تاريح • 10 تامىز، 2021

سىبىردە تۋىپ، قۋعىندا ولگەن دارىگەر

1321 رەت كورسەتىلدى

قازاقتىڭ العاشقى جوعارى ءبىلىمدى دارىگەرلەرىنىڭ ءبىرى – داۋلەتشە كۇسەپ­قاليەۆتىڭ تاعدىرى ءتۇرلى سىناققا تولى. ونىڭ اكەسى ءجۇسىپ كۇسەپقالي ۇلى 1868-1870 جىلدارى رەسەيدىڭ وتارلىق ساياساتىنا قارسى كىشى ءجۇز قازاقتارىنىڭ كوتەرىلىسىنە قاتىسقانى ءۇشىن سىبىرگە جەر اۋدارىلعاندا، داۋلەتشە 1874 جىلى ەكاتەرينوسلاۆ ۋەزى، ستارو-سەربسك قالاسىندا دۇنيەگە كەلىپتى. كىندىك قانى جات جەردە تامعان تورە تۇقىمى اتاجۇرتى – تايپاق وڭىرىنە تەك ون جىلدان كەيىن ورالىپتى...

داۋلەتشە (ازان شاقىرىپ قويعان ەسىمى داۋلەتشاھ) كۇسەپقاليەۆتىڭ ءومىر جولى مەن تاريحي قىزمەتى تۋرالى بەلگىلى تاريحشىلار دامەتكەن سۇلەيمەنوۆا مەن الفيا بايبولسىنوۆا كولەمدى زەرتتەۋ ماقالالارىن جازدى. ءبىز ول دە­رەكتەردى قايتالاماي، باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك ارحيۆىنەن تا­بىلعان تىڭ دەرەكتەر تۋرالى عانا ءسوز قوزعاماقپىز.

كەڭەس وكىمەتى 1920 جىلداردىڭ ور­تاسىنان باستاپ باي مەن مولدانى، اتقا­مىنەر مەن ساۋداگەردى «جات ەلەمەنت» دەپ جاريالاپ، قىسىمعا الا باستاعانى بەلگىلى. سونىڭ ءبىر كورىنىسى ازاماتتى سايلاۋ جانە سايلانۋ قۇقىعىنان ايىرۋ بولاتىن. وسىنداي قۇقاي قازاقتان شىققان العاشقى دارىگەردىڭ ءبىرى، الاش ارىسى داۋلەتشە كۇسەپقاليەۆتىڭ باسىنان دا ءوتىپتى. 1927 جىلى بولشەۆيكتەر ونى سايلاۋ پۇرساتىنان اجىراتىپ، كەڭەس وكىمەتىنىڭ جاۋلارىنىڭ قاتارىنا قوس­قان. وسىلايشا، ون جەتى جىلعا سوزىلعان قۋ­عىن-سۇرگىن باستالىپ كەتكەن.

* * *

جىمپيتى اۋدانىنىڭ تايپاق سەلو­سى­نىڭ اتكومىنا (اتقارۋ كوميتەتىنە – ق.ق.)

تايپاق اۋرۋحاناسىنىڭ باستىعى داۋ­لەت­شاھ كۇسەپقالي ۇلىنان ارىز

مەن 1903 جىلدان باستاپ 1911 جىلعى 4 سۇمبىلەگە شەيىن ورال گۋبەرناسىندا گۋرەۆتە ءام جىمپيتى قالاسىندا كرەستيان ناشالنىك بولىپ ەدىم. سوۋەت حۇ­كىمەتىنىڭ نەگىزگى زاڭى بويىنشا دا­ۋىس قۇقىسىنان قالدىم. وتكەن جىلعى كەڭەس سايلاۋ تۋراسىنداعى نۇسقاۋلاردا سونىڭ 18-19 تارماقتارىندا ايتىلدى، داۋسىنان ايىرىلىپ كەڭەس وكىمەتىنە بەس جىلدان كەم قىزمەت ەتپەگەندەرگە قۇقىق قايىرىلىپ بە­رىلەدى دەپ.

مەن سوۋەت حۇكىمەتىنە ۇدايى 1920-جىل
10-شى قامالدان (ناۋرىز – ق.ق.) بۇگىنگە دەيىن قىزمەت ەتىپ كەلە جاتىرمىن. سول سەبەپتى سىزدەن وتىنەمىن: مەنىم قۇقىمدى قايىرىپ بەرۋىڭىزدى. سوۋەت حۇ­كىمەتىنە جاقسى قىزمەت ەتىپ ءجۇرمىن. سوت استىندا بولعانىم جوق. جامان قىز­مەتىم ساۋەتكە بولعان جوق. بۇعان قوسا دۇكى­مەنت­تەردى سىزگە تاپسىردىم.

ورال وبلىسىنىڭ حالقىنا 27 جىلداي قىزمەت ەتتىم. انىق ءۇشىن 1900 جى­لى ماسكەۋ ۋنيۋارسيتەتىن ءبىتىرىپ ەدىم. سو­دان بەرى مىناداي قىزمەتتەردە بولدىم:

1900-1901-1902 جىلداردا جىمپيتى ۇيەزىندە 11-ءشى ءبولىمنىڭ اۋىلداعى دوق­تىرى بولىپ تۇردىم;

1903-1911 – كرەستيان ناشالنىك بولدىم;

1911-1915 جىلدا جىمپيتى قالا­سىن­­­­داعى اۋرۋقانانىڭ باس دوقتىرى بول­دىم;

1916 جىل – ءىلبىشىن قالاسىندا سانيتارنىي دوقتىر;

1917 جىل – تەكە (ورال – ق.ق.) قا­لا­سىندا سانيتارنىي دوقتىر ءام توڭ­كەرىستەن سوڭ وبلاستنوي كوميتەتتىڭ شى­لەنى (وبلىس­تىق كوميتەت مۇشەسى – ق.ق.)، ءبۇتىن ورال گۋبەرناسىنىڭ ۋاكىلدەرىنىڭ سايلاۋىمەن;

1918-1919 – ورال گۋبەرنالىق زەمستۋا­سىنىڭ ۋپراۋاسىنىڭ شلەنى، دوقتورلىق دەنساۋلىق ءبولىمىن باسقارۋشىسى;

1920 جىل 10 قامالدان – ورىنبوردا جۇقپالى تازالىق قارايتۇعىن كير­ۆوەنرەۆكومىنىڭ باسقارۋشى دوقتىرى;

1920 جىل 1 اسەتتەن (شىلدە – ق.ق.) 1920 جىل 20 قاۋىسقا (قاراشا – ق.ق.) دەيىن – جىمپيتى اۋداندىق دەنساۋلىق بولىمشەسىنىڭ باسقارۋشىسى;

1920 جىل 20 قاۋىستان 1924 جىلعى 1-ءشى دالۋگە (قاڭتار – ق.ق.) شەيىن – تاي­پاقتىڭ اۋداندىق دوقتىرى;

1924-1925 جىلداردا – جىمپيتى قا­لالىق اۋرۋقانانىڭ باس دوقتىرى;

1925-1927 جىلدا – تايپاق اۋرۋقانا­سىنىڭ باس دوقتىرى;

اشارشىلىق جىلداردا ىستالاۋوي (اسحانا – ق.ق.) باسقاردىم، قىزىل كرەستكە قىزمەت ەتتىم دوقتىر بولىپ. 27 جىل قىزمەتىمدە سوت استىندا بولعانىم جوق. حالىققا قارسى بولعانىم جوق. شۋمادا ( وبا – ق.ق.) كوپ قىزمەت ەتتىم.

دوكتور داۋلەتشاھ كۇسەپقالي ۇلى

 1927 جىل، 12-ءشى ميزان.

№2 اۋىل، تايپاق سەلوسى

تايپاق اۋرۋقاناسى

قوسىمشا دۇكىمەنت كۋالىك حاتتار 16 دانا

* * *

داۋلەتشە كۇسەپقاليەۆ وسى وتىنىشىنە 16 دانا ءتۇرلى قۇجات كوشىرمەسىن جال­عاپتى. ول حاتتاردىڭ كەيبىرىن وقىرمان نازا­رىنا ۇسىنامىز.

1920 جىل، 2 شىلدە

قىرعىز (قازاق – ق.ق.) ولكەسىن باس­­قارۋ جونىندەگى اسكەري-توڭكەرىس كومي­تەتىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبولىمى

№1803

 كۋالىك

وسى كۋالىكتى ۇسىنۋشى دارىگەر داۋ­لەتشاھ ءجۇسىپ ۇلى كۇسەپقاليەۆ 1920 جىلدىڭ 10 ناۋرىزىنان 1 شىلدەسىنە دەيىن قازاق اسكەري-توڭكەرىس كوميتەتى دەنساۋلىق ساقتاۋ بولىمىندە قىزمەتتە تۇرادى جانە ەپيدەمياعا قارسى توپتاردى ۇيىمداستىرۋشى دارىگەر جانە قازاق ولكەلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ بولىمىندە سانيتارلىق-ەپيدەميالىق بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى لاۋازىمىندا. وسىنى قۋات­تاپ قول قويىپ، ءمور باسامىز.

قازاق ولكەسى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبو­لىمى مەڭگەرۋشىسى، جالپى ءىس جۇرگىزۋ كەڭ­سەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قول قويعان.

 * * *

رسفسر

قىرعىز (قازاق – ق.ق.) ولكەسىن باس­قارۋ جونىندەگى اسكەري-توڭكەرىس كومي­تەتىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبولىمى

1920 جىل، 2 شىلدە

№1798

 ماندات

اسكەري-توڭكەرىس كوميتەتى پرەزي­ديۋ­مىنىڭ وسى جىلعى 28 ماۋسىمداعى قاۋ­لىسىمەن دارىگەر داۋلەتشاھ كۇ­سەپقاليەۆ ورال گۋبەرنالىق توڭكەرىس كوميتەتىنە، ونىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ بو­لىمىنە جولدانىپ، جىمپيتىعا دارىگەر ەتىپ تاعايىنداۋ ءۇشىن جىبەرىلەدى.

وسىعان وراي قازاق اسكەري-توڭكەرىس كوميتەتىنىڭ ىشكى ىستەر كوميسسارياتى بارلىق گۋبەرنالىق جانە جەرگىلىكتى ات­قارۋ كوميتەتتەرىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعا­لارىنا دارىگەر كۇسەپقاليەۆتىڭ ورىن­بوردان ورالعا جانە جىمپيتىعا جەتۋى ءۇشىن كومەك كورسەتۋدى مىندەتتەيدى، ونىڭ وزىمەن بىرگە الىپ جۇرگەن مۇلكى (دارى­گەر كۇسەپقاليەۆكە جانە ونىڭ بالاسى، ورىنبورداعى بوريسەگلەب كۋرسىندا وقۋشى عافار كۇسەپقاليەۆكە تيەسىلى ەكى ت ۇلىپ، ءبىر «تاتاركا» (بۇل دا كيىم بولسا كەرەك – ق.ق.)، قالالىق تون) رەكۆيزيتسياعا (تاركىلەۋگە، تارتىپ الۋعا) جاتپايدى.

قازاق اسكەري-توڭكەرىس كوميتەتىنىڭ ىشكى ىستەر كوميسسارى

دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبولىمىنىڭ مەڭ­گەرۋشىسى

جالپى كەڭسە مەڭگەرۋشىسى

كوشىرمە دۇرىس:

جىمپيتى ۋيك جاۋاپتى

حاتشىسى (قول قويعان)

 

* * *

كسسر

جىمپيتى ۋەزدىك اشتىق كوميتەتى

21 ماۋسىم 1922 جىل

№1597

 ماندات

وسىنى كورسەتۋشى دارىگەر كۇسەپ­قا­ليەۆ اشىققاندارعا ارنالعان تايپاق اسحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، سول جونىندە كۋالاندىرىپ،

اشىققاندارعا كومەك كوميتەتىنىڭ توراعاسى (قول قويعان)

حاتشى (قول قويعان)

كوشىرمە دۇرىس:

جىمپيتى ۋيك جاۋاپتى

حاتشىسى (قول قويعان)

 * * *

رەسەي قىزىل كرەست قوعامى ورتا­لىق كوميتەتى

وكرۋگتىك وكىل

13 اقپان، 1924 جىل

№167

ورىنبور قالاسى

 كۋالىك

وسى كۋالىكتى كورسەتۋشى كۇسەپقاليەۆ داۋلەتشاھ ءجۇسىپ ۇلى قىرعىز (قازاق) رەسپۋبليكاسى ەۆروپالىق قىزىل كرەست قوعامى ورتالىق كوميتەتى وكرۋگتىك وكى­لەتتى باسقارماسىنىڭ №10 دارىگەرلىك-سانيتارلىق وتريادىنىڭ ءبولىم باستىعى.

دارىگەر كۇسەپقاليەۆكە قىزىل كرەست بولىمشەسىنىڭ باستىعى رەتىندە ورال گۋبەرناسى مەن جىمپيتى قالاسىندا تۇرعىندارعا قىزىل كرەست قۇزىرىنا كىرەتىن، جەرگىلىكتى جاعدايدا جاساۋعا بولاتىن جالپى جوباداعى مەديكا-سا­نيتارلىق قىزمەت ۇيىمداستىرۋ تاپ­سى­رىلعان.

وعان رەسەي قىزىل كرەست قوعامىنىڭ پايداسى ءۇشىن حالىقتان اقشالاي جانە ماتەريالدىق كومەك جيناۋ جانە ونى وكرۋگتىك قىزىل كرەست كوميتەتىنىڭ نۇس­قاۋى بويىنشا جۇمساۋ-تاراتۋ تاپسى­رىل­عان.

بارلىق كەڭەستىك مەكەمەلەر جانە جەكە تۇلعالار دارىگەر كۇسەپقاليەۆكە جان-جاق­تى كومەكتەسۋى، تولىق قولداۋى ءتيىس.

وسى كۋالىك ەرەكشە وكىم شىققانعا دەيىن كۇشىندە.

كسسر بويىنشا وكرۋگتىك توتەنشە وكىل شومبالوۆ

(قولى قويىلعان)

الماتى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى حۋسيم (قولى قويىلعان)

ءىس جۇرگىزۋشى ەرمولاەۆ.

كوشىرمە دۇرىس:

جىمپيتى ۋيك جاۋاپتى

حاتشىسى (قول قويعان)

 

* * *

كسسر،

ورال گۋبەرناسى جىمپيتى ۋەزى

دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ ينسپەكتورى

14.02.1925

№79

 كۋالىك

وسى كۋالىك دارىگەر داۋلەتشاھ كۇسەپ­قاليەۆتىڭ ورال گۋبەرناسى اۋماعىندا شىققان وبا وشاقتارىندا قانشا كۇن بولعاندىعى جونىندە بەرىلدى:

1. ءىلبىشىن ۋەزىندەگى «يلتوك» وبا وشاعىندا 1909 جىلى 25 شىلدەدەن 21 تامىزعا دەيىن;

2. جىمپيتىنىڭ №5 اۋىلىنداعى قۇتتىعارا، قوعاساي بولىستارىندا جانە ولەڭتى بولىسىنىڭ №8 اۋىلىنداعى حان­كول دەگەن جەردەگى وبا وشاقتارىندا 1909 جىلعى 4 جەلتوقساننان 31 جەلتوقسانعا دەيىن;

3. جىمپيتى بازارىنداعى وبا وشا­عىندا 1910 جىلعى 14 تامىزدان 22 تا­مىز­­عا دەيىن;

4. ولەڭتى بولىسىنىڭ №9 شارمان اۋى­لىندا بولعان وبا وشاعىندا 1911 جى­ل-­­
دىڭ 5 تامىزىنان 24 تامىزىنا دە­يىن;

5. ورال ۋەزى شىدەرتى بولىسىنىڭ №5 اقمولاساي اۋىلىنداعى وبا وشاعىندا 1911 جىلعى 3 قىركۇيەكتەن 20 قازانعا دەيىن;

6. ءىلبىشىن ۋەزى ولەڭتى بولىسىنىڭ №1 قاراسۋ اۋىلىنداعى وبا وشاعىندا 1912 جىلعى 7 كوكەكتەن 9 مامىرعا دەيىن;

7. ورال ۋەزى جىمپيتى بولىسى №3 اندىشقۇدىق اۋىلىنداعى وبا وشا­عىن­دا 1912 جىلعى 22 مامىردان 4 ماۋ­سىم­عا دەيىن;

8. ورال ۋەزى شىدەرتى بولىسى №2 اق­شاتتاۋ، جيرەن اۋىلىنداعى وبا وشا­عىندا 1912 جىلعى 6 ماۋسىمنان 21 ماۋ­سىمعا دەيىن;

9. ورال ۋەزى جىمپيتى بولىسى №6 باتپاقكول اۋىلىنداعى وبا وشا­عىندا 1912 جىلعى 7 قىركۇيەكتەن 17 قىر­كۇيەككە دەيىن;

10. جاقسىباي بولىسىنداعى №14 الا­باسكول اۋىلىنداعى وبا وشاعىندا 1913 جىلعى 9 قاراشادان 20 جەلتوقسانعا دەيىن;

11. يندەر بولىسى №10 ەسكىمەشىت اۋى­­لىنداعى وبا وشاعىندا 1915 جىلعى 22 قىر­كۇيەكتەن 9 قاراشاعا دەيىن;

12. يندەر بولىسى №12 اقمولا اۋى­لىنداعى وبا وشاعىندا 1915 جىلعى 13 قاراشادان 5 جەلتوقسانعا دەيىن;

13. گۋرەۆ ۋەزى ەسپول بولىسىنداعى №10 اۋى­لىنداعى وبا ەپيدەمياسى كە­زىندە 1916 جىلى 12 جەلتوقساننان باس­تاپ 7 كۇن قورشاۋ ىشىندە، 4 كۇن قورشاۋ سىر­تىندا;

جالپى ءبولىم مەڭگەرۋشىسى

ءىزباسوۆ پەن دەنساۋلىق ساقتاۋ

ينسپەكتورى ءابيتوۆ قول قويعان.

 * * *

جىمپيتى ۋەزىنىڭ اكىمشىلىك ءبولىمى

تايپاق بولىستىق اعا ساقشىسى

1927 جىل، 10 قازان

№191

ۋەزدىك اكىمشىلىك ءبولىمىنىڭ تايپاق بو­لىستىق اعا ساقشىسىنان بەرىلدى وسى كۋالىك قاعاز تايپاق بولىستىق اۋرۋقا­نا­سىنىڭ باستىعى جولداس داۋلەتشاھ كۇسەپقالي ۇلىنا انىق ءۇشىن، ول ازامات داۋلەتشاھ كۇسەپقالي ۇلى وتكەن كەڭەس سايلاۋىندا سايلاۋعا كەسەلدىك ەتىپ، اۋىل، بولىستار، اۋىلداعى بولعان اڭگىمەگە كىرىسكەن جوق. ءوزىنىڭ مىندەتتى قىزمەتى اۋىرعان ازاماتتارعا توقتاۋسىز قارايدى. قالسىز، كەلە الماعان ناۋقاستار بولسا، بارىپ تا قاراپ تۇرادى. جامان مىنەز-ق ۇلىقتان تىس. ەش تە ءبىر اۋىلدا بولعان اڭگىمەگە قاتىسى جوق.

انىق ءۇشىن بەرىلدى، قولىمدى قويىپ، كۋالاندىرامىن.

تايپاق بولىستىق

اعا ساقشىسى قول قويعان.

* * *

الايدا ارحيۆ قۇجاتتارىنان جو­عا­رىداعى ارىز دا، قوسىمشا كۋا­لىك­تەر دە ىسكە اسپاعانىن كورەمىز. «تاي­پاق اۋدا­نىنداعى ادام دوقتىرى داۋلەتشاھ كۇ­سەپ­­قالي ۇلى تۋرالى» دەگەن قۇجاتقا نازار اۋدارايىق:

«داۋلەتشاھ كۇسەپقالي ۇلى 1900 جى­لى ماسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتىن ءبىتىرىپ، 1903 جىلعا دەيىن دوعدىرلىعىندا بولادى. 1903-1911 جىلعا دەيىن ۇدايى كرەس­تيانسكي ناشالنىك بولىپ، 8 جىل بۇل ىستە تىلەگىن كورسەتىپ، پاتشا زامانىندا قىزمەت قىلادى. وسى سوڭعى جىلدار ورنىنان قالىپ، دوقتىرلىق قىزمەتىنە كىرىسەدى. ءالى دە سول قىزمەتتە.

كۇسەپقالي ۇلى ... تورە ناسىلىنەن، بۇ­رىن دا (پاتشا زامانىندا) كرەستيان­سكي نا­شالنىك ياكي باسقا قىزمەتتە تۇرعان­دا بايلىقپەن، كىسى كۇشىمەن پايدالا­نىپ جۇرگەن، قازىر دە كۇيلى، كىسى كۇشىمەن پاي­­­دالانۋى دۇرىس. كرەستياندىقتان تۇس­كەننەن كەيىن توڭكەرىستەن بۇرىن دا، قازىر دە تار عانا ماماندىعىمەن كا­سىپ ەتىپ، قوعام قىزمەتىنە بەلسەندىگى كو­رىنبەگەن.

زەمستۆا مەن الاشوردادا بەلسەن­دىلىك­پەن قىزمەت ەتىپ، ەڭبەكشىلەر تابىنا قيعاش باعىتپەن جۇرگەندىگى كورىنىپ، تايپاق بولاتكومى (بولىستىق اتقارۋ كوميتەتى – ق.ق.) مەن جىمپيتى ۋاتكومى (ۋەزدىك اتقارۋ كوميتەتى – ق.ق.) كە­ڭەس وكىمەتى زامانىندا بەس جىلدان ار­تىق قىزمەت ەتىپ ەدى دەيدى. بىراق (بىرەسە) ونىڭ كىسى كۇشىن پايدالانۋى، ەسكى تورە، قازاق ەلىنە تىزەسى باتقانى جانە تار مامان­دىعىمەن عانا ءىس قىلعان جاعدايىنان اۋلاق بولىپ وتىر.

وسى جوعارىداعىلاردى ەسكەرىپ، داۋ­لەتشاھ كۇسەپ­قالي ۇلىنىڭ سايلاۋ، ساي­لانۋ ەركىنەن ايىرۋدى دۇرىس دەپ تا­ۋىپ، بۇرىنعى قاۋلىنى كۇشىندە قال­دى­رۋعا، نەگىزگى زاڭعا 69 ستاتيا جانە قازاق­ستان ورتالىق ...نىڭ سايلاۋ تۋرالى نۇس­قاۋلىعىنىڭ 14-ءشى ستاتياسىنىڭ 5 جانە 11 تارماقتارىمەن داۋسى الىنۋى ءتيىس دەپ تابام.

21.09.1928.

نۇسقاۋشى (قولى قويىلعان)»

 * * *

بۇل تاريحتىڭ سوڭى ايگىلى: 1928 جىلى داۋلەتشەنىڭ مال-مۇلكى كامپەسكەلەنىپ، ءوزى ءۇي-ىشىمەن جەتىسۋ ولكەسىنە جەر اۋدا­رىلۋمەن جالعاستى. باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك ارحيۆىندەگى تار­كىلەۋ تۋرالى قۇجاتتارعا كوز سالا­يىق. ءىرى بايلار مەن سەنىمسىز ەلەمەنت­تەر ­قا­تا­رىندا تىزىمگە ىلىنگەن داۋلەتشە تۋرالى بىلاي دەلىنگەن:

«13. داۋلەتشە كۇسەپقاليەۆ – 58 جاس­تا. تورە تۇقىمى. ورال وكرۋگى، تايپاق ­اۋدانى 2 اۋىلدا تۇرادى. تاركىلەۋ تىزىمىنە كىرگەن. ساۋاتتى. پاتشا تۇسىندا ءتۇرلى شەنەۋنىكتىك قىزمەت اتقارعان. وتى­رىق­شى شارۋاشىلىق جۇرگىزگەن. 150 ءىرى قارا مالى بار. وزگە مالىن جاسىرىپ ۇلگەر­گەن. الاش وكىلى دوسمۇحامەدوۆ­تىڭ قول استىندا قىزمەت ەتكەن. ۇستەم تاپ وكىلى رەتىندە داۋىس بەرۋ قۇقىنان ايىرىلعان...».

ارحيۆ قۇجاتتارىنان كەيىپكەرىمىزدىڭ 7 ادامنان تۇراتىن وتباسىمەن الماتى قالاسىنا جەتكەنىن كورەمىز. داۋلەتشە ول جەردە كۇيەۋبالاسى، رەسپۋبليكالىق ۆە­نە­رو­لو­گيالىق ديسپانسەر مەڭگەرۋشىسى احمەت مامىت­ ۇلىنىڭ قامقورلىعىمەن 1929-1934 جىلدارى وسى ديسپانسەردە دارىگەر بولىپ قىزمەت ەتەدى. بىراق ستا­لين­دىك قۋعىن-سۇرگىن باستالعان كەزدە ءبىر جەر­دە كوپ تۇراقتاماي، الماتى وبلىسى قاس­كەلەڭ اۋداندىق اۋرۋحاناسىندا، وڭ­تۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى كەلەس اۋدان­دىق اۋرۋحاناسىندا، كەيىننەن سە­مەي وب­لى­سىنىڭ اباي اۋداندىق اۋرۋحا­نا­­سىندا باس دارىگەر بولىپ قىز­مەت ات­قارادى. وسى قىزمەتتە ءجۇرىپ جۇق­­تىر­­عان اۋرۋدان قايتىس بولعان داۋ­لەت­شەنىڭ سۇ­يە­گى سەمەي جەرىندە قالعان كورى­نەدى...

 باتىس قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

نار نارىمبەتوۆ ەدى...

قازاقستان • كەشە

«وميكرون» شتامى وقشاۋلايدى

كوروناۆيرۋس • كەشە

پورترەتتەگى پاراسات

ەلباسى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار