بىلتىر ىندەتتىڭ العاشقى ەكپىنىمەن توقتاپ قالعان توكيو وليمپياداسى بيىل دۇبىرلەپ ءوتىپ, تاريح قويناۋىنا كەتتى. سول سياقتى دۋبايدا ءوتۋى ءتيىس بولعان «ەكسپو-2020» كورمەسى دە الداعى قازان ايىنان باستاپ كەلەر جىلدىڭ ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن ادامزاتتىڭ شىعارماشىلىعىن, يننوۆاتسيالارىن, پروگرەسى مەن مادەنيەتىن تانىتاتىن پاندەميا كەزەڭىندەگى ەڭ ءىرى جاھاندىق جيىنداردىڭ ءبىرى بولماق. مىنە, وسىلاي جەر بەتىندەگى جاسامپاز تىرشىلىك ەڭ ءبىر كۇردەلى كەزەڭدە دە جالعاسا بەرمەك.
ال ەلىمىزدە كارانتيندىك شەكتەۋلەر قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدەن بۇرىن, قاي جەردە دە قادامىمىزدى شەكتەۋگە ۇلاسىپ بارا جاتىر ما دەگەن ويعا قالعاندار بارشىلىق. سەبەبى قالالاردا ءبىراز ۋاقىت بويى سەنبى, جەكسەنبى كۇندەرى قوعامدىق كولىكتىڭ جۇرۋىنە رۇقسات بەرىلگەن جوق. ساۋدا ورتالىقتارىنىڭ دا قىزمەتى شەكتەلدى. بىراق پارادوكس دەۋگە دە بولا ما, جۇمىس كۇندەرى ىعى-جىعى تولعان اۆتوبۋستاردا دا, ءتۇرلى قىزمەت كورسەتۋ نىساندارىندا دا, جابىق عيماراتتاردا دا تولىمدىلىقتى 50 پايىزعا عانا ساقتاۋ تالابى ورىندالماعانىنا ءدۇيىم جۇرتشىلىق كۋا. سودان دا بولار, ەل ىشىندە «بۇل ۆيرۋس دەمالىس كۇندەرى ەلمەن بىرگە دەمالادى ەكەن» دەگەن قىجىرتپا ءسوز دە تارادى. الەۋمەتتىڭ الەۋەتى السىرەدى.
جۋىردا الماتىلىق كاسىپكەرلەر دەمالىس كۇندەرىنىڭ بىرىندە جۇمىس ىستەۋگە رۇقسات سۇراعان بولاتىن. ويتكەنى شاھارداعى 150 مىڭعا جۋىق جەكە كاسىپكەرلەردىڭ باسىم بولىگى دەمالىس كۇندەرى ەنگىزىلگەن لوكداۋنعا بايلانىستى تابىستارىنىڭ جارتىسىنان قاعىلعانىن جەتكىزدى. بۇل اسىرەسە بازارلار مەن ساۋدا ورىندارىنا قاتىستى كەپ.
مىنە, وسى جاعدايلاردى ەسەپكە العان بولار, اپتا ورتاسىندا ەل اۋماعىنداعى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ شەشىمىمەن كارانتين شەكتەۋلەرى ەداۋىر جەڭىلدەتىلدى. قوعامدىق كولىكتەردىڭ قوزعالىسىنا سەنبىدە رۇقسات بەرىلەتىن بولدى. ەڭ باستىسى, Ashyq جۇيەسىن قولدانۋشى بيزنەس نىساندارىنا ءتۇن ورتاسىنا دەيىن جۇمىس ىستەۋگە جول اشىلماق. سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەردى تولىعىمەن ۆاكتسينالاۋ دا وففلاين فورماتتا باستالاتىن جاڭا وقۋ جىلىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن جان-جاقتى قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەيتىنى انىق.
مۇنىڭ بارلىعى, پاندەميا كەزەڭىندەگى قاۋىپسىزدىكتىڭ ورتاق ماقسات, ورتاق مۇددە ەكەنىن كورسەتەدى. ياعني ازاماتتار ۆاكتسينا الۋدىڭ قوعامنىڭ مەديتسينالىق قاۋىپسىزدىگىنە عانا ەمەس, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىگىنە دە قوسار ۇلەس ەكەنىن سانالى تۇردە باعامدايتىن كەزەڭ تۋدى. بۇل ءۇشىن ەڭ باستى قاجەتتىلىك – قوعامنىڭ ءوزارا تۇسىنىستىگى. بۇل وتباسىلىق دەڭگەيدەن باستاپ حالىقارالىق دارەجەگە دەيىن پاندەميا پروبلەمالارىن بىرگە كۇرەسۋ ارقىلى جەڭۋگە بولاتىنىن ءتۇسىنۋ. بۇعان مىسال رەتىندە «ەكسپو-2020» كورمەسىن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ YouGov-پەن بىرلەسىپ وتكىزگەن ساۋالداما بارىسىندا COVID-19 تۋعىزعان الەمدەگى تۇبەگەيلى وزگەرىستەر كونتەكستىندە ادامداردىڭ كوڭىل-كۇيى مەن سەزىمىن زەرتتەۋىن ايتۋعا بولادى. بۇل زەرتتەۋگە 2021 جىلى 24 ەلدەن 22 مىڭ ادام قاتىسقان ەكەن. ساۋالداما الىنعان ءتورت قازاقستاندىقتىڭ ۇشەۋى ادامدار اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىكتىڭ پاندەميا سياقتى جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن نەگىزگى ماڭىزى بار دەپ سانايدى. الەمدە ساۋالداما الىنعانداردىڭ 86 پايىزى دا جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن ەلدەر بىرگە جۇمىس ىستەۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيدى. ال قازاقستاندىقتاردىڭ 50 پايىزى باسقا ەلدەردەن كەلگەن رەسپوندەنتتەر سياقتى كەلەسى ونجىلدىقتا الەۋمەتتىك مادەني ارتۇرلىلىككە بەيىلدىلىك جانە تولەرانتتىق دەڭگەيىنىڭ جوعارى بولاتىنىنا سەنەتىنىن بىلدىرگەن. سونداي-اق قازاقستاندا بولاشاقتا دامىتۋ ءۇشىن قاي سالالار اناعۇرلىم باسىم بولاتىنىن انىقتاۋ بارىسىندا, ساۋالداما الىنعاندار «ەكولوگيالىق ادىلدىك» – قورشاعان ورتانى قورعاۋ زاڭىنا قۇرمەت; جاستارعا جاڭا مۇمكىندىكتەر جاساۋ جانە پاندەميادان كەيىن الەمدە العا جىلجۋ ءۇشىن ماڭىزدى قادامدار رەتىندە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى اتاپ كورسەتكەن. سونداي-اق ەلىمىزدەگى رەسپوندەنتتەردىڭ 74 پايىزى وزىق تەحنولوگيالار الەم بويىنشا قاۋىمداستىقتار قۇرۋدى جالعاستىراتىنىمەن جانە ادامداردى جاقىنداستىرۋعا ىقپال ەتەتىنىمەن كەلىسەدى.
بۇدان شىعاتىن قورىتىندى – وقۋ ءۇشىن دە, ءوزىڭدى دامىتۋ ءۇشىن دە, ەڭبەك ەتىپ, كاسىپ قىلۋ ءۇشىن دە بارشاعا ورتاق جالعىز مىندەت – ۆاكتسينا الۋ. ياعني پاندەميانى وزىڭە دە, وزگەگە دە زيان تيگىزبەۋ دەگەن پاراساتتى پايىممەن عانا جەڭۋگە بولادى.
