قوعام • 25 ماۋسىم، 2021

ورگانيكالىق حيميا سالاسىنىڭ ەتالونى. قر ۇعا اكادەميگى قالدىباي پىراليەۆ تۋرالى سىر

15 رەت كورسەتىلدى

قالدىباي پىراليەۆتىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرىنىڭ نەگىزگى باعىتى نازىك ورگاني­كالىق سينتەز تاسىلدەرىن جاساۋ، وتاندىق جاڭا زالالسىز ءارى اسەرلىلىگى وتە جوعارى دارىلىك زاتتاردى جاساۋ. وسى ەڭبەگى ارقىلى عىلىمي شىڭداردى باعىن­­دىرىپ، ەسىمى حيميا عىلىمى سالاسىندا باس ارىپپەن جازىلعان عالىم-حيميك.

قالدىباي جايلاۋ ۇلى 1941 جىلى 29 ماۋ­سىمدا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى، ساي­رام اۋدانى، قارابۇلاق اۋىلىندا دۇ­نيە­گە كەلگەن.

1965 جىلى س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حيميا فاكۋل­تەتىن ۇزدىك ءبىتىردى. ورگانيكالىق حيميا سالاسىندا جاڭاشىلدىق جاساۋعا بارىنشا كۇش سالىپ، 1970 جىلى كاندي­داتتىق ديسسەر­تاتسيا، ال 1991 جىلى دوك­تور­لىق ديسسەرتاتسيا قورعاپ، 1992 جىلى پروفەسسور اتاعىن الدى. 2004 جىلدان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلت­تىق عىلىم اكا­دەمياسىنىڭ اكادەميگى اتان­دى جانە باس ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى بولدى.

تالانتتى جانە حيمياعا بەيىمى بارىن بايقاعان پروفەسسور د.ۆ.سوكولوۆ كان­ديداتتىق ديسسەرتاتسيانى قور­عا­عاننان كەيىن جاس عالىمدى كسرو عكنت-نىڭ جوعارى ءتيىمدى انالگە­تيكتەردى-سينتەتيكالىق ءمورفيندى الماستىرعىشتاردى ىزدەۋ جو­نىندەگى اۋقىمدى تاقىرىبىنىڭ جاۋاپتى ورىنداۋشىسى ەتىپ تاعايىندادى. بۇل قالدىباي جايلاۋ ۇلىنىڭ قازاقستاندا جانە تمد ەلدەرىندە، سونىمەن قاتار شەت مەملەكەتتەردە دە تانىمال كورنەكتى ورگانيك-حيميك، عىلىمدى ۇيىمداستىرۋشى، قوعام قايراتكەرى رەتىندە قالىپتاسۋىنىڭ باستاماسى بولدى.

اكادەميك ق.ج.پىراليەۆ مەكتەبىنىڭ سوڭ­عى كەزدەردەگى ۇلكەن جەتىستىكتەرى ەسىرت­كى ەمەس كۇشتى انالگەتيكتىك اسەرلەرگە يە جانە اپيىنعا انتاگونيستىك بەلسەندىلىك كور­سەتەتىن زاتتار الىنۋى.

قالدىباي جايلاۋ ۇلى ومىردەن توقى­عانى مول، كەڭ ويلاپ، قامقور قولىن ۇسى­نىپ جۇرەتىن اياۋلى جان، وزىق ويلاي­تىن، جانى جومارت، قامقور دا تالاپشىل باسشى، ۇلاعاتتى ۇستاز رەتىندە بەل­گىلى. ىسكەر باسشىلىق، ادامگەرشىلىك قارىم-قاتىناس، تالماي ىزدەنۋلەر مەن  جاڭالىققا دەگەن قۇشتارلىق ءوز ناتي­جەسىن بەرىپ، ول الىس-جاقىن شەتەلدەرگە كەڭى­نەن بەلگىلى، تانىمال عالىم اتاندى. ۇعا اكادەميگى ق.ج.پىراليەۆتىڭ تمد ەلدە­رىنىڭ مەديتسينالىق پراكتيكاسىنا جاڭا تيىمدىلىگى جوعارى جانە بىرەگەي دارى­لىك زاتتاردى ەنگىزۋگە باعىتتالعان بەل­سەندى يننوۆاتسيالىق قىزمەتىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. انتيدەپرەسسانت تسەفەدرين جانە ەڭ از ناركوگەندىك پوتەنتسيالى بار ءمورفيندى الماستىرۋشى ورتالىق انالگەتيك – پروسيدول الىنىپ، مەديتسينالىق پراكتيكاعا ەنگىزىلدى، ولاردىڭ ونەركاسىپتىك ءوندىرىسى يگەرىلدى. سونداي-اق ماسكەۋدىڭ جەتەك­شى كلينيكالارىندا كلينيكالىق سىناق­­تاردىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنەن ءساتتى وتكەن جەرگى­لىكتى انەستەتيك جانە انتياريتميالىق كازكاين ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋدىردى.

ق.ج.پىراليەۆ ارقاشان حيميا عىلىم­دارى ينستيتۋتىندا عانا ەمەس، بۇكىل ەل­دىڭ قوعامدىق جانە عىلىمي-ۇيىمداس­تىرۋ­­شىلىق قىزمەتىنىڭ ورتاسىندا ءجۇر. كوپتە­گەن جىلدار بويى ول  ء«ا.ب. بەكتۇروۆ اتىن­داعى حيميا عىلىمدارى ينستيتۋتى» اق عىلىمي كەڭەسىنىڭ توراعا ورىنباسارى، ينستيتۋتتىڭ ديسسەرتاتسيالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى جانە ورىنباسارى، ۇعا حيميا – تەحنولوگيالىق عىلىمدار بولىمشەسى بيۋرو­سىنىڭ مۇشەسى، ءتۇرلى عتك جانە ءتۇرلى عىلىمي جۋرنالداردىڭ رەداكتسيالىق ال­قا­سىنىڭ مۇشەسى، رەسپۋبليكالىق ىر­گەلى زەرتتەۋلەر كەڭەسىنىڭ مۇشەسى، قا­زىر­گى ۋاقىتتا ق.ج.پىراليەۆ – بعم ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى باقىلاۋ كومي­­تەتى پرەزي­ديۋمى­نىڭ جانە ۇعا پرەزي­ديۋمىنىڭ مۇشەسى.

قر ۇعا اكادەميگى ق.ج.پىراليەۆ باسشىلىعىمەن  8 دوكتور، 34 عىلىم كانديداتى جانە 3 حيميا عىلىمدارى بويىنشا فيلوسوفيا PhD دوكتورى دا­يىندالدى.

اكادەميك ق.ج.پىراليەۆ 1986 جىلى قازكسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ  سىيلى­­عىنا، 2002 جىلى اكادەميك ق.ي.ساتباەۆ اتىن­داعى،  2003 جىلى قر مەملەكەت­تىك سىيلىق­تارىنىڭ لاۋرەاتى  اتاندى. قال­دىباي جايلاۋ ۇلىنا 2001 جىلى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەل­سىزدىگىنە 10 جىل» مەدالى، 2002 جىلى قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىمىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» توسبەلگىسى، 2016 جىلى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەرتاپقىشى» اتاعى جانە 2021 جىلى «ەڭبەك ارداگەرى» توسبەلگىسى بەرىلدى.

جۇيرىك ۋاقىتتىڭ ۇشقىر قاناتى ۇعا اكادەميگى ق.ج.پىراليەۆتى ماعىنالى عۇمىر­دىڭ بيىك ءبىر بەلەسى – 80 جاسقا الىپ جەتتى. وسى كەمەلدىككە جىگەر، جارقىن كوڭىل­مەن كەلىپ وتىر.

مەرەيتوي – ءجۇرىپ وتكەن جولدى باعالاۋ­عا مۇمكىندىك بەرەتىن تاماشا شىڭ! 

ء«ا.ب.بەكتۇروۆ اتىنداعى حيميا عىلىم­دارى ينستيتۋتى» اق-نىڭ باس ديرەكتورى، حيميا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى دامەتكەن فيشەر جانە ۇجىمى ۇعا اكادەميگى ق.ج.پىراليەۆتى 80 جاس مەرەيتويىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتاي وتىرىپ، زور دەنساۋلىق جانە قازاقستاننىڭ حيميا عىلىمىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن جاڭا شىعارما­شىلىق تابىستار تىلەيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىس «قىزىل» ايماقتا

ايماقتار • كەشە

تسيفرلى تەڭگە جوباسى تالقىلاندى

ەكونوميكا • 23 شىلدە، 2021

اقپاراتتىق حابارلاما

ەگەمەن قازاقستان • 23 شىلدە، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار