پىكىر • 04 ناۋرىز, 2022

بيىك مىنبەردەگى مەرەيلى مەزەت

15304 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

كەشە ەلىمىزدىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا قابىلدانعانىنا وتىز جىل تولدى. بۇل – ەلىمىزدىڭ دۇنيەجۇزىنە تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە تانىلىپ, بيىك مىنبەردە تەرەزەسى تەڭ مۇشە رەتىندە مويىندالعان مەرەيلى مەزەتى. وسىعان وراي بۇۇ ارنايى دەكلاراتسيا جاريالاپ, ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىعىمىزعا جوعارى باعا بەردى.

ەلىمىزدىڭ 1992 جىلى 2 ناۋرىزدا بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 46-سەسسياسىندا مۇشەلىككە قابىلدانعانى بەلگىلى. سودان بەرى قازاق جەرىندە بۇۇ جۇيەسى باعدارلامالارىنىڭ وكىلدىكتەرى اشىلدى. 2017-2018 جىلدارى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولىپ سايلانعان ەلىمىز تەرروريزمنەن ازات الەمگە قول جەتكىزۋ ءتارتىبى كودەكسىنە باستاماشى بولدى. قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتقان 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇنى رەتىندە بۇۇ دەڭگەيىندەگى مەرەكە ەسەبىندە اتالىپ ءوتۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن دا اتاپ وتكەن ءجون. بۇل شەشىم 2009 جىلدىڭ 2 جەلتوقسانىندا بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 64-سەسسياسىندا قابىلداندى. بەرتىندە بۇۇ كەڭسەسىنىڭ اۋعانستاننان الماتىعا كوشىرىلۋى دە ەلىمىزگە سالماقتى سەنىم جۇكتەگەنى انىق.

بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى تۋرالى ءسوز بولعاندا, البەتتە بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى جانە جەنەۆاداعى ءبولىمنىڭ باس ديرەكتورى لاۋازىمدى قىزمەتتەرىن اتقارعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەدەلى تۋرالى ايتپاي كەتۋ مۇمكىن ەمەس. 

ارينە, بۇۇ تۋرالى كوپ ايتۋعا, ءتىپتى سىناۋعا بولادى. قازىرگىدەي دۇنيە دۇربەلەڭگە تۇسكەن تاعدىرشەشتى سىن ساعاتتا ۇيىمنىڭ قاۋقارسىزدىعى ادامزاتتى الاڭداتپاي قويمايدى. سوندىقتان ونى رەفورمالاۋ قاجەتتىگى تۋرالى دا كوپتەن بەرى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي كەلەدى. ايتسە دە, اسىرەسە رەسەي-ۋكراينا داعدارىسى اياسىندا ءبىز جەر شارىندا بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ ءۇشىن بۇل ۇيىمنىڭ جەتكىلىكسىز دە بولسا, ماڭىزدىلىعىنا تاعى ءبىر رەت كوز جەتكىزدىك.

تاياۋدا قازاقستان پرەزيدەنتى Nur Otan پارتياسىنىڭ (قازىرگى Amanat) كەزەكتەن تىس سەزىندە سويلەگەن سوزىندە «داعدارىستى حالىقارالىق قۇقىق اياسىندا تانىلعان بۇۇ جارعىسى نەگىزىندە عانا شەشۋگە بولادى» دەپ ءوز ۇستانىمىن ناقتى ءبىلدىردى. ءدال وسى كۇنى ق.توقاەۆ ءوزىنىڭ Twitter پاراقشاسىندا: «30 جىل بۇرىن قازاقستان بۇۇ-نىڭ تولىققاندى مۇشەسى بولدى. ءبىز ۇيىممەن جاھاندىق قاۋىپسىزدىك جانە ۇيلەسىمدى قوعام قۇرۋ ماسەلەلەرىندە جەمىستى ىنتىماقتاستىقتامىز. ساياسي شيەلەنىستىڭ ۇدەي ءتۇسۋى جاعدايىندا ءبىز بۇۇ-نىڭ كۇشەيۋىن جانە ونىڭ ۇيىستىرۋشى ءرولىن قولدايمىز», دەپ جازدى.

بۇل – قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جاھان جۇرتشىلىعىن الاڭداتىپ وتىرعان تۇيتكىلدى جايت بويىنشا بەيتاراپ بىتىمگەر جولىن ۇستاناتىنىن بايقاتتى. راسىندا, سولاي بولدى دا. مەملەكەت باسشىسى اۋەلى رەسەي پرەزيدەنتى ۆ.پۋتينمەن, كەيىن ىلە-شالا ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆ.زەلەنسكيمەن تەلەفون ارقىلى سويلەسىپ, گۋمانيتارلىق  ماسەلەلەردى تالقىلادى. بۇعان دەيىن دە الەم الدىندا ءوزىن بايىپتى ءارى سەنىمدى سەرىكتەس رەتىندە تانىتا بىلگەن قازاقستاننىڭ بۇل بىتىمگەرلىگى ءادىل جانە بىلىكتى تورەشى رەتىندە باعالاندى.

جوعارىدا ايتىلعانداردى قورىتىندىلاي كەلە, بىرقاتار وي تۇيىندەۋگە بولادى:

بىرىنشىدەن, ءبىز شەكارامىزدى دەر كەزىندە شەگەندەپ, بۇكىل ولشەمدەر بويىنشا كورشىلەرىمىزبەن سەنىمدى ءارى «تاتۋكورشىلىك» قۇرۋ سىندى جاھاندىق جەتىستىكتەرىمىزدى ايرىقشا قادىرلەۋىمىز قاجەت.

ەكىنشىدەن, سول كەزدەگى ەلوردانى سول­تۇستىككە كوشىرىپ, سارىارقانىڭ تورىنە جاڭا قالا سالۋدىڭ ەل تۇتاستىعى مەن تاۋەلسىزدىگىن ساقتاۋ ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزدى ءارى دەر كەزىندە قابىلدانعان شەشىم ەكەنىن كورەمىز.

ۇشىنشىدەن, توڭىرەگىمىزدەگى قاندى قىرعىننان ساباق الاتىن ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى – كەز كەلگەن «حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك كەپىلدىگى» دەگەن ۇعىمنىڭ ەلەس بولىپ قالۋ قاۋپى. مۇنى «بۋداپەشت مەموراندۋمى» سىندى ءبىر كەزدەگى قۇندى قۇجاتتىڭ ىسكە العىسىز بولىپ قالۋىنان دا انىق بايقاۋعا بولادى. بۇدان ء«وز-وزىڭە بەكەم بول, كورشىڭدى ۇرى تۇتپا» دەگەن حالىق دانالىعىندا ايتىلعانداي, اركىم ءوز ەتەك-جەڭىن جيناپ, قاۋىپسىزدىگىن ءوز قولىنا الۋ كەرەك دەگەن اششى دا بولسا اقيقات ءتۇيىن شىعادى. وسىعان بايلانىستى تەڭدىكتىڭ تارازىسى بولىپ, الەمدىك ادىلەتتى كۇزەتكەندە, ءالسىزدى الدىگە جىعىپ بەرمەگەندە عانا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بەدەلى بيىكتەيتىنى انىق. قالاي دەگەندە, «جالعىزدىڭ ءۇنى شىقپايتىن» قازىرگى زاماندا بىلەككە ەمەس, بىتىمگە شاقىراتىن بۇۇ مەن حالىقارالىق ينستيتۋتتاردىڭ ماڭىزى كۇن سايىن ارتىپ كەلە جاتقانىن, سوندىقتان ونى جەتىلدىرە ءتۇسۋ قاجەتتىگىن تاعى ءبىر رەت بايقادىق. حالىقارالىق كەلىسىم مەن ۇيلەسىمگە يەك ارتقان, كەڭدىك پەن تەڭدىكتى قاتار ۇستانعان ەلىمىزدىڭ بىتىمگەرلىك بولمىسى بەيبىتشىلىكتى قالايدى.

سوڭعى جاڭالىقتار