البەتتە, ەگەر كىنالى تۇلعا جول-كولىك وقيعاسى ءۇشىن ءوزىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن بىلەتىن جانە مويىندايتىن بولسا, وندا ساقتاندىرۋ تولەمىن الۋ قيىندىق تۋدىرا قويمايدى. تەك بارلىق رەسمي راسىمدەردى ساقتاۋ كەرەك. وكىنىشكە قاراي, كىنالى جازادان قورقىپ, وقيعا ورنىنان كەتىپ قالاتىن جاعدايلار دا بار. بۇل جاعدايدا زارداپ شەككەن تاراپقا نە ىستەۋ كەرەك؟
قازاقستاندا 2003 جىلدان باستاپ ساقتاندىرۋ تولەمدەرىنە كەپىلدىك بەرۋ قورى جۇمىس ىستەيتىنىن كوپشىلىك بىلەدى. قوردىڭ اكتسيونەرلەرى – ساقتاندىرۋ ۇيىمدارى. سوندىقتان نىسان كوممەرتسيالىق ەمەس نەگىزدە جۇمىس ىستەيدى. قور ساقتاندىرۋ ۇيىمدارىن تاراتۋ كەزىندە ساقتانۋشىلارعا كەپىلدىك بەرىلەتىن ساقتاندىرۋ تۇرلەرى بويىنشا, ونىڭ ىشىندە مىندەتتى اۆتوساقتاندىرۋعا (كقي اقجمس) جاتاتىن ساقتاندىرۋ تولەمدەرىن جۇزەگە اسىرۋ كەپىلدىگىن قامتاماسىز ەتەدى. بىراق قوردىڭ فۋنكتسيالارى مۇنىمەن شەكتەلمەيدى.
«جول-كولىك وقيعاسىنا كىنالى ادام بەلگىسىز بولعاندا جانە وقيعا ورنىنان قاشىپ كەتكەن جاعدايدا, قور جابىرلەنۋشىنىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا كەلتىرىلگەن زياندى وتەۋ بويىنشا تولەمدەردى جۇزەگە اسىرادى. بۇل ماقسات ءۇشىن ساقتاندىرۋ ۇيىمدارىنىڭ مىندەتتى جارناسىنىڭ ەسەبىنەن ارنايى رەزەرۆ قالىپتاستىرىلعان. قور زارداپ شەككەن ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا اۋىر زيان كەلتىرىلگەن جاعدايدا عانا سول زارداپتى وتەۋ ءۇشىن تولەمدەردى جۇزەگە اسىرادى. وكىنىشكە قاراي, مۇنداي جاعدايلار ءجيى كەزدەسەدى. قوردان مۇنداي تولەمدەردى الۋعا قازاقستان ازاماتتارىنىڭ, سونداي-اق شەتەلدىكتەر مەن ازاماتتىعى جوق ادامداردىڭ قۇقىعى بار» دەلىنگەن اگەنتتىكتىڭ مالىمدەمەسىندە.
بەكىتىلگەن تالاپ بويىنشا, ەگەر جابىرلەنۋشى قايتىس بولسا وندا تولەم مولشەرى 1 000 اەك بولادى, ال دەنساۋلىققا اۋىر زيان كەلگەن جاعدايدا 500 اەك كولەمىندە ساقتاندىرۋ تولەمى بەرىلەدى. جابىرلەنۋشى قايتىس بولعان جاعدايدا تولەمدى الۋ قۇقىعى زاڭ بويىنشا قايتىس بولعان ادامنىڭ مۇراگەرلەرىنە اۋىسادى. جابىرلەنۋشىنى جەرلەۋ ءۇشىن جۇمسالعان شىعىنداردى دا قور جەرلەۋ ءراسىمىن جۇرگىزگەن ادامعا تولەۋگە مىندەتتى. ونىڭ مولشەرى – 100 اەك. قورعا مۇنداي تولەمدەردى الۋ بويىنشا تالاپتى ساقتاندىرۋ جاعدايى باستالعان كۇننەن باستاپ ءبىر جىل ىشىندە قويۋعا بولادى.
ءدال وسى ماسەلەلەر بويىنشا ءتيىستى اقپاراتتى قوردىڭ رەسمي سايتىنان (ipgf.kz) بىلۋگە بولادى.