ەكونوميكا • 12 قاڭتار، 2022

توتەنشە جاعداي كەزىندەگى بانك سەكتورى

93 رەت كورسەتىلدى

ەلدە بولىپ جاتقان توتەنشە احۋال كەزىندە بانك سەكتورىنىڭ جاعدايى تۇراقتى. قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى وسىلاي دەپ حابارلادى. 2021 جىلدىڭ سوڭىندا بانك سەكتورىنىڭ اكتيۆتەرى 36،7 ترلن تەڭگەنى قۇراعان. اگەنتتىك مالىمەتىنشە، حالىق پەن كورپوراتيۆتىك كليەنتتەر ءۇشىن قىزمەت كورسەتۋگە بانك سالاسى تولىققاندى ءازىر. مەنشىك كاپيتالى مەن وتىمدىلىكتىڭ ايتارلىقتاي قورى وسىعان مۇمكىندىك بەرەدى.

ءدال قازىرگى ساتتە بانك سەكتو­رى­نىڭ مەنشىك كاپيتالى – 4،6 ترلن تەڭگە. جالپى، كاپيتال جەت­كىلىكتىلىگى زاڭنامادا كورسە­تىلگەن تالاپتان 3 ەسە اسادى. وتىمدىلىگى جو­عارى اكتيۆتەر 12،3 ترلن تەڭ­گەنى قۇرايدى. بۇل – جالپى اكتيۆ­تەردىڭ 33،4 پايىزى.

«اقشا-كرەديت ساياساتىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە بانك سەكتورى وتىمدىلىگىنىڭ قوسىمشا قورىن قۇرۋ ماقساتىندا ۇلتتىق بانك تىكەلەي جانە كەرى رەپو وپەراتسيالارىن، دەپوزيتتىك اۋكتسيوندى، قىسقا مەرزىمدى نوتتاردى شى­عارۋدى قوسا العاندا، ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردە وتىمدىلىكتى بەرۋ جانە الىپ قويۋ جونىندەگى كۇن­دەلىكتى وپەراتسيالاردى قاي­تا باستايدى. قاجەت بولعان جاع­دايدا، اقشا نارىعىندا قازاقستان قور بيرجاسىندا 3 ايعا دەيىنگى مەر­زىمگە رەپو جانە سۆوپ وپەراتسيالارى ارقىلى وتىمدىلىكپەن شۇعىل قامتاماسىز ەتۋ تەتىگى قول­دانىلادى»، دەلىنگەن اگەنتتىك حابارلاماسىندا.

ولاردىڭ ايتۋىنشا، بانك سالىمشىلارى ءۇشىن تاۋەكەل جوق. قانداي جاعدايدا دا بانك­تە جيناقتالعان ازاماتتار اق­شا­سىنا «قازاقستاننىڭ دەپو­زيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى» اق كەپىلدىك بەرەدى. سونىمەن قاتار قارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماق­سا­تىندا بانك سەكتورىنداعى جاع­­داي­دى كۇ­شەي­­تىلگەن تۇردە مو­نيتو­­رينگتەۋ جالعاسا بەر­مەك.

وتاندىق ەكىنشى دەڭگەيلى بانك­تەر دە بىرتىندەپ ءوز قىزمەتتەرى تۋرالى مالىمدەمە جاريالاپ جا­تىر. 10 قاڭتار كۇنى Halyk Bank بۇكىل قازاقستان اۋماعىندا (ال­ماتى، الماتى وبلىسى جانە تالدى­قور­عاننان باسقا وڭىرلەردە) 297 بولىمشەسىنىڭ جۇمى­سىن ىسكە قوستى. وڭىرلەردەگى احۋالعا بايلانىس­تى جۇمىس ۋاقىتى تاڭعى 9:00-دەن كەشكى 17:00 نەمەسە 18:00-گە دەيىن جالعاسادى. بانك قىزمەتىنە قاتىستى ناقتى اقپا­راتتى 7111 نومىرىنە حابارلاسىپ الۋعا بولادى.

«بانك حوۋم كرەديت» تە بانك سەرۆيسىنە قولجەتىمدىلىك اشىل­­عانىن جاريا ەتتى. بانكتىڭ ءموبيلدى قوسىمشاسى ينتەرنەتسىز جۇمىس ىستەي بەرەدى. سوندىقتان اتالعان بانك كارتاسى ارقىلى كەز كەلگەن تولەمدى تولەۋگە مۇمكىندىك بار. 9:00-21:00 ارالى­عىندا 7373 جانە 7979 ءنومىرى ارقىلى كون­تاكت-ورتالىق جۇمىس ىستەيدى.

