تۋريزم • 26 شىلدە، 2021

پاندەميا: الەمدىك ءتۋريزمنىڭ جاڭا سيپاتى

2869 رەت كورسەتىلدى

دەمالىس ماۋسىمىنىڭ ەكىنشى ايى دا اياقتالىپ كەلەدى. ادەتتە تۋريستەرگە لىق تولى بولاتىن جاعاجايلار مەن قوناقۇيلەر بۇرىنعى قاربالاس تىرشىلىككە ءالى دە قايتىپ ورالعان جوق. دەسە دە پاندەميا كەزىندە ەكونوميكاسى كۇردەلى قيىندىققا تاپ بولعان ەلدەر الەمدەگى احۋالعا قاراماستان، ساياحاتشىلاردىڭ كەلۋىنە تىيىم سالا الماي وتىر. سەبەبى تۋريزم سالاسىنىڭ جوعالتقانى كوپ.

جاقىندا بۇۇ جاريالاعان باياندامادا پاندەميانىڭ تۋريزم سالاسىنا جانە الەم ەكونوميكاسىنا كەلتىرگەن زيانى تاعى ءبىر رەت ولشەنگەن ەكەن. ماماندار تۋريزم سەكتورىنا بايلانعان ەكونوميكالار ءۇشىن بۇل وتە اۋىر سوققى بولعانىن ايتادى. ىندەتكە دەيىنگى ۋاقىتپەن سالىستىرعاندا 2020 جىلى حالىقارالىق تۋريستەردىڭ سانى 74 پايىزعا ازايعان (دۇنيەجۇزىلىك تۋريزم ۇيىمى). ال دامۋشى ەلدەرگە كەلەتىن ساياحاتشىلار سانى 80-90 پايىزعا دەيىن تۇسكەن.

ءۇمىت كۇتكەن 2021 جىلدىڭ باسىندا جاعداي وزگەرە قويعان جوق. الەم بويىنشا تۋريستەردىڭ سانى پاندەمياعا دەيىنگى كەزەڭگە قاراعاندا 88 پايىزعا تومەندەگەن. جاز بەن كۇز ايلارىندا جاعداي ءسال جاقسارعان. اسىرەسە جەرگىلىكتى تۋريزم سۇرانىسقا كوبىرەك يە بولا باستاعان. دەگەنمەن ساراپشىلار تۋريزم سەكتورىنىڭ قۇلدىراۋى وزگە دە سالالارعا تىكەلەي اسەر ەتەتىنىن ايتىپ وتىر. ماسەلەن، جۇمىس كۇشى مەن كاپيتال تولىق پايدالانىلماي قالدى، ال كەيبىر تاۋارلار مەن قىزمەتتەرگە سۇرانىستىڭ بولماۋى كوپتەگەن سالانىڭ دامۋىنا تەرىس اسەر ەتتى.

دۇنيەجۇزىلىك تۋريزم ۇيىمىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس، الەمدەگى بارلىق ەل دەرلىك ساياحاتقا شەكتەۋ ەنگىزگەن. سونىڭ سالدارىنان حالىقارالىق تۋريزم 2020 جىلدىڭ ءساۋىر-مامىر ايلارىندا تولىعىمەن توقتاپ قالعان. ەڭ كوپ زارداپ شەككەن ايماقتار قاتارىندا سولتۇستىك-شىعىس ازيا، وڭتۇستىك-شىعىس ازيا، وكەانيا، سولتۇستىك افريكا مەن وڭتۇستىك ازيا بار. ال ەڭ از زارداپ شەككەن ايماقتار – سولتۇستىك امەريكا، باتىس ەۋروپا مەن كاريب تەڭىزى. بۇل تۋريزم سالاسىنداعى قيىندىقتار ەڭ الدىمەن دامۋشى ەلدەردىڭ قالتاسىن قاعىپ، سولارعا كوبىرەك كەسىرىن تيگىزگەنىن كورسەتەدى. ال ساراپشىلار پاندەمياعا دەيىنگى كورسەتكىشكە كەمىندە 2023 جىلعا دەيىن قايتا كەلمەيتىنىمىزدى العا تارتادى. ساۋالداماعا قاتىسقان مامانداردىڭ جارتىسى تۋريزم سالاسى تەك 2024 جىلى نەمەسە ودان كەيىن وڭالادى دەپ بولجاعان.

2020 جىلدىڭ شىلدە ايىندا بۇۇ-نىڭ ساۋدا جانە دامۋ جونىندەگى كونفەرەنتسياسى پاندەميانىڭ تۋريزم سەكتورىنا جانە ونىمەن بايلانىستى سالالارعا ەكونوميكالىق اسەرىن ءۇش ءتۇرلى ستسەناري بويىنشا ەسەپتەپ كورگەن. ول بويىنشا 12 ايعا سوزىلاتىن قاتاڭ شارالار 3،3 ترلن دوللار شىعىن اكەلۋى مۇمكىن دەلىنگەن. ايتكەنمەن، مامانداردىڭ ەڭ قورقىنىشتى بولجامى كەلگەن: بىرنەشە باقىلاۋشى حالىقارالىق ساياحات 12 ايدان كەيىن دە تومەن بولادى دەگەندى ايتقان. جالپى، تۋريزمنەن كەلەتىن تابىستان بولەك، بوس قالعان جۇمىس كۇشى مەن كاپيتالدى نە ىستەيمىز دەگەن تاعى ءبىر ماسەلە تۋىندادى.  بوس ۇشاقتار، كرۋيزدىك كەمەلەر مەن قوناقۇيلەردى باسقا ماقساتقا قولدانا المايسىڭ، ال سالاداعى قىزمەتكەرلەرگە باسقا جۇمىس تابۋ ءتىپتى قيىن. 

دۇنيەجۇزىلىك تۋريزم ۇيىمى 2021 جىلى ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا تاعى ءۇش ءتۇرلى بولجام ۇسىنىپ وتىر. ءبىرىنشىسى – بىلتىرعى جاعدايدىڭ قايتالانۋى، ياعني تۋريستەر سانى ءالى دە از بولماق.  ورتا ەسەپپەن ساياحاتشىلار سانى 74 پايىزعا قىسقارادى، ءار ەلدە ءتۇرلى دەڭگەيدە. ەكىنشى ستسەناري بويىنشا كەلۋشىلەر سانى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا ورتا ەسەپپەن 63 پايىزعا تومەندەيدى، مۇنى ۇيىم جاعىمدى ناتيجە دەپ ەسەپتەيدى. ال ءۇشىنشى جاعدايدا ەلدەردەگى ۆاكتسينالاۋ دەڭگەيى باستى ءرول اتقارماق. بولجام بويىنشا، ۆاكتسينالاۋ دەڭگەيى تومەن ەلدەردە تۋريستەر سانى 75 پايىزعا تومەندەيدى، ال حالقىنىڭ كوبى ەكپە سالدىرعان مەملەكەتتەردە بۇل كورسەتكىش الدەقايدا جوعارى – 37 پايىز بولادى. مامىر ايىنىڭ سوڭىندا تۇرعىنداردىڭ 50 پايىزى ەگىلگەن 55 ەل تىركەلگەن.  وعان اقش، يتاليا، فرانتسيا جانە يسپانيا سەكىلدى باستى تۋريستىك باعىتتار مەن وزگە دە ەلدەر كىرەدى. 

بۇۇ-نىڭ ەسەبى بويىنشا 2020-2021 جىلدارى بۇكىل الەمدە حالىقارالىق ءتۋريزمنىڭ قۇلدىراۋى 4 تريلليون دوللاردان استام ەكونوميكالىق شىعىن اكەلگەن ەكەن. بۇل كۇردەلى جاعدايدىڭ بار اۋىرتپالىعى دامۋشى ەلدەرگە تۇسكەنىن ايتا كەتكەن ءجون.

ۆاكتسينالاۋ دەڭگەيى جوعارى ەلدەردە تۋريزم وڭالا باستايدى دەگەن بولجامنىڭ ازىرگە قالاي ورىندالاتىنىن ايتۋ قيىن. قازىر ىندەتتىڭ بەتى قايتتى دەگەن مەملەكەتتەر قايتا قاتاڭ شارالار ەنگىزە باستادى. جاقىندا يسپانيانىڭ تۋريزم سەكتورى قايتا تىعىرىققا تىرەلگەنى بەلگىلى بولدى. ەلدە ىندەت جۇقتىرعاندار سانى ارتقانىن ەسكەرگەن بيلىك قايتا قاتاڭ شارالار ەنگىزە باستادى، ال الدىن الا دەمالىسىن جوسپارلاپ قويعان شەتەلدىك تۋريستەر ءۇشىن بۇل كەدەرگى كەلتىرىپ تۇر. سول سەبەپتى يسپانيانىڭ دەمالىس ورىندارىنىڭ جاعدايى تاعى دا قيىندادى. فرانتسيا مەن نيدەرلاند ۇكىمەتى تۇرعىندارعا يسپانياعا ساپار شەگۋدەن باس تارتۋدى ۇسىنعان. ال ۇلىبريتانيا بۇل ايماقتى قاۋىپتى دەپ ساناپ، كەلگەن جولاۋشىلاردى كارانتيندە ۇستايتىندارىن جەتكىزدى. وسىلايشا، يسپانياعا ساياحاتتاعىسى كەلگەن ازاماتتار ءبىراز كەدەرگىگە تاپ بولايىن دەپ تۇر. ەل بيلىگى ىندەتتىڭ 20-29-داعى جاستاردىڭ اراسىندا كەڭ تارالىپ جاتقانىن ايتادى. دەگەنمەن بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا ءولىم سانى الدەقايدا از.

جاقىندا عانا ىندەتتەن قاتتى زارداپ شەككەن ءۇندىستاننىڭ تاۋلى ايماقتارى دا قايتا تۋريست قابىلداۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزگەن. اپتاپ ىستىقتان قاشقان تۇرعىندار تاۋداعى دەمالىس ورىندارىنا اعىلا باستادى. ال ۇكىمەت ءۇشىنشى تولقىنمەن قورقىتۋدا. ساراپشىلار بۇلاي جالعاسا بەرسە، ەپيدەميالىق احۋال تاعى كۇرت ءورشۋى مۇمكىن دەگەن پىكىردە. ونسىز دا ءۇندىستاننىڭ جوعالتقانى كوپ. تۋريزم سەكتورىنداعى بيزنەس وكىلدەرى مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن كۇن كورىپ وتىر.

يندونەزيا ۇكىمەتى تۋريستەر ءۇشىن ەڭ تارتىمدى جەرلەردىڭ ءبىرى – بالي ارالىن شەتەلدىكتەر ءۇشىن كەيىنىرەك اشاتىنىن مالىمدەدى. بيلىك وكىلدەرى ەلدەگى جاعدايدىڭ تۇراقتالعانىن كۇتەتىندىگىن العا تارتتى.

ۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ كوبەيگەنىنە قاراماستان، ءتۋريزمدى توقتاتپاعان ەلدەر دە كوپ. ماسەلەن، تاي ارالدارىنىڭ ءبىرى – پحۋكەت شەتەلدىك تۋريستەرگە اشىق. البەتتە ۆاكتسينا العاندار ءۇشىن ساياحاتتاۋ جەڭىل وتپەك، الايدا ءبىر ەلدىڭ ۆاكتسينا پاسپورتىن باسقا ەل قابىلداي بەرمەيدى. مۇنداي جاعدايدا شەتەلدى اڭساعان تۋريستەر بىرنەشە رەت تەست تاپسىرۋعا دايىن بولۋلارى كەرەك. بۇل پوستپاندەميا كەزەڭىندەگى ساياحاتتىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى.

تۋريستەردى قۇشاق جايا قارسى العان ەلدەردىڭ قاتارىندا تۇركيا بار. ەكونوميكاسى تۋريزم سالاسىنا قاراپ وتىرعان ايماقتىڭ باسقا امالى جوق. جەرگىلىكتى باق قۇربان ايت مەيرامىنان كەيىن ىندەت جۇقتىرعاندار سانى ارتا باستاعانىن ايتىپ، دابىل قاعا باستادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ وكىلدەرىن كوروناۆيرۋستىڭ ءۇندىستاندا شىققان وتە شاپشاڭ جۇعاتىن ءتۇرى – «دەلتا» شتامى الاڭداتىپ وتىر. تۇركيادا دەلتا ۇلگىسىن جۇقتىرعاندار سانى ءبىر اپتادا ەكى ەسە كوبەيگەن. تۇرىك مەديتسينالىق قاۋىمداستىعى ۇكىمەتكە ىندەتتىڭ قاۋپى تۋرالى بىرنەشە ەسكەرتۋ جاساعانىن ايتقان. جەرگىلىكتى تەلەارنالاردىڭ بىرىندە ەكى اپتادا 300 مىڭ رەسەيلىك ءتۋريستى قابىلداعان انتالياعا قاتىستى سىني پىكىرلەر دە ايتىلعان. دەگەنمەن تۇركياعا اعىلعاندار قاتارىندا تمد ەلدەرىمەن قاتار، ارابتار دا بار ەكەن.

قالاي بولعاندا دا، تۋريزم سەكتورىنىڭ جاقىن ارادا قايتا وركەندەپ كەتۋى ەكىتالاي ەكەنىن ماماندار دا ايتىپ وتىر. باستىسى، ادام دەنساۋلىعى مەن قاۋىپسىزدىك شارالارى پايدا مەن ەكونوميكادان جوعارى تۇرسا دەيسىڭ.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەڭبەكپەن ەسەيگەن ەر

قازاقستان • كەشە

بەيتانىس ساعىنىش

الەم • كەشە

جالعىزدىق ارالى

كينو • كەشە

ەلوردادا قار جاۋادى

قازاقستان • كەشە

بۇگىن ماشينا جاساۋ كۇنى

قازاقستان • كەشە

سقو-دا جۇك كولىگى جىلۋ قۇبىرىنا سوعىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار