قازاقستان • 19 قازان، 2021

قانداستار جولىندا ءالى دە كەدەرگى كوپ

119 رەت كورسەتىلدى

ەتنوستىق قازاقتار ءۇشىن ۇبت-نى الىپ تاستاۋ. دايىندىق كۋرستارىنىڭ باعىتىن تىلدىك كۋرستارعا وزگەرتۋ. قانداستارىمىزدى شەتەل ازامات­تى­عىنان شىعارۋ ماسەلەسىن ديپلوماتيالىق كەلىسسوزدەر نەمەسە ۇكىمەت­ارا­لىق كەلىسىمدەر ارقىلى شەشۋ. وسى جانە وزگە دە ماڭىزدى ۇسىنىستار «وتان­داستار قورى» كەاق جانىنداعى قوعامدىق كوميسسيانىڭ جەتىنشى وتى­رىسىندا كەڭىنەن تالقىلاندى.

قوعامدىق كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسىنا سەنات دەپۋتاتى، كوميسسيا توراعاسى مۇرات باقتيار ۇلى، قا­زاق­ستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايرات­كە­رى قارجاۋباي سارتقوجا، سەنات جانە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى، بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرى، مەملەكەتتىك ورگاندار جانە باق وكىلدەرى قاتىستى. باسقوسۋ بارىسىندا «قانداستارعا ۇبت تاپسىرۋ مەحانيزمىن وڭتايلاندىرۋ نەمەسە ۇبت-دان باسقا دا التەرناتيۆتى جولداردى ۇسىنۋ»، «شەتەلدەگى قازاق مادەني ورتالىقتارىن قولداۋ ما­سە­لەلەرى: الەمدىك وزىق ۇلگى جانە قا­زاق­ستاندىق تاجىريبە»، «ازاماتتىق العان قانداستاردىڭ شەتەلدەگى ەڭبەك وتىلدەرىن ەسەپكە الۋ» تاقىرىپتارىندا باياندامالار جاسالىپ، ولاردى سول­تۇس­تىك وڭىرگە ورنالاستىرۋ، قازاقس­تانداعى رەپاتريانتتاردىڭ قوس ازا­مات­تى­عى، زەينەتاقى تولەۋ سەكىلدى وزەكتى ما­سە­لە­لەر كوتەرىلدى.

قوعامدىق كوميسسيا وتىرىسىندا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە قان­داس­تاردىڭ قازاقستانداعى وقۋ ورىندارىنا تۇسۋىنە قاتىستى بىرنەشە ناقتى ۇسىنىس جاسالدى. «وتانداستار قورى» كەاق-تىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ماعاۋيا سارباسوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە، بۇگىندە ولارعا قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەرىنە تۇسۋگە ارنايى بولىنگەن مەملەكەتتىك كۆوتا 2-دەن 4 پايىزعا دەيىن ۇلعايعان. «ەلىمىزدە شەتەلدەن كەلگەن ازاماتتارىمىزعا تەگىن ءبىلىم الۋعا بارلىق جاعداي جا­سال­عان. بولون پروتسەسى جانە اكادە­ميا­لىق ۇتقىرلىق ورتالىعىنىڭ ستي­پەن­ديالىق باعدارلاماسى ارقىلى ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگى دە بار. الايدا بۇل باعدارلامالاردىڭ قاتىسۋشىلارى نەگىزىنەن موڭعوليا، قىتاي، وزبەكستان، يران، تۇرىكمەنستان، تاجىكستان، قىر­عىزستان جانە رەسەيدەن كەلگەن قان­داستار. ونىڭ ىشىندە موڭعوليا مەن وزبەكستانداعى وتانداستارىمىز ءۇشىن قازاقستاندىق باعدارلامالار سۇرا­نىس­قا يە. سەبەبى تەك وسى ەلدەردە عانا قا­زاق تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر جۇ­مىس ىستەيدى»، دەگەن م.سارباسوۆ وقۋعا تۇسۋگە نيەت بىلدىرۋشىلەردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلە جاتقانىمەن، كەرىسىنشە ناقتى وقۋعا تۇسكەندەر سانىنىڭ ازايعانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇعان ۇبت ەمتيحاندارىن تاپسىرۋ كەزىندەگى قيىندىقتار كەدەرگى كەلتىرۋدە. وسىعان وراي كوميسسيا وكىلى شەتەلدە تۇراتىن ەتنوستىق قازاقتاردى قازاقستاننىڭ ءبىلىم بەرۋ جوبالارىنا تارتۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرىن قايتا قاراۋدى ۇسىندى. پاندەميا كەزىندە ۇبت تاپسىرۋدا تۋىنداعان بىرقاتار ماسەلەگە جەكە-جەكە توقتالعان بايانداماشى قحر، تاجىكستان، رف، تۇرىكمەنستان سەكىلدى قازاق دياسپوراسى كوپ شوعىرلانعان ەلدەردەن ۇكىمەت­ارا­لىق ءبىلىم بەرۋ گرانتتارى بويىنشا ەتنوستىق قازاقتاردى كوبىرەك تارتۋ قاجەتتىگىن دە العا تارتتى.

جيىندا «قانداستاردى اقپاراتتىق قولداۋ ورتالىعىنا» ەلىمىزگە شەتەلدەردەن قونىس اۋدارىپ، قازاقستان ازاماتتىعىن العان قانداستارىمىزدىڭ كوپتەپ جۇگىنەتىنى دە ءسوز بولدى. ولاردىڭ باسىم بولىگى شەتەل ازاماتتىعىنان شىعا الماي جۇرگەندىكتەرىن ايتىپ، كومەك سۇرايدى ەكەن. سولاردىڭ دەنى – قىتاي مەن وزبەكستاننان كەلگەن ازاماتتار. بۇل جايىندا: «اتا زاڭى­مىز­دىڭ 10-بابىنىڭ 3-تارماعىنا جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى تۋرالى» زاڭنىڭ 3-بابىنا سايكەس، ەلىمىزدە قوس ازاماتتىققا تى­يىم سالىنعان. شەتەل ازاماتى ءبىر مەزگىلدە قازاقستاننىڭ دا ازاماتى بولا المايدى»، دەگەن جيىنعا قاتىسۋ­شى­لار بۇل ماسەلەنىڭ بۇرىننان بەرى كوتەرىلىپ كەلە جاتقانىن دا ەسكەرتتى.

تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قىتايدان 360 مىڭعا جۋىق قانداسىمىزدىڭ قونىس اۋدارعانىن حابارلاعان م.سارباسوۆ: «ولاردىڭ باسىم بولىگى قازاقستان ازاماتتىعىن قابىلداعان. بىراق كەيبىر قانداستارىمىز قىتاي ازاماتتىعىنان شىعۋ راسىمدەرىن ورىنداماعاندىقتان، قى­تايعا كەرى قايتقان كەزدە ءتۇرلى قيىندىق­تارعا تاپ بولۋدا جانە قازاق­ستان كونستيتۋتتسياسىنداعى تالاپ­تار­دىڭ ورىندالماۋىنا اكەپ سوق­تى­رۋدا»، دەپ ماسەلەنى اشىعىنان جەت­كىزدى.

وسىعان وراي جيىندا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە قازاقستانداعى رەپاتريانتتاردىڭ قوس ازاماتتىق ماسە­لەسىن شەشۋ جولدارىن قاراستىرۋ، شەتەل­دەگى قازاق مادەني ورتالىقتارىن قول­داۋدى كۇشەيتۋ جانە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مي­نيستر­­­لىگىمەن بىرلەسىپ ازاماتتىق ال­­عان قانداستاردىڭ شەتەلدەگى ەڭ­بەك وتىلدەرىن ەسەپكە الۋ، اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا قان­داس­تاردى ورنالاستىرۋدىڭ اۋقىمدى جۇمىستارىن جان-جاقتى جانە تولىق اقپاراتتاندىرۋ بويىنشا قولداۋدى كۇشەيتۋ جونىندە ۇسىنىستار بەرىلدى.

