ءبىلىم • 02 تامىز، 2021

گرانتتى جۇمىسپەن وتەۋگە نە كەدەرگى؟

203 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەت باكالاۆرياتتا، ماگيستراتۋرادا، دوكتورانتۋرادا ءتۇرلى باعدارلامالار مەن كۆوتالار ارقىلى جىل سايىن 100 مىڭعا جۋىق ىز­دەنۋشىنى تەگىن وقىتىپ، مامان ەتىپ دايارلايدى. الايدا كەيبىر ماڭىزدى سالالاردا ءالى كۇنگە مامان تاپشى. ويتكەنى كوبى جاي عانا گرانت ءۇشىن وقيدى، ال بىتىرگەن سوڭ وقىعان ماماندىعىمەن جۇمىس ىستەمەيدى.

وقۋ بىتىرگەندەردە ەڭبەك ءوتىلى بولا ما؟

مىنە، سول سەبەپتى سوڭعى جىل­دا­رى ەنگىزىلگەن وزگەرىسكە ساي­كەس مەم­­لەكەتتىك تاپسىرىسپەن وقى­عان تۇلەكتەر گرانتتى 3 جىل جۇ­مىس ىستەۋ ارقىلى وتەۋگە مىندەتتى بولدى. رەس­مي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، 10 مىڭ­عا تارتا مامان وسى تالاپتى ورىن­داماي ءجۇر. نەگە؟ نە كەدەرگى؟

ماناس ەرلان ۇلى جاقىندا شا­كارىم اتىنداعى سەمەي مەم­لە­­كەت­­تىك ۋنيۆەرسيتەتىن ءتامام­داپ، ەكولوگيا ماگيسترى اتاندى. مەم­لەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتىمەن وقىعان ول وقۋ ورنى كەلىسىمشارت بويىنشا جۇمىس تابۋدا جەدەلدىك تانىتپايتىنىن جەتكىزدى.

«گرانتتى جۇمىسپەن وتەۋ تۋ­رالى تالاپتان حاباردارمىن. بۇل تۋرالى ءبىلىم العان وقۋ ور­­­نىن­­دا ايتىلدى. جانە ءبىز، ما­­گيست­رانت­تار ءوزىمىز جايلى دەرەك­­تەردى دايىنداپ بەردىك. ويت­­كەنى كەلىسىمشارت بويىنشا ۋني­ۆە­ر­سيتەت وزىندە ءبىلىم العان تۇلەكتەرگە جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى ارقىلى ۆاكانسيالار ۇسىنۋى ءتيىس بولاتىن. الاي­دا ديپلوم قورعاعانىما ءبىر اي بولسا دا ەشقانداي حابار جوق. سول سەبەپتى ءوزىم ينتەر­نەت جەلىسى ارقىلى جۇمىس ىزدەپ، كاسىپ­ورىن­دارعا تۇيىندەمە تاراتىپ جاتىرمىن»، دەيدى كەيىپكەرىمىز.

ونىڭ ويىنشا، جۇمىس ىزدەۋ­دە ماسەلە بار دەپ تە، جوق دەپ تە ايتۋ­عا بولادى. ويتكەنى ءوزى­نىڭ بىلى­مىنە سەنىمدى، جۇمىسقا ىن­تالى ادام شىن ىزدەسە، مىن­دەتتى تۇردە جۇمىس تابادى.

«الايدا ەلىمىزدە ءالى كۇنگە دەيىن جۇمىسقا الۋدا ءبىلىم-بىلىگىنە ەمەس، تانىس-تامىرعا باسىمدىق بەرىلەدى. بۇعان قوسا، وقۋدى جاڭا بىتىرگەن مامان جۇ­مىس ىستەگىسى كەلسە، كوپ مەكەمە، ياعني ءوندىرىس ورنى كەمى 3 جىل­دىق ەڭبەك ءوتىلىن تالاپ ەتەدى. مۇن­داي جاعدايدا جۇمىس تابۋ قيىن»، دەيدى م.ەرلان ۇلى.

مىسالى، ول ەكولوگيا مامان­دى­عىن قاتتى قالاعاندىقتان، باكالاۆرياتتان كەيىن بىردەن وسى سالا بو­يىنشا ماگيستراتۋراعا وقۋعا تۇس­كەن. سول سەبەپتى 3 جىل­دىق جۇمىس تا­جىري­بە جيناۋعا مۇم­كىن­دىگى دە بول­­ماعان.

ءيا، مۇنداي كەيىپكەرلەر كوپ. ەندى ماسەلەنىڭ مانىسىنە قاراي ويىسساق. جىل باسىندا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى گرانتتى جۇمىسپەن وتەۋ تالابىنىڭ جە­ڭىل­د­ەتىلگەنى جايلى اقپارات تاراتتى. سوعان سايكەس بۇدان بىلاي مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن وقى­عان تۇلەكتەر مەملەكەتتىك قانا ەمەس، جەكەمەنشىك مەكەمەلەردە دە جۇمىس ىستەپ، گرانتىن وتەي الادى. بۇل تۋرالى اتالعان ۆەدومستۆونىڭ قاراماعىنداعى جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ادىلەت تويباەۆ ايتتى.

«مەملەكەتتىك گرانت ارقىلى ءبى­لىم بەرۋگە قاتىستى وزگەرىستەر ء«بىلىم تۋرالى» زاڭعا 2016 جىلى ەن­گىزىلگەن. سول وزگەرىستەرگە ساي­كەس، گرانت بو­يىنشا وقىعان ستۋ­دەنتتەر وقۋىن اياقتاعان سوڭ ماماندىعى بويىنشا مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە 3 جىل جۇمىس ىستەۋگە مىندەتتى. تيىسىنشە، بۇل نورما 2017-2018 اكادەميالىق جىلدان باس­تاپ مەملەكەتتىك تاپسىرىس ەسە­بىنەن جوعارى وقۋ ورىندا­رى­نا تۇسكەن بارلىق ستۋدەنتكە قا­تىستى قولدانىلادى. ەگەر ستۋدەنت جوعارى وقۋ ورنىنا گرانت بويىنشا 2017 جىلى ءتۇسىپ، 2020-2021 اكادەميالىق جىلى وقۋىن اياقتاسا، گرانتتى بۇرىن قابىلدانعان زاڭعا سايكەس وتەيدى. سوندىقتان بۇل رەتتە ايتارلىقتاي جاڭاشىلدىق جوق. بۇعان دەيىن مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا وقىعان ازاماتتار گرانتتى تەك مەملەكەتتىك ۇيىمداردا جانە 3 جىل كولەمىندە جۇمىسپەن وتەۋگە مىندەتتى بولاتىن. ەندى 2021 جىلدان باستاپ ءتيىمدى ءتاسىل قول­­دانىلادى. ياعني بيىلدان باس­تاپ تۇلەكتەر مەنشىك نىسانىنا قاراماستان كەز كەلگەن ۇيىمدا جانە مەملەكەتتىك تاپسىرىس بو­­يىنشا تەگىن وقىعان مەرزىم كولەمىنە ساي­كەس گرانتتى جۇمىسپەن وتەي الادى»، دەدى ءا.تويباەۆ.

ال جاقىندا «قارجى» ورتالى­عىنىڭ پرەزيدەنتى اسقار يبرايموۆ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ اپپارات جينالىسىندا كەيبىر مىندەتتى ماماندىقتاردان وزگەسىن بىتىر­گەندەر تابىلعان قىزمەتكە ورنا­لاسىپ، گرانتتى وتەۋىنە بولاتىنىن ايتتى.

«قازىرگى تاڭدا ءوز ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ىستەۋ تالابى تەك مەديتسينا، ۆەتەريناريا، پەداگوگيكا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ماماندىقتارعا قا­تىس­تى. ال قالعان ماماندىقتاردا گرانتتا وقىپ، بىتىرگەن تۇلەكتەر مەنشىك نىسانىنا قاراماستان (مەم­لەكەتتىك پە، جەكەمەنشىك پە، ءبا­رىبىر) كەز كەلگەن مەكەمەدە تا­بىلعان، وزىنە ىڭعايلى قىزمەت بو­­يىنشا رەسمي تىركەلىپ، 3 جىل جۇمىس ىستەسە بولعانى. وسى ۋاقىت ىشىندە تۇراقتى جۇمىس ورنىن كورسەتسە، گرانتىن جۇمىسپەن وتەگەن بولىپ سانالادى، سايكەسىنشە مەملەكەتكە اقشا قايتارۋعا مىندەتتى بولمايدى»، دەدى ا.يبرايموۆ.

ەكولوگ كەيىپكەرىمىز مۇنداي مۇمكىندىكتىڭ بارىن، ياعني مامان­دىعىنا ساي بولماسا دا بۇيىرعان ءبىر قىزمەتكە كىرىسىپ، جۇمىسقا تۇرۋمەن تالاپتى ورىندايتىنىن، وسى ارقىلى مەملەكەتكە قارجى قايتارۋدان قۇتىلاتىنىن بىلەدى. الايدا ول ماماندىعىنا ادال. ءوزى ءسۇيىپ تاڭداعان سالادا جۇمىس ىس­تەگىسى كەلەدى. ماماندىعىمەن جۇ­مىسقا ورنالاسا قالايىن دەسە، جو­عارىدا ايتقانداي، جۇمىس بە­رۋشىلەردىڭ باسىم بولىگى وقۋىن جاڭا بىتىرگەن جاس ماماننان ەڭبەك ءوتى­لىنىڭ بولۋىن تالاپ ەتەدى.

شىنى كەرەك، مۇنداي كەدەرگىگە كەزىندە ءوزىمىز دە كەزىكتىك. سول سەبەپتى تەگىن جۇمىس كۇشىن پاي­دالانۋعا ق ۇلىقتى باق-تا پراكتيكادان وتكەن ەسەبىندە ەڭبەك ەتتىك. بىرنەشە اي، ءتىپتى جارتى جىل­داپ جالاقىسىز جۇمىس ىستەپ قانا تاجىريبە جينادىق. سوندا مۇنىمىز ەڭبەگىنە قاراي اقى تولەنەتىن جۇمىس ەمەس، ۋنيۆەرسيتەت جولدايتىن، وندىرىستىك پراكتيكا بولىپ شىقتى. وسى ورايدا سول وقۋ ورنىنداعى ءار سەمەستر سايىن جىبەرىلەتىن وندىرىستىك پراكتيكالار ەڭبەك كىتاپشاسىنا جازىلسا دەگەن وي كەلەدى. بۇل وي اسپاننان الىنىپ وتىرعان جوق، ءىس جۇزىندە بار تاجىريبە. ماسەلەن، پەداگوگيكالىق ماماندىقتاردا وقيتىن ستۋدەنتتەردىڭ وقۋ ورىن­دارىنداعى ءبىلىم العان، سول ۋاقىت ارالىعىندا وندىرىستىك پراكتي­كادان وتكەن جىلدارى ەڭبەك كىتاپ­شاسىندا كورسەتىلەدى. دۋالدى جۇيە بويىنشا ءبىلىم العان كوللەدج ستۋدەنتتەرىنە وسىنداي مۇمكىندىك بەرىلگەن. ال سونداي ءتيىمدى جۇيەنى كاسىبي پراكتيكادان وتكەن باسقا ماماندىقتاردىڭ ستۋدەنتتەرى ءۇشىن ەنگىزسە دە بولماس پا؟! ءبىر دەڭىز.

ەكىنشىدەن، حالىقارالىق كومپانيالار جاڭادان كەلگەن كەز كەلگەن ماماندى ەڭبەك وتىلىنە قاراماي وزدەرىنىڭ ىشكى تارتىبىنە ساي از-كەم وقىتىپ، ۇيرەتىپ، قايتا دايارلاپ الادى. سونداي مىندەتتەرمەن اينالىساتىن ارنايى ءبولىم بولادى. مامان قانشا جەردەن ءبىلىمدى، بىلىكتى، كاسىبي، ەڭبەك ءوتىلى كوپ بولعانىمەن، ءار كومپانيانىڭ ءوز ىشكى زاڭى، قاعيدالارى، تالاپتارى، قۇجاتتار ساقتايتىن، تىركەيتىن ورنى ءارتۇرلى كەلەدى. وسىنداي ىزگە ءتۇسۋ ءۇشىن «عاجايىپتى» كۇتىپ وتىرۋدىڭ قاجەتى جوق-اق. ويتكەنى وركەنيەت وزدىگىنەن قالىپتاسپايدى. ال وسى ۇسىنىسىمىزدى «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قا­عي­داسىنا ساي مەم­لەكەتتىك ۇيىم­دار الدىمەن باس­تاماشى بو­لىپ قولعا السا، قۇبا-قۇپ. ال ءوندىرىس ورىندارى ءبىز ايتقان سوزگە «جان ءبىتىرىپ»، ىسكە اينالدىرسا، حالىقارالىق كومپانيانىڭ دەڭگەيىنە شىعۋعا بەت الارى انىق.

 

قولعا الاتىن اقشاڭ – 55 مىڭ تەڭگە

مەملەكەتكە 1 ملن تەڭگە بەرەشەك بولىپ، ونى اۋپىرىمدەپ ءجۇرىپ قايتارعان گۇلمايسا بەكەتوۆا ما­ماندىق بويىنشا جۇمىسقا تۇرۋدا تاعى ءبىر پروبلەمانىڭ بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.

«ەكى جىل ماگيستراتۋرادا گرانتپەن وقىدىم. بىتىرگەننەن كەيىن 3 جىل بويى ماماندىعىم بويىنشا مەملەكەتتىك مەكەمەدە جۇمىس ىستەۋگە مىندەتتى بولىپپىن. قارجى ورتا­لىعىنان ماعان قاعاز كەلدى، ويتكەنى ءىسىم سوتقا ءوتىپ كەتىپتى.
1 ملن تەڭگە كولەمىندە ­مەملەكەتكە قارىز بولىپ قالدىم. ەگەر مەم­لە­كەتتىڭ اقشاسىن قايتارماسام، ءىسىم جەكە سوت ورىنداۋشىلاردىڭ قولىنا ءوتىپ، شوتتارىم تۇگەلىمەن بۇعاتتالادى ەكەن. ءسويتىپ، امالسىز سول ملن-دى تولەدىم. قازىر اياعىم اۋىر، دەكرەتتەگى ۋاقىت بولسا دا توي ۇيىمداستىرۋمەن اينالىسىپ، قارىزدارىمدى جاۋىپ جاتىرمىن. العان ءبىلىمىڭدى ىسكە جاراتىپ، ماماندىعىڭمەن جۇمىس ىستەگىڭ كەلەدى عوي. بىراق جالاقى ماردىمسىز. ءوزىم ءبىلىم العان قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەم­لە­كەت­تىك ۋنيۆەرسيتەتىنە مۋزەي مەڭ­­گە­­رۋشىلىگىنە شاقىردى. قولعا الا­­تىن اقشاڭ – 55 مىڭ تەڭگە. وعان قاي جىرتىعىمدى جامايمىن؟ جانە سول مەڭگەرۋشىلىككە قوسىمشا مىندەت رەتىندە اقىسىز جاتاقحانالاردى تەكسەرىپ، تاربيە جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ءتيىس ەكەن­مىن»، دەدى پروبلەمانى اشىپ ايت­قان ەكىنشى كەيىپكەرىمىز.

گ.بەكەتوۆانىڭ ءوز جاعدايىن بايانداعانداعى ديكتسياسىنان، ەمو­تسيا­­سىنان، داۋىسىنىڭ ىرعا­عى­نان ء«بىز قاي عاسىردا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز؟» دەگەندى ايتقىزباي ەستۋگە بولادى. راس-اۋ، 55 مىڭ تەڭ­گە جالاقىمەن ازىق-ت ۇلىگى ۋداي قىم­بات زاماندا قالاي ءومىر سۇرۋگە بو­لا­­دى؟ مۇنداي اقى ەڭبەكتى باعالاۋ ما، جوق الدە كەرىسىنشە قاناۋ ما؟

