جىر دوداسى تالدىقورعانداعى ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى مادەنيەت سارايىندا شىمىلدىعىن ءتۇردى. «توگەيىن جىردى حالقىما» اتتى حالىقارالىق ءسوز سايىسىنا قازاق اقىندارىمەن ءسوز قاعىستىرۋعا الاتاۋ اسىپ, قىرعىزدىڭ 5 اقىنى كەلدى. ياعني ەلارالىق ايتىسقا قازاق نامىسىن قورعاۋعا جانداربەك بۇلعاقوۆ, مۇرادىم ميرلانوۆ, جالعاس ماقسۇتوۆ, ايشولپان تىلەۋتاي, سىرىم اۋەزحان سياقتى بەلگىلى جىر جۇيرىكتەرى شىقسا, قىرعىز ەلى تاراپىنان امانتاي قۇتماناليەۆ, ازامات بولگونباەۆ, اسىلبەك ماراتوۆ, بايان اكماتوۆ, كۋبات تۋكەشوۆ سەكىلدى اقىندار قاتىستى. ال ءسوز دوداسىنا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى القا توراعاسى رەتىندە جانە جازۋشى, حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى جۇماباي شاشتاي ۇلى, قىرعىزستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, كومپوزيتور, پۋبليتسيست, قىرعىزستاننىڭ حالىق ءارتىسى تۇگولباي قازاقوۆ, مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى, ايتىس اقىنى ايتاقىن بۇلعاقوۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, ء«تالىم» تەلەارناسىنىڭ باس ديرەكتورى مۇحامەتجان تازابەكوۆ, مادەنيەت قايراتكەرى, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىنىڭ وقىتۋشىسى سەرىك قاليەۆ, ايتىسكەر اقىن بالعىنبەك يماشەۆ قازىلىق ەتتى.
ايتىسقا جينالعان كورەرمەندەر مەن قاتىسۋشى اقىندار جامبىل مۋزەيىنەن ارنايى الدىرىپ, كورمەگە قويىلعان, كەزىندە اقىن قولدانعان زاتتار مەن بۇيىمداردى تاماشالاپ, قارت جىراۋدىڭ شىعارماشىلىق ءومىرىنىڭ قىزىقتى ساتتەرىنە قانىقتى. جالپى, بۇل كورمەگە الماتى وبلىسى اكىمىنىڭ قولداۋىمەن جارىققا شىققان «جامبىل» رومان-ەتيۋدى, تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ قولداۋىمەن باسىلعان اۋدارما كىتابى, سونداي-اق وتكەن عاسىردىڭ 50-جىلدارى باسپا بەتىن كورگەن جىر الىبىنىڭ سيرەك قورداعى تۋىندىلارى دا قويىلعان ەكەن.
ال جەتىسۋ تورىندە وتكەن ايتىستى قۇتتىقتاۋ سوزبەن اشقان الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ بيىل ايماقتا ەلدى رۋحاني جاڭعىرۋعا باستايتىن شارالاردىڭ كوپتەپ وتكەنىن تىلگە تيەك ەتىپ, سونىڭ بىرەگەيى رەتىندە جامبىل جاباەۆتىڭ 175 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ جۇمىستارىنىڭ جوعارعى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعانىن ايتتى.
– بۇل – حالىقارالىق ايتىس الاتاۋدى جاعالاي قونىستانعان ەكى ەل اراسىنداعى عاسىردان جالعاسىپ كەلە جاتقان قاسيەتتى ونەرگە دەگەن قۇرمەت. بۇل – كەشەگى ءسۇيىنباي مەن توقتاعۇل, جامبىل مەن قاتاعاننان قالعان ماڭگى سىيلاستىق. بۇگىنگى ايتىستا جامبىل بابا ونەرىنىڭ جاڭا قىرلارى جىرلانىپ, ايتىسكەرلەر دوستىقتى تۋ ەتەدى دەپ سەنەمىن. وسى ايتىسقا قىرعىز ەلىنەن قانىبەك قاپاش ۇلى يماناليەۆ باستاپ كەلگەن قادىرلى قوناقتارىمىزعا, ايتىسكەر اقىندارىمىزعا «قوش كەلدىڭىزدەر» دەيمىن, – دەگەن اماندىق باتالوۆ ءبىر تۋعان حالىقتىڭ كورنەكتى ۇلى قانىبەك يماناليەۆتىڭ يىعىنا شاپان جاۋىپ, ەستەلىك سىيلىقتار تارتۋ ەتتى. ال قوناقتار اتىنان ءسوز العان قانىبەك يماناليەۆ:
– قازاق پەن قىرعىزدى باسقالاردان وزگەشە ەتەتىن وزدەرىنە ءتان ءبىر بيىگى بار. ول – كيەلى ءسوز. ءبىز ءسوزدى بايلىقتان دا, باسقادان دا, ءتىپتى ومىردەن دە بيىك قويامىز. قازاق پەن قىرعىز جىلقىعا مىنگەندە, دومبىرا مەن قومىز تارتقاندا جانە ايتىسقا تۇسكەندە ارقالانادى. رۋحاني جاقىندىعى مول قوس ەلدىڭ تاۋەلسىزدىگى باياندى بولىپ, ونەرى ورىستەي بەرسىن, – دەپ اقجارما العىسىن ايتتى.
مۇنان سوڭ جىر دوداسىنىڭ كورىگى قىزىپ, جەرەبە بويىنشا جۇپ-جۇپقا بولىنگەن اقىندار ايتىستى باستاپ كەتتى. الاماننىڭ شىمىلدىعىن قىرعىز اقىنى بايان اكماتوۆ پەن الماتى وبلىسىنىڭ اتىنان سىنعا تۇسكەن جالعاس ماقسۇتوۆ ءتۇردى. مۇنان كەيىن قىرعىزستاندا ايتىس اقتاڭگەرى اتانعان امانتاي كۋتماناليەۆ پەن قازاقتىڭ اياۋلى اقىن ۇلى جانداربەك بۇلعاقوۆ ءسوز تالاستىردى. ءۇشىنشى جۇپ بولىپ قىرعىزدىڭ ۇكىلى ءۇمىتى ازامات بولعونباەۆ پەن الماتى قالاسىنىڭ اتىنان سىنعا تۇسكەن سىرىم اۋەزحان ساحناعا شىقتى. كەلەسى كەزەكتە قىرعىزستاندىق اقىن اسىلبەك ماراتوۆ پەن شىعىس قازاقستان وبلىسى اتىنان سىنعا تۇسكەن اقىن قىز ايشولپان تىلەۋتاي ايتىستى. سونداي-اق ايىرقالپاقتى اعايىننىڭ ازۋلى اقىنى كۋبات تۋكەشوۆ پەن باتىس قازاقستان وبلىسىنان ارنايى كەلگەن ايتىسكەر مۇرادىم ميرلانوۆ الاماننىڭ كورىگىن قىزدىردى.
ال ايتىستىڭ اقتىق سىنىندا ءۇش جۇپ ونەر كورسەتتى. العاشقى بولىپ شىعىسقازاقستاندىق ايشولپان تىلەۋتاي قىرعىزدىڭ اقىنى كۋبات تۋكەشوۆپەن ءسوز قاعىستىردى. ءوز كەزەگىندە جەتىسۋدىڭ جۇيرىگى جانداربەك بۇلعاقوۆ پەن قىرعىز اقىنى ازامات بولگونباەۆ, باتىسقازاقستاندىق مۇرادىم ميرلانوۆ پەن قىرعىزستاندىق اسىلبەك ماراتوۆ ايتىستى.
مارەلى ءسات جەتىپ, قازىلار القاسىنىڭ شەشىمىمەن اقىندار ماراپاتتالدى. اتاپ ايتقاندا, ىنتالاندىرۋ جۇلدەسى جانە 300 مىڭ تەڭگەلىك سەرتيفيكات الماتىلىق سىرىم اۋەزحان, قىرعىزستاندىق بايان اكماتوۆقا بەرىلسە, 3-ورىن مەن 500 مىڭ تەڭگەلىك اقشالاي سىيلىق جەتىسۋلىق جالعاس ماقسۇتوۆ پەن ايىرقالپاقتى اقىن امانتاي كۋتماناليەۆكە بۇيىردى. مۇنان كەيىنگى جۇلدەلى 2-ورىن مەن 700 مىڭ تەڭگەلىك سىياقى ورالدىق مۇرادىم ميرلانوۆ پەن قىرعىز اقىنى كۋبات تۋكەشوۆتىڭ قانجىعاسىنا بايلاندى. سونداي-اق ايتىستىڭ ءبىرىنشى ورنى شىعىسقازاقستاندىق ايشولپان تىلەۋتاي مەن قىرعىز اقىنى ازامات بولگونباەۆقا بەرىلىپ, جەڭىمپازدارعا
1 ميلليون تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتى تابىستالدى. ال جامبىل جاباەۆتىڭ 175 جىلدىعىنا وراي وتكەن «توگەيىن جىردى حالقىما» اتتى حالىقارالىق ايتىستىڭ باس جۇلدەسىنە جەتىسۋدىڭ جۇيرىگى جانداربەك بۇلعاقوۆ پەن سان دودادا قىرعىز حالقىنىڭ نامىسىن قورعاپ جۇرگەن اسىلبەك ماراتوۆ لايىق دەپ تانىلدى. قوس باس جۇلدە يەگەرلەرىنە
1,5 ميلليون تەڭگەدەن اقشالاي سىياقى بەرىلدى.
– بۇل ءسوز باسەكەسىندە الاتاۋدى تەل ەمگەن تۋىستاس ەلدەردىڭ رۋحانياتى مەن مادەنيەتى ءبىر ەكەنى تاعى دا ايشىقتالدى. وسى ورايدا, ەكى ەلدىڭ دە اقىندارىنا جۇلدە تاعايىنداپ, قولداۋ كورسەتكەن الماتى وبلىسىنىڭ اكىمدىگىنە ريزاشىلىق بىلدىرەمىز. بۇل – تامىز ايىندا بىشكەكتە وتكەن قازاق-قىرعىز اقىندارى ايتىسىنىڭ زاڭدى جالعاسى. باۋىرلاستىقتى بەكەمدەي تۇسەتىن وسىنداي ءىس-شارالار الداعى ۋاقىتتا دا كوبىرەك ءوتىپ تۇرۋىنا تىلەكشىمىز, , – دەدى ماراپاتتاۋ ساتىندە قازىلار القاسىنىڭ توراعاسى, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى.
ايتپاقشى, جىر الىبى جامبىلدىڭ 175 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ شاراسى جەتىسۋدا ودان ءارى جالعاسىن تابادى. مىسالى, جاقىن كۇندەرى «جامبىل ىزىمەن» اتتى ەكسپەديتسيا جولعا شىعىپ, وعان قاتىسۋشىلار الماتى, تاراز, بىشكەك, ماسكەۋ, سانكت-پەتەربۋرگ قالالارىنا بارىپ, ۇلى جىراۋدىڭ ەسىمىن ۇلىقتايتىن بولادى.
الماتى وبلىسى
