قاراساز اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىن كەيىپكەر ەتە وتىرىپ, مۇزبالاق اقىننىڭ مەرەيتويىنا ورايلاستىرىلا تۇسىرىلگەن «قاراساز كوشەلەرى» اتتى دەرەكتى تۋىندى تانىستىرىلىمىنىڭ قازاقستان جازۋشىلار وداعىندا ءوتۋىنىڭ ءمانى زور. قۇيىلىم-قۇيماسى بولەك, جارقىلداعان وتتى جىرلار وسى وردادا وقىلىپ, قاۋمالاعان قالامگەر وسى ورتادا مويىنداعان اقىننىڭ تويى ءوز شاڭىراعىنان باستاۋ الۋى قاي جاعىنان دا قيسىندى. «قاراساز كوشەلەرى» – قازاق پوەزياسىنا قۇبىلىس بولىپ كەلگەن اقىننىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن دارىپتەۋدە تاپتاۋرىندىلىققا ۇرىنباي, ۇلى پەرزەنتتىڭ ولەڭ-جىرىنىڭ تۇما-بۇلاعى بولعان تۋعان ولكەسىندەگى ۇرپاعىنىڭ وزىنە دەگەن بۇگىنگى قۇرمەتىن كورسەتكەن ادەبي-تانىمدىق بىرەگەي دۇنيە بولىپ جارىققا شىققانىن باستى ەرەكشەلىگى رەتىندە اتاپ وتكەن ورىندى.
فيلم جولدان باستالادى. مۇقاعالي جولىنان. بالا مۇقاعاليدىڭ كوكىرەگىندەگى ولەڭگە دەگەن وتتى ۇرلەپ, قيالىنا قانات بايلاپ, تالانتىن ۇشتاعان قاراسازدىڭ تامىلجىعان تابيعاتىنا تامسانىپ, وسى اۋىلدىڭ تاعى ءبىر دارىندى تۋماسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ۇلتتىق تەاتردىڭ بەلدى ءارتىسى ەركەبۇلان دايىروۆ پەن بەلگىلى سىقاقشى ولجاس سىدىقبەك بىرگە ساپارلاپ كەلەدى. «قاراسازدىڭ قارا سيراق بالاسى مەن قازىنالى قارتىنىڭ اقىن ولەڭىن جاتقا ايتاتىنى راس پا ەكەن؟» تۋعان اۋىلىنا جول باستاپ كەلە جاتقان ەركەبۇلان كۇمانسىز شىندىققا ۇزەڭگىلەس جولداسىنىڭ كوزىن جەتكىزگىسى كەلەدى.
الدىمەن قاسقاسۋدا شومىلىپ جۇرگەن كەكىلدى بالالار جولىقتى. ارادا تالاي اسۋلار وتسە دە وتكەن عاسىردا ءومىر سۇرگەن اتاقتى اتالارىنىڭ ولەڭىن جيىرما ءبىرىنشى عاسىردىڭ بالالارى سياسى كەپپەگەن, جاڭا جازىلعان جىر سەكىلدى جارىسا وقيدى. بىرىنەن ءبىرى اسىپ ءتۇسىپ, ءبىرىن ءبىرى قايتالاعىسى كەلمەيدى. مۇقاعاليدىڭ ءيىر-شيىرى كوپ كۇردەلىلەۋ تاعدىرىنىڭ مۇڭلى بوياۋى جاعىلعان ولەڭدەرى بالالاردىڭ اسىعىپ-اپتىعىپ وقىعان بالعىن داۋىسىندا باقىتتى رەڭك الىپ, سۇتتەي تازا, سۇلۋ سيپاتىن ۇستەمەلەي تۇسەدى. وزەنگە شومىلىپ, كۇنگە كۇيىپ, ولەڭ وقىپ, ناعىز ۋايىمسىز بالالىق شاقتى باستان وتكەرىپ جۇرگەن بۇلدىرشىندەر «امانات» اتتى قاستەرلى ۇعىمعا ادالدىعىن وسىلاي اڭعارتىپ تۇر.
جازدىڭ سوڭىن الا فيلم تۇسىرۋگە كەلگەندەر ەرتە باستان قىستىڭ قامىن ويلاپ, ءشوپ شاۋىپ جۇرگەن شارۋا ادامدارىنا تاياۋ كەلدى. ەن دالادا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەندەردەن ەركەبۇلان ولەڭ سۇرادى, تىركەمەسىمەن ءشوپ وراپ جۇرگەن تراكتورشى دا, ايىر ۇستاپ, شومەلە سالعاندار دا قامشى سالدىرماي, قارا ولەڭدى قاتار-قاتار شۇبىرتا جونەلدى. بايقاعانىمىز, كۇنقاقتى بولىپ, قارا جۇمىسپەن شىنىققان قاراپايىم ەڭبەكتورىلاردىڭ كەيبىرەۋى ولەڭ وقىعاندا, قالانىڭ سالتاناتتى كەشتەرىن ءان-جىرمەن كوركەمدەپ جۇرگەن ساحنا ارتىستەرىن جولدا قالدىرادى. ولەڭ قۋاتىن سەزىنەتىنى, جۇرەگىنەن وتكىزىپ, ومىرىمەن قابىستىرا الاتىنى كورىنىپ تۇر. كوپشىلىك الدىندا ءجيى وقىعاندىقتان بولار, داۋىس مانەرى ورنىققان.
«مۇقاعاليدىڭ ادەبيەتتەگى بۇلجىماس تابىسىنىڭ سىرى نەدە؟» ولجاس وسى سۇراقتى قويعاندا, باقشاسىندا كارتوپ تۇپتەپ جۇرگەن ءۇي شارۋاسىنداعى داريعا تاتەمىز مۇدىرمەدى. مۇقاعاليدى ۋاقىت تۇڭعيىعىنا سىڭبەيتىن ۇلى تۇلعاعا اينالدىرعان نەگىزگى قاسيەتى مەن ەرەكشەلىگىن كانىگى ادەبيەت سىنشىسى سياقتى سۇيرىكتەي ءۇش ساۋساعىن بۇگىپ تۇرىپ سانامالاپ ايتىپ بەردى. اقىن پوەزياسى «قاراپايىمدىلىق. شىنايىلىق. تەرەڭدىك» دەيتىن نەگىزگى ءۇش قاعيداعا قۇرىلعان. داريعانىڭ ءتاستۇيىن تۇجىرىمىمەن كەلىسپەسكە بولمايدى.
قاراسازعا بارىپ كەلگەندەي كۇي كەشكەن كوپشىلىك ءبىر ساعاتتىڭ قالاي وتكەنىن بايقاماي دا قالدى. اقىن جىرىنان رۋح العان ءار ادامنىڭ جۇرەگىندەگى وتانشىلدىق سەزىم قاپىسىز سەندىردى. اقيىق ۇلدىڭ ولەڭدەرىنە قۇشتارلىقتى باسەڭدەتىپ الماي, ومىرشەڭ جىرلارعا ءورىس سىيلاپ كەلە جاتقان قاراسازدىقتاردىڭ تولقىننان تولقىن قۋالاپ جالعاعان بۇل ءداستۇرى كوپكە ۇلگى. الماتى قالاسىنداعى رۋحاني ءىس-شارالاردىڭ باسى-قاسىندا جۇرەتىن مادەنيەت جاناشىرى, قالا اكىمىنىڭ كەڭەسشىسى ماماي احەتوۆ: «كەز كەلگەن ونەردىڭ تۇرىندە گارمونيا, ۇيلەسىم دەگەن تۇسىنىك بار. ءبىز كەيىنگى كەزدە سەريال تۇسىرسەك تە, فيلم ۇسىنساق تا, وسى ءبىر ۇيلەسىمنەن ايىرىلىپ قالعاندايمىز. ءجۇزى وپا-دالاپپەن جاسىرىلعان, ونىڭ بەرگى جاعىندا ءسوز بويىنا سىڭبەگەن, ايتىپ تۇرعان ءسوزىن ءوزى تۇسىنبەي تۇرعانى ءبىلىنىپ تۇراتىن فيلمدەرگە بويىمىز ابدەن ۇيرەنىپ, ەتىمىز دە ولە باستاعان ەدى. كورەرمەندى «بىزگە وسى دا بولادى» دەگەن ءبىر كونبىستىك بيلەپ العان-دى. «قاراساز كوشەلەرىن» كورىپ وتىرىپ, ءفيلمدى تۇسىرگەن توپتىڭ ادام مەن تابيعات, قاراپايىمدىلىق پەن شىنايىلىقتىڭ ۇيلەسىمىن ەكرانعا الىپ شىققانىنا قۋاندىق. ءفيلمنىڭ ۇلكەن جەتىستىگى وسى ۇيلەسىمىندە دەپ ويلايمىن. بىزگە بۇگىن وسى نارسە جەتىسپەي ءجۇر. قازاقتىڭ ىشىنەن شىققان, جانىنان شىققان جانە قازاقتى بىلەتىن ادامداردى اسپەتتەيتىن, ىشتەن شىققان تالانتتاردى باعالايتىن ۋاقىت الدەقاشان جەتتى. بۇل فيلم وسى ويىمىزدىڭ جارقىن دالەلى بولدى», دەگەن پىكىرى «قاراساز كوشەلەرىنە» بەرىلگەن ءادىل باعا ىسپەتتى.
ءفيلمنىڭ پروديۋسەرى – سەرجان مولداسان ۇلى, قارجىلىق جاعىنان قولداۋ كورسەتكەن – كاسىپكەر توقتار مۇقامەدي. جاڭا تۋىندىعا اسەت يمانباەۆ, سافۋان شايمەردەنوۆ سەكىلدى بەلگىلى تەاتر جانە كينو اكتەرلەر جانە ءداستۇرلى ءان ونەرىنىڭ بەلدى وكىلى تىلەۋلەس قۇرمانعاليەۆ قاتىسقان. ءفيلمدى كوركەمدىك جاعىنان ارلەۋگە مۇقاعالي ولەڭدەرىنە جازىلعان اندەر دە ۇتىمدى پايدالانىلعان.
كەش سوڭىندا اقىننىڭ ۇلى جۇلدىز ماقاتاەۆ پەن كەلىنى باقىتگۇل ءسوز الىپ, ءفيلمدى تۇسىرگەن شىعارماشىلىق توپقا العىس ايتىپ, رۋحاني كەڭىستىكتى تولتىرۋعا بەت تۇزەگەن تىڭ تۋىندىعا ءسات ساپار تىلەدى.