بانكتەردىڭ قالىپتى رەجىمگە قايتا ورالۋىنا بايلانىستى بانكوماتتار جۇ­مىس ىستەپ، تەرمينالدار قوسىلا باستادى. «بانك تسەنتركرەديت» تە ەل بويىنشا 71 بولىمشەسىنىڭ جۇمىسقا كىرىس­كەنىن حابارلادى. 9:00-16:00 ارا­لىعىندا جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارعا قارجىلىق قىزمەت­تەردىڭ كەڭ سپەكترى ۇسىنىلادى. PR-قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا، الماتىدا بانكتىڭ 7 بولىمشەسى، 9 بانكوماتى جانە 9 تولەم تەرمينالى ب ۇلىنگەن. ولاردى جوندەپ، تەز ارادا ىسكە قوسۋ ءۇشىن قارجى ينستيتۋتى كۇشەيتىلگەن رەجىمدە جۇمىس ىستەپ جاتىر. سوعان بايلانىستى بانك ازىرگە بيزنەس-كليەنتتەرگە عانا قىزمەت كورسەتەدى. بانك قىزمەتىنە قاتىستى جەكە تۇلعالار 505، زاڭدى تۇلعالار 605 نومىرىنە حابارلاسىپ، اقپارات الۋىنا بولادى.

«بانك تسەنتركرەديت» اق باسشىسى عالىم قۇسايىنوۆ قازىر بارلىق سەرۆيستىڭ ىسكە قو­سىل­عانىن، ءتىپتى شەتەلدەگى قازاق­ستاندىقتار دا بانك قىزمەتىن پاي­دالانا الاتىنىن حابارلادى. الايدا ول ءۇشىن Kcell نەمەسە Beeline ءموبيلدى ينتەرنەتى ار­قىلى قوسىلۋ قاجەت.

«تج كەزىندە بارلىق نەسيە بويىنشا ايىپپۇل مەن ءوسىمپۇل ەسەپتەمەيمىز. 19 قاڭتارعا دەيىن نيەت ءبىلدىرۋشى ازاماتتاردىڭ نەسيە تولەمىن كەيىنگە قالدىرۋ ءوتى­نىشىن ورىندايمىز. شوب كا­سىپ­كەرلەرى ءۇشىن نەسيە تولەمىن ۇزاق مەرزىمگە كەيىنگە قالدىرۋ كومەگىن ۇسىنامىز جانە نەسيە بويىنشا ءاربىر ۇسىنىستى جەكە قاراستىرامىز. قىزمەتىن ورىنداۋ كەزىندە قازا تاپقان بارلىق اسكەريلەردىڭ نەسيەلەرى كەشىرىلەدى. ولاردىڭ وتباسىنا بانك اتىنان 1 ملن تەڭگە كولە­مىندە وتەماقى تولەيمىز»، دەيدى بانك باسشىسى.

«سبەربانك» ءموبيلدى قوسىم­شاسى دا ينتەرنەتسىز جۇمىس ىس­تەپ تۇر. SMS حابارلامانى جەت­كىزۋدىڭ بوگەلۋىنە بايلانىستى اۋدارىم وپەراتسيالارىن راستاۋعا شەكتەۋ الىنىپ تاستالعان. تج كەزىندە SMS راستاۋسىز ءبىر رەتتىك اۋدارىم سوماسى 49 999 تەڭگەنى قۇرايدى. الماتى مەن الماتى وبلىسىنان وزگە ايماقتارداعى باس كەڭسەلەردە بانكوماتتار تو­لىق جۇمىس ىستەپ تۇر. بۇل بانك تە انتيتەررورلىق وپەراتسيا كەزىندە قازا تاپقان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرى مەن اسكەري قىزمەتكەرلەردىڭ نەسيەلەرىن كە­شىرەدى. سونىمەن قاتار اي سو­ڭىنا دەيىن جەكە جانە زاڭدى تۇل­عالاردىڭ بارلىق نەسيەسى بو­يىن­شا ايىپپۇل مەن ءوسىمپۇلدار ەسەپتەلمەيدى.

Freedom Finance Bank تە وسىن­داي شارالاردى قولعا العانىن ءمالىم ەتتى. ءموبيلدى قوسىمشا جۇمىسى قالىپقا كەلتىرىلدى، قازىرگى كەزدە كارتادان جەكە تۇلعالار كارتاسىنا اۋدارىم جاساۋعا تولىق مۇمكىندىك بار. ينتەرنەتتىڭ جوق ەكەنىنە قاراماستان، ساۋدا ورىندارىندا POS-تەرمينالداردا بانك كارتاسىمەن تولەم جاساۋعا بولادى. تيىسىنشە، بانكتىڭ كەز كەلگەن بانكوماتىنان اقشا شەشىپ الۋ تۇرعىسىنان دا قيىندىق جوق. بانكتىڭ حابارلاۋىنشا، فيليالدار مەن بانكوماتتار جۇمىسىن تولىق قالپىنا كەلتىرۋ جاقىن ارادا اياقتالماق. مازالاعان ساۋالدارعا جاۋاپ الۋ ءۇشىن 5595 نومىرىنە حابارلاسۋ جەتكىلىكتى. 

ال Kaspi-ءدىڭ ەڭ العاشقى بولىپ ينتەر­نەتسىز ءموبيلدى قوسىمشانى ىسكە قوسقانى بەلگىلى. بانكتىڭ ءموبيلدى قوسىمشاسىنان قارجىلىق قىزمەتتەردى جۇزەگە اسىرىپ ءھام تۇتىنىپ قانا قويماي، مەملەكەتتىك جاڭالىقتاردى دا وقىپ وتىرۋعا بولادى.

«الفا-بانك» تە 10 قاڭتار­دان باستاپ فيليالداردى اشتى. بانكتىڭ حابارلاۋىنشا، قارجى ينستيتۋتى ءوز قىزمەتكەرلەرى مەن كليەنتتەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن كۇشەي­تىلگەن كۇزەتپەن جۇمىس ىس­تەيدى. كليەنتتەر ءموبيلدى قوسىم­شانى قولدانا الادى، ينتەرنەت-بانكينگ پەن كارتا تولەمى دە قولجەتىمدى. بانكوماتتار اق­شا بەرۋگە دايىن. بانك قىز­مەتىنە قاتىستى سۇراق­پەن 2051 نومىرىنە حابارلاسۋعا بولادى. ال الماتىداعى رەس­پۋب­ليكا الا­ڭىندا ورنالاسقان Bank RBK-نىڭ باس كەڭسەسى تەررورلىق ارەكەت كەزىندە قاتتى زارداپ شەك­كەن. باس كەڭسە تونالىپ، التى قاباتتى عي­ما­راتتىڭ اۋەلگى ءۇش قاباتى جانىپ كەتكەن.

«اكىمشىلىك عيماراتتىڭ بۇ­لىن­گەنىنە قاراماستان، كليەنت­تەر قارجىسىنا زيان كەلگەن جوق. جاپپاي تارتىپسىزدىك كەزىندە بانك­تىڭ سەنىمدى قورعالعان دەپو­زيتاريى زارداپ شەكپەدى. شتات­تى رەجىمدەگى جۇ­مىسقا تەز ورالۋ ءۇشىن بانك بار كۇشىن سالىپ ەڭبەك ەتۋدە»، دەپ حابارلادى ءباسپاسوز قىزمەتى. وسى بانك­تەر­دىڭ بارلىعى، سونداي-اق «ەۋرا­زيالىق بانك» جانە Jusan Bank قازا تاپقان اسكەريلەر نە­سيە­سىن كەشىرەتىنىن، تج كەزىندە ازامات­تارعا  ايىپپۇل مەن ءوسىمپۇل ەسەپ­تەمەيتىنىن جەتكىزدى.

بۇل رەتتە قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كە­پىلدىك بەرۋ قورىنىڭ دا دەپوزيت­تەر بويىنشا ماكسيمالدى ستاۆكانى كوتەر­گەنىن ايتا كەتكەن ابزال. 2022 جىلدىڭ 11 قاڭتارىنان باستاپ ستاندارتتى وتەۋ مەرزىمى 3 جانە 6 اي جيناق سالىمدارى بويىنشا ەڭ جوعارى سىياقى مولشەرلەمەسى 2 پايىزعا، ال 12 اي ستاندارتتى وتەۋ مەرزىمى بار جيناق سالىمدارى بويىنشا 1 پايىزعا ۇلعايتىلدى. «قدكبق توتەنشە جاعدايعا بايلانىس­تى اگەنت بانكتەردىڭ كەپىلدىك بەرىل­گەن وتەم­دى تولەۋگە وتىنىشتەر قابىلداۋى وسى اگەنت بانكتەردىڭ بولىمشەلەرىنىڭ جۇمىس رەجى­مىنە بايلانىستى بولاتىندىعىن حابارلايدى»، دەلىنگەن حابارلامادا.

ۇلتتىق بانك جانە قارجى نا­­رىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى الەۋمەتتىك جەلى مەن مەس­سەندجەرلەردە تاراعان «ازامات­تار نەسيەسى كەشىرىلەدى» دەگەن اقپا­رات­تىڭ شىندىققا جاناسپايتى­نىن ايتىپ، تەك سەنىمدى دەرەك كوز­دەرىنە سەنۋگە شاقىرادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

احاڭنىڭ ادالدىعى

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • كەشە

قارالى كەزەڭ كارتيناسى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار