازدىعىن بايقاۋعا بولادى. بۇل ارينە, ءبىزدى جىگەرلەندىرەدى, – دەدى ەلامان قابدىلاشىم ءوز اسەرىمەن ءبولىسىپ وسكەمەندەگى NIS-تە قالقامان سارينگە قويىلعان ەڭ قيىن ساۋىل – زامانداس اقىنداردىڭ شىعارماشىلىعىنا قانداي باعا بەرەدى؟ الىبەك قاڭتارباەۆتىڭ ورالحان بوكەيمەن دوستىعى تۋرالى ايتقان اڭگىمەسى مەن ەستەلىكتەرى بارشا تىڭدارماننىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. ارىمبەك ماسالوۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەگى ۆوكالدىق توپتىڭ سيمۆولىنا اينالعان «قازاقستان – قازاق ەلىم» ءانىنىڭ شىعۋ تاريحىن تارقاتتى.
شىمكەنتتەگى حيميا-بيولوگيا باعىتىنداعى زياتكەرلىك مەكتەپتە اباي قالشابەك ءوز ءسوزىن اتى اڭىزعا اينالعان جازۋشى-مايدانگەر باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ ادەبي مۇراسىنا ارنادى. اباي قالشابەك مەكتەپ كىتاپحاناسىنا جاقىندا جارىق كورگەن ولەڭدەرى, ماقالالارى, وي-تولعاۋلارى مەن اۋدارمالارى جيناقتالعان «توماعا تۇيىقپىن» اتتى كىتابىن سىيعا تارتتى. داۋرەن ايمانبەتوۆ «جىلدىڭ ۇزدىك اقىنى» جانە «التىن قالام» بەدەلدى نوميناتسيالارىن يەلەنگەن ولەڭدەرىن وقىدى.
شىمكەنتتەگى فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى زياتكەرلىك مەكتەپتە وقۋشىلار بەلگىلى جازۋشىلار مەن اقىنداردان قوناق كادە سۇرادى. « ۇلى دالا اقىندارى» جوباسى اياسىندا ادەبيەتسۇيەر بالالار اقمارال لەۋباەۆا, مارجان ەسجانوۆا, كارىم ورالوۆا, انار جاپپارقۇلوۆا, سالتانات ايداربەكوۆانىڭ اسەرلى شىعارمالارىن وقىپ بەردى. قوناقتار قايىم ايتىستا ەرەكشە كوزگە تۇسكەن بالالاردىڭ وي-ءورىسى مەن تالانتىنا ءتانتى بولدى.
– تسيفرلى تەحنولوگيالار داۋىرىندە تاريحقا ءۇڭىلىپ, حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق سالت-ءداستۇرى مەن مادەنيەتىن بالالاردىڭ بويىنا ءسىڭىرۋ قاجەت. بۇل ۇستازدىڭ, ءاربىر اتا-انانىڭ مىندەتى, – دەپ اتاپ ءوتتى مارجان ەسجانوۆا.
تۇركىستان قالاسىنداعى جاڭا زياتكەرلىك مەكتەپتە «قازاق ادەبيەتىنىڭ جاڭا تىنىسى» اتتى بىرىڭعاي ادەبيەت ساباعى كامپۋس ەكسكۋرسياسىمەن باستالىپ, بەلگىلى جازۋشىلار مەن اقىنداردىڭ ء«تىل – قازىنا» شىعارماشىلىق كەشەنىنە دەگەن ەرەكشە قىزىعۋشىلىعىن كورسەتتى. داۋرەن اقساقالوۆ, ەلامان تولەۋتاي, رىسگۇل دوسجانوۆا, ارقالىق ءاماليات, داۋرەن تىلەۋحان, تىلەۋبەك باتىس ءار شاڭىراقپەن تانىسىپ, كونتسەرتتىك قويىلىمدار مەن مەرەكەلىك بەينەروليكتەردى تاماشالادى. «اقىن – وقۋشى كوزىمەن» زەرتتەۋ جۇمىسى قوناقتارعا ەڭ ۇلكەن جانە شىنايى اسەر قالدىردى.
قازاق ادەبيەتىنە ارنالعان «قازاعىمنىڭ ادەبيەتى» اتتى اۋقىمدى جوبا بارلىق زياتكەرلىك مەكتەپتە جالعاسىن تاپتى. دۇنيەجۇزىلىك كىتاپ جانە اۆتورلىق قۇقىق كۇنىنە ارنالعان بىرىڭعاي ادەبيەت ساباعى دەپ اتاۋعا بولاتىن كەزدەسۋلەر توپتاماسى NIS-تەگى كىتاپ جوبالارىنىڭ لوگيكالىق جالعاسىنا اينالىپ, وقۋشىلار مەن اتا-انالاردىڭ وقۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋدا.