قوعامدىق كوميسسيا وتىرىسىندا سونىمەن قاتار ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە قانداستاردى بەيىمدەۋ جانە ىقپال­داس­تىرۋ ورتالىقتارى بويىنشا تۇرىپ جاتقان قانداستاردىڭ تۇرۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ، شەتتەن كەلگەندەردى تۇراقتى تىركەۋ، ازاماتتىق العان قانداس­تار­دىڭ ازاماتتىق الماعان وتباسى مۇ­شە­لەرىمەن بىرگە تۇرۋ ماسەلەلەرى بو­يىن­شا ءتيىستى قۇقىقتىق اكتىلەرگە وزگە­رىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جو­نىندەگى ۇسىنىستار جولداندى.

كوميسسيا وتىرىسىندا شەتەلدەگى قازاق ۇلتتىق مادەني ورتالىقتارىن قار­جىلاي قولداۋ ماسەلەسى دە قىزۋ تال­قىلاندى. ماسەلەن، قازاقتار قالىڭ شوعىرلانعان 6 شەتەلدە – رەسەيدىڭ ومبى قالاسىندا، گەرمانيانىڭ بەرلين، تۇركيانىڭ ىستانبۇل شاھارىندا، وزبەكستان استاناسى – تاشكەنتتە، ۋكراينانىڭ كيەۆ قالاسىندا جانە قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ باس قالاسى – بىشكەكتە اbai Yui مادەني-ىسكەرلىك ءۇيى اشىلعان. الداعى ۋاقىتتا تاعى ەكى ەلدە «اباي ءۇيىن» اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. الايدا وتىرىسقا قاتىسۋشىلار «اباي ۇيلەرى» اشىلعانىمەن شەتتەگى ەت­نوستىق قازاقتارمەن قارىم-قا­تى­ناستىڭ قارىشتاپ دامي قوي­ما­عا­نىن مويىنداپ وتىر. «ونىڭ باستى سەبەبى – قايتادان قاراجاتقا كەلىپ تىرەلەدى»، دەيدى ماعاۋيا قاناپيا ۇلى. «اbai Yui مادەني-ىسكەرلىك ۇيلەرىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ ءۇشىن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى تاراپىنان جاسالاتىن ناقتى قولداۋ رەتىندە ەتنوستىق قازاقتار قالىڭ شوعىرلانعان ەلدەردەگى قازاقستان ەلشىلىكتەرى عيماراتتارىنان ارنايى بولمەلەر ءبولىنىپ، كەڭسەلىك كەرەك-جاراقتارمەن تولىققاندى قام­تا­ماسىز ەتىلسە جانە ولاردى قار­جى­لان­دىرۋدىڭ زاڭدى تەتىكتەرى رەتتەلسە، جوس­پارلى جۇمىستار مەن تىڭ جوبالاردى جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرۋعا كەڭىنەن جول اشىلار ەدى»، دەيدى ول.

وسىعان وراي جيىن سوڭىندا قان­داس­تاردى بەيىمدەۋ جانە ىقپال­داس­تى­رۋ ورتالىقتارىن بار­لىق وڭىرلەردە اشۋ ماسەلەسىن وزەك­تەندىرۋ ۇكىمەت جا­نىنداعى شەتەلدەگى وتانداستارمەن ما­دە­ني-گۋمانيتارلىق بايلانىستى دامىتۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا وتىرىسىنىڭ قاراۋىنا جىبەرىلەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

دجەرۆونتا دەۆيس جەڭىل سالماقتى تاڭدادى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 17:45

ۇقساس جاڭالىقتار