ۇلتتىق ەكونوميكا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر جاقسىلىقوۆ اتاپ وتكەندەي, باعدارلاما كاسىپكەرلەردىڭ نەسيەلەرىنە كەپىلدىك بەرەدى, پايىزدىق مولشەرلەمەلەردى سۋبسيديالايدى, مەملەكەتتىك گرانتتار ۇلەستىرەدى, سونداي-اق بيزنەس جوبالارعا ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى جەتكىزەدى. باعدارلاما اياسىنداعى جەڭىلدەتىلگەن نەسيە جىلدىق 6 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن 5 جىلعا بەرىلەدى. 7 ملرد تەڭگەگە دەيىن نەسيە الۋعا بولادى. سالالىق شەكتەۋ جوق.
2019 جىلدان باستاپ «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» باعدارلاماسى اياسىندا باسىم جوبالارعا نەسيە بەرۋ تەتىگى ەنگىزىلدى. كوپشىلىك ءۇشىن بۇل تەتىك «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى رەتىندە بەلگىلى. باعدارلاما حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردى قولداۋعا باعىتتالعان. ياعني جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ قۋاتىن ەسەلەۋگە, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى بويىنشا ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە حالىقتىڭ وعان دەگەن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل باعدارلاما شەڭبەرىندە كاسىپكەرلەرگە 6 پايىزدىق مولشەرلەمە بويىنشا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە ۇسىنىلادى. سوماسى شەكتەلمەيدى. ال سۋبسيديالاۋ مەرزىمى – 10 جىل.
– ەكونوميكانىڭ زارداپ شەككەن سالالارىنداعى كاسىپكەرلەردى قولداۋ ءۇشىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس كرەديتتەرىن قايتا قارجىلاندىرۋ جۇزەگە اسىرىلادى. ەكونوميكالىق قىزمەت تۇرلەرىنىڭ تىزبەسى كەڭەيتىلدى. سۋبسيديالاۋ مەرزىمى 3 ايعا ۇزارتىلدى. بۇل ماقساتقا بيۋدجەتتەن 18,4 ملرد تەڭگە ءبولىندى, – دەدى ت.جاقسىلىقوۆ.
ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ سۇرانىسقا يە قۇرالىنىڭ ءبىرى – ميكروكرەديتتەۋ. بىلتىر «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بيزنەستى ميكروكرەديتتەۋ جوباسى باستالدى. اتالعان باعىت بويىنشا 5 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە بەرىلەدى. قارىز 6 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن كەپىلسىز ۇلەستىرىلەدى. سونداي-اق ينۆەستيتسيالىق ماقساتقا 20 ملن تەڭگەگە دەيىن اينالىم قاراجاتى بەرىلەدى.
وسى جىلدىڭ 7 ايىندا «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» جانە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلامالارى اياسىندا 801,2 ملرد تەڭگەگە 25,3 مىڭنان استام جوبا جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرىلدى. تارقاتىپ ايتار بولساق, قاڭتار-شىلدە ارالىعىندا 603,7 ملرد تەڭگەگە 14,4 مىڭ جوبا سۋبسيديالانعان. باعدارلامالار ىسكە قوسىلعاننان بەرى 45,3 مىڭ جوباعا 4,6 ترلن تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا بەرىلگەن.
سونداي-اق 11 مىڭ جوباعا 197,5 ملرد تەڭگە كولەمىندە كەپىلدىك بەرىلدى. باعدارلامالار ىسكە قوسىلعاننان بەرى 638,2 ملرد تەڭگەگە 24,3 مىڭ جوبا كەپىلدەندەرىلگەن. بۇدان بولەك, ەكونوميكانىڭ زارداپ شەككەن سالاسىنا جاتاتىن 467 جوبا 50 ملرد تەڭگەگە سۋبسيديالانعان. 62 ملرد تەڭگەگە 10 مىڭنان استام ميكروكرەديت بەرىلدى.
سونىمەن قاتار «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلعان ساتتەن باستاپ 10,3 ملرد تەڭگەگە 4 155 مەملەكەتتىك گرانت بەرىلگەن. 162 ملرد تەڭگەگە جەتىسپەيتىن ينفراقۇرىلىمدى جەتكىزۋ بويىنشا 930 جوبا ىسكە اسىرىلعان.
باعدارلامالار جۇزەگە اسىرىلعان ساتتەن باستاپ شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى 109 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرعان. ولار 49 ترلن تەڭگەگە ءونىم شىعارىپ, قىزمەت كورسەتتى. تيىسىنشە, بيۋدجەتكە 3,1 ترلن تەڭگە سالىق تولەنگەن. ورتا ەسەپپەن بيۋدجەتتەن بولىنگەن 1 تەڭگە سۋبسيديا 6 تەڭگە كولەمىندەگى سالىق اۋدارىمىمەن قايتارىلدى.
– مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ قارجىلىق جانە قارجىلىق ەمەس شارالارىنان باسقا, ۇكىمەت بيزنەس جۇكتەمەسىن ازايتۋعا, سۇرانىس نارىقتارىنا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە, جاڭا رەتتەۋشىلىك ساياساتتى ەنگىزۋگە باعىتتالعان بىرقاتار وزگە دە شارالاردى قابىلدادى. ماسەلەن, 2020 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ارناۋلى سالىق رەجىمى پايدالانىلاتىن شاعىن جانە ميكرو كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى تابىس سالىعىنان بوساتىلدى. وسىلايشا, 1,2 ملن شاعىن جانە ميكرو بيزنەس سۋبەكتىسى 382 ملرد تەڭگە ۇنەمدەدى. ءسويتىپ, ۇنەمدەلگەن قارجىنى اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا جۇمساۋعا مۇمكىندىك بەرىلدى, – دەدى ت.جاقسىلىقوۆ.
سونداي-اق بيىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ زارداپ شەككەن سالالاردا الىنعان تابىستىڭ 3 پايىزدىق مولشەرلەمەسىمەن بولشەك سالىقتىڭ جاڭا ارنايى رەجىمى ەنگىزىلدى. بۇل جۇكتەمەنى ازايتادى جانە سالىقتاردى ەسەپتەۋ مەن تولەۋ ءتارتىبىن جەڭىلدەتەدى. شىعىستاردىڭ كۇردەلى ەسەبىن جۇرگىزۋ تالاپ ەتىلمەيدى.
– 2021 جىلعى 1 ساۋىردەن باستاپ 2021 جىلعى 1 شىلدەگە دەيىن زارداپ شەككەن سالالاردا ەڭبەكاقى تولەۋ قورىنان سالىقتاردى تولەۋ كەيىنگە قالدىرىلدى. بۇل شارانى 925 مىڭ جۇمىسشى مەن 137 مىڭعا جۋىق بيزنەس سۋبەكتىسى پايدالاندى. بۇدان بولەك, وسى جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ جاڭادان قۇرىلعان وندىرىستىك كومپانيالار ءۇشىن 70 پايىز مولشەرىندە قوسىمشا قۇن سالىعى بويىنشا قوسىمشا ەسەپكە الۋ قۇقىعى بەرىلدى. كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە ۇسىنىلعان قورعاۋ قۇرالدارىنىڭ قۇنى جەكە تابىس سالىعىنان بوساتىلدى. كەلەسى جىلدان باستاپ بيزنەستى جاڭا نەگىزگى قورلارعا قايتا ينۆەستيتسيالاۋعا پايدالانىلاتىن تابىسقا كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىنان بوساتۋ جونىندەگى شارالار كوزدەلگەن, – دەپ ناقتىلادى ۇلتتىق ەكونوميكا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى.
«دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى ءاليا اعىباەۆانىڭ ايتۋىنشا, قور «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» جانە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلامارى ىسكە قوسىلعاننان بەرى 68,5 مىڭ جوباعا قولداۋ كورسەتكەن. بۇل دەگەنىمىز – 5,3 ترلن تەڭگە. اتاپ ايتقاندا, 44 مىڭ جوبانىڭ نەسيە مولشەرلەمەسى سۋبسيديالانعان – 4,5 ترلن تەڭگە. 747 ملرد تەڭگە كولەمىندە 24 500 جوباعا كەپىلدىك بەرىلگەن.
– بيىلعى 7 ايدا باعدارلامالاردىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي ءوسىم بايقاتىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, ەكى باعدارلاما اياسىنداعى قولداۋعا يە بولعان بيزنەس نىساندارىنىڭ سانى 10 ەسە وسكەن. بىلتىر 7 ايدا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىندا 2 300 جوبا قولداۋعا يە بولسا, بيىل اتالعان كورسەتكىش 25 مىڭعا تەڭ. نەسيەلەر سوماسى 246 ملرد تەڭگەدەن 740 ملرد تەڭگەگە جەتتى. ياعني ءۇش ەسە ءوستى. 14 مىڭنان استام جوبانىڭ نەسيە مولشەرلەمەسى سۋبسيديالاندى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 11 ەسە ارتىق. ال بەرىلگەن نەسيە كولەمى 3 ەسەگە ءوسىپ, 542 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. سۋبسيديا الۋعا ءوتىنىش بەرگەن كاسىپكەرلىك سالالارى بويىنشا وڭدەۋ ونەركاسىبى, قىزمەت كورسەتۋ جانە ساۋدا الدىڭعى قاتاردا تۇر. كەپىلدىك العان جوبالار سانى 10 900-دەن استى. بىلتىرمەن سالىستىرعاندا كورسەتكىش 11 ەسە ءوستى. كەپىلدەندىرىلگەن نەسيەلەردىڭ جالپى سوماسى 197 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, – دەيدى ءا.اعىباەۆا.