بۇدان دا سوراقىسى – ەكىنشى كەيىپكەرىمىزدىڭ گرانتىن جۇمىسپەن وتەۋ تۋرالى تالاپتىڭ شارتتارىن ءوزى وقىعان ۋنيۆەرسيتەتتە وقىپ جۇرگەندە جەتە تۇسىنبەگەنى. ياعني ول مەملەكەتكە بەرەشەگى
1 ملن تەڭگەگە جەتكەنشە جۇرە بەرگەن، ونى ءبىلىم الىپ جۇرگەندە وقۋ ورنى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ساناسىنا سىڭىرمەگەن. ماماندىعىمەن جۇمىسقا ورنالاسۋدى ەندى ويلاپ ءجۇر. دەمەك، بىرقاتار پروبلەما سول ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ وزىندە بولىپ تۇرعان سەكىلدى. مۇنى ەكى كە­يىپ­كەرىمىز عانا ەمەس، «قارجى» ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى اسقار يبرايموۆ تا جوققا شىعارمايدى. ويت­كەنى ول جوعارىدا اتاپ وتكەن اپپارات جينالىسىنداعى باياندا­ما­سىندا ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيس­ترى­نە قاراتا:

«اسقات قانات ۇلى، جوو رەكتورلارىنا مەملەكەتتىك تاپسىرىس نەگىزىندە وقيتىن جاس مامانداردى ءبولۋ، جۇمىسقا ورنالاس­تىرۋ، ونىڭ ىشىندە جۇمىسقا جولدامالاردى ۋاقتىلى بەرۋ جانە جۇ­مىسپەن وتەۋ تالاپتارىن قام­تي­تىن ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىن كور­سەتۋ تۋرالى شارتتاردى جاساسۋ ماسە­لە­لەرىن ەرەكشە باقىلاۋعا الۋدى تاپسىرۋىڭىزدى سۇرايمىز. جاس ماماندار «جۇمىس بويىنشا ءبولۋ جونىندەگى كوميسسيالاردىڭ وتى­رىس­تارىنا قاتىسپادىق، وتى­رىس­تىڭ وتكىزىلۋ كۇنى نەمەسە كوميسسيالار قابىلداعان شەشىم تۋرالى حاباردار بولمادىق، جولدامانى قولعا المادىق»، دەپ سەندىرەتىن جاعدايلار ءجيى كەزدەسەدى، سونداي-اق جولداماعا قويىلعان قولتاڭبانىڭ تۇپنۇسقالىعىنا داۋ ايتىلعان فاكتىلەر دە بار»، دەدى.

 وقۋ ورىندارىنداعى ولقىلىقتار

گرانتتا وقىعان تۇلەكتەردىڭ جۇمىسپەن وتەۋىن ۇيىمداستىرۋشى جانە باقىلاۋشى ورگاننىڭ وكىلى ا.يبرايموۆ مونيتورينگ جۇرگىزۋ بارىسىندا ۋنيۆەرسيتەتتەرگە قا­تىستى بىرقاتار شيكىلىكتىڭ انىق­تالعانىن اتاپ ءوتتى. ايتالىق، كەيبىر جوو-دا ءبىلىم الۋشىلارمەن ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىن كورسەتۋ تۋرالى شارت جاسالماپتى. بولعان كۇننىڭ وزىندە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىن كورسەتۋ تۋرالى شارتتا مەملەكەتتىك تاپسىرىس نەگىزىندە وقۋعا تۇسكەن ازاماتتار ءۇشىن مىندەتتى تۇردە جۇمىسپەن وتەۋ نەمەسە جۇمىس وتەلمەگەن جاع­­دايدا وقۋعا جۇم­سال­عان قارا­جاتتى قايتارۋ تۋرالى تالاپتار قامتىلماعان.

«بۇل جاعدايلار داۋلى قۇقىق­تىق قاتىناستار تۋىنداعان جاع­دايدا اقشالاي قاراجاتتى ءوندىرىپ الۋدى قيىنداتادى. 2012 جىلدان 2020 جىلعا دەيىنگى تۇلەكتەر مەن PhD دوكتورلارىنىڭ ءاربىر ساناتى بويىنشا تولىق ستاتيستيكاعا كوز جۇگىرتسەك، 9،7 مىڭ ادام مەم­لەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتىن جۇ­مىسپەن وتەمەگەن. ال 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جۇمىستى وتەمەي جۇرگەندەر سانى – 14 مىڭ ادام. ءبىز ولاردىڭ ارقايسىمەن جەكە جۇمىس جۇرگىزدىك»، دەپ وتىر ا.يبرايموۆ.

ال مينيستر ا.ايماعامبەتوۆ «قارجى» ورتالىعىنىڭ وكىلى اتاعان جوو تاراپىنان كەتەتىن قاتە­لىكتەردەن باسقا تاعى ءبىر وزەكتى پروب­لەمانىڭ بەتىن اشقانداي.

«ەڭ الدىمەن، رەكتورلار گرانتتا وقىعان ستۋدەنتتەرگە ءتيىستى اق­پا­راتتى جەتكىلىكتى تاراتۋى ءتيىس. ەكىنشىدەن، كەيبىر ستۋدەنتتەر بۇرىن 3 جىل گرانتتا وقىپ الىپ، سوڭعى كۋرستا گرانتىن ەڭبەكپەن وتەمەۋ ءۇشىن ادەيى اقىلى بولىمگە اۋىسىپ الاتىن. وسىلايشا مىن­دەتىنەن قۇتىلىپ كەتەتىن. ەن­دى بۇلاي بولمايدى. تۇلەك قانشا جىل گرانتتا وقىسا، سول كولەمگە سايكەس جۇ­مىسپەن وتەيدى. ۇشىنشىدەن، جوو جانىنداعى جۇمىسقا تۇرعىزۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسى ناشار، كوڭىلىمىز تولمايدى. بارلىق ۋنيۆەرسيتەتتە سونداي. ولار ادەتتە تۇلەكتەردىڭ گرانتىن جۇمىسپەن وتەيتىنىن سوڭعى كۋرستا ايتا باس­تايدى. بۇل دۇرىس ەمەس، مۇنداي تۇ­سىندىرمە جۇمىستارى 1-2 كۋرس­تار­دان، ءتىپتى وقۋعا قۇجات قا­بىل­­­دايتىن كەزدەن باستاپ جۇر­گىزىلۋى ءتيىس. سودان سوڭ جوو-عا تۇ­­لەك­تەردەن جۇمىس ىستەيتىنى تۋرا­لى انىق­تاما الدىرتۋدىڭ قاجەتى جوق. ونى ءبىز وتىرىك-شىنى ارالاس انىق­تامالاردان ەمەس، تۇلەكتەردىڭ زەي­نەتاقى قورىنا اۋدارىلاتىن قار­جى­سىنان-اق ءبىلىپ وتىرامىز»، دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى: كەدەرگىلەر بارشىلىق. ونى جويۋعا دا بولادى. بىراق تۇيتكىلدىڭ ءتۇيىنىن تۇبەگەيلى تارقاتۋ جەكەلەگەن ادامداردىڭ قولىندا تۇرعان جوق، ستۋدەنت، ۋنيۆەرسيتەت، ءوندىرىس اراسىنداعى كەشەندى جۇمىستى قاجەت ەتەدى. البەتتە بۇل ءۇشىن ءدال وسى ءۇش تاراپتىڭ ءبارى بىردەي مەملەكەت قارجىسىنا، اينالىپ كەلگەندە ءوز قالتاسىنان شىققان قاراجاتقا، جاناشىر، ونىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىنا مۇددەلى بولۋى ءتيىس. سەبەبى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتى دەگەنىڭىز – ءسىز بەن ءبىزدىڭ مەملەكەتكە تولەگەن سالىعىمىز.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەڭبەكپەن ەسەيگەن ەر

قازاقستان • كەشە

بەيتانىس ساعىنىش

الەم • كەشە

جالعىزدىق ارالى

كينو • كەشە

ەلوردادا قار جاۋادى

قازاقستان • كەشە

بۇگىن ماشينا جاساۋ كۇنى

قازاقستان • كەشە

سقو-دا جۇك كولىگى جىلۋ قۇبىرىنا سوعىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار