ونەر • 02 ناۋرىز, 2022

جەزدە مەن بالدىزدىڭ ادەمى الەمى

1552 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ماڭعىستاۋ دالاسىندا قارا جەر قوينىنان قارا التىندى ساپىرىپ جۇرگەن مۇنايشىلار اراسىندا ونەرگە جانى قۇشتار, رۋحاني جان-دۇنيەسى باي جاندار از ەمەس. مۇناي اعىنىنا سىرلى ونەرمەن ءۇن قوسقان جەزدەلى-بالدىزدى قوس ونەرپاز – ايجارىق پەن ساكەن.

جەزدە مەن بالدىزدىڭ ادەمى الەمى

 

ايجارىق – كاسىبي قىلقالام شەبەرى, ونىڭ كارتينالارى مۇ­نايشىلار ماقتانىشى, ماڭعىس­تاۋلىقتار تامسانا قاراپ, كوز تويدىراتىن تۋىندىلار. ول اتاسىنان دارىعان سۋرەتشىلىك قابىلەتىن جوعارى بىلىممەن ۇشتاپ, اباي اتىنداعى الماتى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كوركەمسۋرەت-گرافيكا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. ما­ماندىعى بويىنشا ءبىرشاما جىل جۇمىس ىستەپ, 2008 جىلى اكە جولىمەن مۇناي ءوندىرىسى سالاسىنا بەت بۇرادى. «قازترانسويل» مەكەمەسى اقتاۋ باس مۇناي ايداۋ ستانساسىنا جۇمىسقا ورنالاسادى. مۇنايشى بولعانمەن, اتا قانىمەن دارىعان تابيعي تالانتىنان بوي دا, وي دا ءۇزىپ كەتە الماعان ايجارىق مەيىرمانوۆ بۇگىندە بىرنەشە كوركى مەن سىرى ساي تاماشا كارتينالاردىڭ اۆتورى. ماڭعىستاۋلىق دەلەگاتسيا قۇرامىندا «ەتنواۋىل» جوباسىنا قاتىسىپ, «ماڭعىستاۋ – اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي» كورمەسىن دايىنداۋعا ۇلەس قوسقان سۋرەتشىنىڭ ونەرپاز قولىنان تۋعان سۋرەتتەرى سۋرەت ونەرىنىڭ قادىرىن بىلەر جانداردان جوعارى باعاسىن الدى. ارىپتەستىڭ دارىنىنا قۋانىپ, تالانتىن الدىمەن باعالايتىن – اسىرەسە مۇنايشىلار. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنا ايجارىق ۇجى­مىنا ۇسىنعان قارت كاسپي جا­عالاۋى بەينەلەنگەن كورىكتى كار­تينا بۇگىندە مۇنايشىلار اسحا­ناسىنىڭ ءتورىن تولتىرىپ تۇر. قىل­قالامىنان تۋعان سىرلى بوياۋمەن كوبىنە قاسيەتتى اتاكۇلدىگى – ماڭىستاۋدىڭ تاۋ-تاسىن سويلەتىپ, داڭعايىر دالاسىنا ءان سالدىرىپ, تەنتەك تە ەركە تەڭىزىن تۋلاتىپ, ءاربىر ساي-سالا, بۇتا-جۋسانىنان سىر اڭدىعان اي­جارىقتىڭ بولمىسى تابيعاتپەن, تاريحپەن ەتەنە ەكەندىگى بىردەن بايقالادى, تۋعان جەر كورىنىسى مەن وتكەنىنە پەرزەنتتىك اڭسارى ايتپاي-اق اڭعارىلادى. وعىلاندى, بوزجىرا, شەرقالا, كاسپي, ايراقتى, شارتاستار – سۋرەتشى كوزىنەن قالىس قالماي, ارقايسىسى جەكە-جەكە ادەمى, كولەمدى كارتيناعا اينالدى. وتباسىندا ۇلتتىق ۇستىندى بەرىك ۇستانىم ەتكەن ا.مەيىرمانوۆ بەينەلەۋ ونەرىندە تاريحي تاقىرىپقا كوبىرەك باسىمدىق بەرەدى.

4

ايجارىقتىڭ جۇبايى عاليا – حيميا ءپانىنىڭ وقىتۋشىسى. ونەر­دە قاسيەت بولادى, ول كەز كەلگەنگە ەمەس, ءوز يەسىن, ءوز قادىرىن بىلەر جاندى تاۋىپ قونادى. عاليا­نىڭ ءىنىسى ساكەن دە مۇنايشى. «قاراجانباسمۇناي» اق بۇرعىلاۋ جانە ۇڭعىمالاردى جەراستى كۇردەلى جوندەۋ باسقارماسى وندىرىستىك بازاسىنىڭ وپەراتورى ساكەن ىزدىباەۆ قازاقتىڭ اقيىق اقىنى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ 100-دەن استام ولەڭىن جاتقا وقيدى. عالامتور, ۇيالى تەلەفون جوق كەڭشار كەزىندە سام دالاسىنا وتار قويدى قاپتاتىپ جىبەرىپ كەڭ دالا توسىندە كىتاپ وقۋ – شوپانداردىڭ سۇيىكتى ءىسى. ساكەن دە كىشكەنتايىنان كىتاپپەن سىرلاسىپ, كىتاپتان مول رۋحاني ءنار الىپ وسكەندىگىنە كۇمان جوق, ويتكەنى ساكەننىڭ اعاسى بولاتبايدىڭ كىتاپقۇمارلىعى, وقىمىستىلىعىنا ەل كۋا. قارا­پايىم شوپاننىڭ كىتابي تىل­مەن كوسىلتە سويلەپ, كىمنىڭ قاي كى­تابىنىڭ قاي بەتىندە نە جازىل­عا­نىن اۋزىنىڭ سۋى قۇرىپ تامسانا اۋىزشا ايتىپ وتىراتىن بوكەڭ شوپاندىقتى ەمەس, عىلىم-ءبىلىم, ادەبيەت-رۋحانيات جولىن تاڭداعاندا تانىمال عالىمداردان ەش كەم تۇسپەسىنە ەل سەنىمدى.

7

– مۇقاعاليدىڭ اقىندىق قا­سيەتى مەن ولەڭدەرىنىڭ اسەرلىلىگى وزگە اقىندار الەمىنە ۇقسامايدى. سوندىقتان ماعان مۇزبالاق اقىن­نىڭ جىرلارىن جاتتاۋ قيىن ەمەس. ارىپتەستەرىم جۇمىس اراسىندا ولەڭ وقىپ بەرۋىمدى سۇرايدى. مەن دە شال­قار شابىتقا كەنەلىپ, جۇ­رەك­­پەن جەتكىزۋگە تىرىسامىن, –دەيدى ول.

مۇقاعاليعا دەگەن ايرىق­شا قۇرمەتى بولۋى كەرەك, ماڭ­عىس­­تاۋ­لىق مۇنايشى جىگىت مۇقاعاليدىڭ تۋعان جەرىنە ارنايى بارىپ, مۋزەيىمەن تانىسقان. اقىننىڭ تۋعان توپىراعىنا تابان تيگىزىپ, رۋحىنا ءتاۋ ەتىپ, مۇراسىن كوزبەن كورۋدى كوپتەن ماقسات ەتكەن ساكەن وسىلايشا بۇل ارمانىنا قول جەتكىزدى. وتباسىندا ءتورت بالا ءوسىرىپ وتىرعان اكە تۇڭعىشىنا اق­جول ەسىمىن بەرگەن. بۇگىندە اق­جول – ءال-فارابي اتىنداعى قا­زاق مەم­لەكەتتىك ۇلتتىق ۋنيۆەر­سيتەتى بيو­تەحنولوگيا فاكۋل­تەتىنىڭ 3-كۋرس ستۋدەنتى. قاجەتتى ماماندىق. ايتسا ايتقانداي, اقجولدىڭ جولى اق بولىپ, سوڭىنان ۇشەم ءىنىسى ەردى. ونەرگە جانى قۇشتار اكە ۇشەمگە مۇقا­عالي, ءشامشى, تولەگەن ەسىمدەرىن تاڭدادى. ء«بىر شاڭىراق استىندا ساكەن سەيفۋللين, اقجول مەيىربەكوۆ, مۇقاعالي ماقا­تاەۆ, ءشامشى قالداياقوۆ, تولەگەن ايبەرگەنوۆ تۇرادى» دەپ ازىلدەيدى وزدەرى. ال ساكەن اعا ءوز جارى بال­كۇ­مىس جەڭگەيدى «لاشىن» دەپ اتايدى ەكەن. بۇل دا ساكەننىڭ مۇقا­عاليعا دەگەن ايرىقشا قۇرمەتىنىڭ دالەلى.

جۇرەكتەرىنە ونەر ۇيا سالىپ, كوكەيلەرىندە ونەردىڭ كۇمىس ءۇنى كۇمبىرلەپ تۇراتىن جەزدەلى-بال­دىزدى قوس ونەرپاز وندىرىستە ەل يگىلىگىنە عانا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن جوق, ءوز ارىپتەستەرىنە, ءوز ورتاسىنا شابىتتى اسەر سىيلاپ, ۇلت رۋحانيا­تىنا دا وزىندىك ۇلەس قوسىپ ءجۇر.

4

 

ماڭعىستاۋ وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار