ەكونوميكا • 29 تامىز، 2021

سۇرانىسقا يە باعدارلاما

104 رەت كورسەتىلدى

2010 جىلدان بەرى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقان «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» باعدارلاماسى كاسىپكەرلەر اراسىندا سۇرانىسقا يە جوبا سانالادى. باعدارلاما بيزنەسكە قارجىلاي ءارى قارجىلاي ەمەس قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى.

ۇلتتىق ەكونوميكا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر جاقسىلىقوۆ اتاپ وتكەندەي، باعدارلاما كاسىپكەر­لەر­دىڭ نەسيەلەرىنە كەپىلدىك بەرەدى، پايىزدىق مولشەرلەمەلەردى سۋب­سي­ديالايدى، مەملەكەتتىك گرانت­تار ۇلەستىرەدى، سونداي-اق بيز­نەس جوبالارعا ينجەنەرلىك ينفرا­قۇ­رى­لىمدى جەتكىزەدى. باعدارلاما ايا­سىنداعى جەڭىلدەتىلگەن نەسيە جىل­دىق 6 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن 5 جىلعا بەرىلەدى. 7 ملرد تەڭگەگە دەيىن نەسيە الۋعا بولادى. سالالىق شەك­تەۋ جوق.

2019 جىلدان باستاپ «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» باعدارلاماسى اياسىندا باسىم جوبالارعا نەسيە بەرۋ تەتىگى ەنگىزىلدى. كوپشىلىك ءۇشىن بۇل تەتىك «قاراپايىم زاتتار ەكو­نوميكاسى» باعدارلاماسى رە­تىن­دە بەلگىلى. باعدارلاما حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردى قولداۋعا با­عىتتالعان. ياعني جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ قۋاتىن ەسەلەۋگە، الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى بويىنشا ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قام­تا­ماسىز ەتۋگە جانە حالىقتىڭ وعان دەگەن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل باعدارلاما شەڭبەرىندە كاسىپكەرلەرگە 6 پا­يىز­دىق مولشەرلەمە بويىنشا جەڭىل­دە­تىلگەن نەسيە ۇسىنىلادى. سوماسى شەكتەلمەيدى. ال سۋبسيديالاۋ مەر­زى­مى – 10 جىل.

– ەكونوميكانىڭ زارداپ شەككەن سالالارىنداعى كاسىپكەرلەردى قولداۋ ءۇشىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس كرەديتتەرىن قايتا قارجىلاندىرۋ جۇزەگە اسىرىلادى. ەكونوميكالىق قىزمەت تۇرلەرىنىڭ تىزبەسى كەڭەيتىلدى. سۋبسيديالاۋ مەرزىمى 3 ايعا ۇزار­تىل­دى. بۇل ماقساتقا بيۋدجەتتەن 18،4 ملرد تەڭگە ءبولىندى، – دەدى ت.جاقسىلىقوۆ.

ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ سۇرانىسقا يە قۇرالىنىڭ ءبىرى – ميكروكرەديتتەۋ. بىلتىر «بيز­نەس­تىڭ جول كارتاسى – 2025» باع­دار­لاماسى شەڭبەرىندە بيزنەستى ميكروكرەديتتەۋ جوباسى باستالدى. اتالعان باعىت بويىنشا 5 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە بەرىلەدى. قارىز 6 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن كەپىل­سىز ۇلەستىرىلەدى. سونداي-اق ينۆەس­تي­تسيالىق ماقساتقا 20 ملن تەڭگەگە دەيىن اينالىم قاراجاتى بەرىلەدى.

وسى جىلدىڭ 7 ايىندا «بيزنەس­­تىڭ جول كارتاسى – 2025» جانە «قا­را­پايىم زاتتار ەكونوميكا­سى» باع­دارلامالارى اياسىندا 801،2 ملرد تەڭگەگە 25،3 مىڭ­نان استام جوبا جەڭىلدىكپەن قارجى­لان­دىرىلدى. تارقاتىپ ايتار بولساق، قاڭتار-شىلدە ارالىعىندا 603،7 ملرد تەڭ­گە­گە 14،4 مىڭ جوبا سۋبسي­ديا­لانعان. باعدارلامالار ىسكە قوسىل­عان­نان بەرى 45،3 مىڭ جوباعا 4،6 ترلن تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا بەرىلگەن.

سونداي-اق 11 مىڭ جوباعا 197،5 ملرد تەڭگە كولەمىندە كەپىلدىك بە­رىل­دى. باعدارلامالار ىسكە قو­سىل­عان­نان بەرى 638،2 ملرد تەڭگەگە 24،3 مىڭ جوبا كەپىلدەندەرىلگەن. بۇدان بولەك، ەكونوميكانىڭ زارداپ شەككەن سالاسىنا جاتاتىن 467 جوبا 50 ملرد تەڭگەگە سۋبسيديالانعان. 62 ملرد تەڭگەگە 10 مىڭنان استام ميكروكرەديت بەرىلدى.

سونىمەن قاتار «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلعان ساتتەن باستاپ 10،3 ملرد تەڭگەگە 4 155 مەملەكەتتىك گرانت بەرىلگەن. 162 ملرد تەڭگەگە جەتىس­پەي­تىن ينفراقۇرىلىمدى جەتكى­زۋ بويىنشا 930 جوبا ىسكە اسىرىلعان.

باعدارلامالار جۇزەگە اسى­رىل­عان ساتتەن باستاپ شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى 109 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرعان. ولار 49 ترلن تەڭگەگە ءونىم شىعارىپ، قىزمەت كورسەتتى. تيىسىنشە، بيۋدجەتكە 3،1 ترلن تەڭگە سالىق تولەنگەن. ورتا ەسەپپەن بيۋدجەتتەن بولىنگەن 1 تەڭگە سۋبسيديا 6 تەڭگە كولەمىندەگى سالىق اۋدارىمىمەن قايتارىلدى.

– مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ قار­­جىلىق جانە قارجىلىق ەمەس شا­را­­لارىنان باسقا، ۇكىمەت بيزنەس جۇكتەمەسىن ازايتۋعا، سۇرانىس نا­رىق­تارىنا قولجەتىمدىلىكتى قام­تا­ماسىز ەتۋگە، جاڭا رەتتەۋشىلىك سايا­ساتتى ەنگىزۋگە باعىتتالعان بىر­قات­ار وزگە دە شارالاردى قابىلدادى. ماسەلەن، 2020 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ارناۋلى سالىق رەجىمى پايدالانىلاتىن شاعىن جانە ميكرو كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى تابىس سا­لى­عىنان بوساتىلدى. وسىلايشا، 1،2 ملن شاعىن جانە ميكرو بيزنەس سۋبەكتىسى 382 ملرد تەڭگە ۇنەمدەدى. ءسويتىپ، ۇنەمدەلگەن قارجىنى اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا جۇمساۋعا مۇمكىندىك بەرىلدى، – دەدى ت.جاقسىلىقوۆ.

سونداي-اق بيىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ زارداپ شەككەن سالالاردا الىنعان تابىستىڭ 3 پايىزدىق مولشەرلەمەسىمەن بولشەك سالىقتىڭ جاڭا ارنايى رەجىمى ەنگىزىلدى. بۇل جۇكتەمەنى ازايتادى جانە سالىق­تار­دى ەسەپتەۋ مەن تولەۋ ءتار­تى­بىن جە­ڭىلدەتەدى. شىعىستاردىڭ كۇردەلى ەسەبىن جۇرگىزۋ تالاپ ەتىل­مەي­دى.

– 2021 جىلعى 1 ساۋىردەن باس­تاپ 2021 جىلعى 1 شىلدەگە دەيىن زارداپ شەككەن سالالاردا ەڭبەكاقى تولەۋ قورىنان سالىقتاردى تولەۋ كەيىنگە قالدىرىلدى. بۇل شارانى 925 مىڭ جۇمىسشى مەن 137 مىڭعا جۋىق بيزنەس سۋبەكتىسى پايدالاندى. بۇدان بولەك، وسى جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ جاڭادان قۇرىلعان وندىرىستىك كومپانيالار ءۇشىن 70 پايىز مولشەرىندە قوسىمشا قۇن سالىعى بويىنشا قوسىمشا ەسەپكە الۋ قۇقىعى بەرىلدى. كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە ۇسى­نىلعان قورعاۋ قۇرالدارىنىڭ قۇنى جەكە تابىس سالىعىنان بوساتىلدى. كەلەسى جىلدان باستاپ بيز­نەس­تى جاڭا نەگىزگى قورلارعا قايتا ين­ۆەستيتسيالاۋعا پايدالانىلاتىن تابىسقا كورپوراتيۆتىك تابىس سالى­عى­نان بوساتۋ جونىندەگى شارالار كوزدەلگەن، – دەپ ناقتىلادى ۇلتتىق ەكونوميكا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى.

«دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قو­رىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى ءاليا اعىباەۆانىڭ ايتۋىنشا، قور «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» جانە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلامارى ىسكە قوسىلعاننان بەرى 68،5 مىڭ جوباعا قولداۋ كورسەتكەن. بۇل دەگەنىمىز – 5،3 ترلن تەڭگە. اتاپ ايتقاندا، 44 مىڭ جوبانىڭ نەسيە مولشەرلەمەسى سۋبسيديالانعان – 4،5 ترلن تەڭگە. 747 ملرد تەڭگە كولەمىندە 24 500 جو­با­عا كەپىلدىك بەرىلگەن.

– بيىلعى 7 ايدا باعدار­لا­ما­لاردىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سا­لىس­تىرعاندا ايتارلىقتاي ءوسىم باي­قا­­تىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا، ەكى باع­دارلاما اياسىنداعى قولداۋعا يە بولعان بيزنەس نىساندارىنىڭ سانى 10 ەسە وسكەن. بىلتىر 7 ايدا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىندا 2 300 جوبا قولداۋعا يە بول­سا، بيىل اتالعان كورسەتكىش 25 مىڭعا تەڭ. نەسيەلەر سوماسى 246 ملرد تەڭگەدەن 740 ملرد تەڭگەگە جەتتى. ياعني ءۇش ەسە ءوستى. 14 مىڭنان استام جوبانىڭ نەسيە مول­شەر­لەمەسى سۋبسيديالاندى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سا­لىس­تىر­عاندا 11 ەسە ارتىق. ال بەرىلگەن نەسيە كولەمى 3 ەسەگە ءوسىپ، 542 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. سۋبسيديا الۋعا ءوتىنىش بەرگەن كاسىپكەرلىك سالالارى بويىنشا وڭدەۋ ونەركاسىبى، قىزمەت كورسەتۋ جانە ساۋدا الدىڭعى قاتاردا تۇر. كەپىلدىك العان جوبالار سانى 10 900-دەن استى. بىلتىرمەن سالىستىرعاندا كورسەتكىش 11 ەسە ءوستى. كەپىلدەندىرىلگەن نەسيەلەردىڭ جالپى سوماسى 197 ملرد تەڭگەنى قۇرادى، – دەيدى ءا.اعىباەۆا.

سوڭعى جاڭالىقتار

پەتر يان ۇزدىكتەر قاتارىنا ەندى

جەكپە-جەك • بۇگىن، 16:05

ۇقساس جاڭالىقتار