رۋحانيات • 23 ماۋسىم، 2021

ەر ەسىمى نەگە ۇمىتىلىپ بارادى؟

683 رەت كورسەتىلدى

وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن رەسەي تاعى بiر دۇرلiكتi. سوڭعى پرەزيدەنت سايلاۋىنا كوڭiلi تولماعان ورىس وپپوزيتسياسى ماسكەۋدەگi قارسىلىق اكتسياسىنا قاراي اعىلدى. وپپوزيتسيونەر-بلوگەر الەكسەي ناۆالنىي ەرەۋiلشiلەردi «چيستىە پرۋدى» بۋلۆارىنداعى «تۇسiنiكسiز قازاق» – اباي ەسكەرتكiشi ماڭىنا جينالۋعا شاقىردى. سول-اق ەكەن، ساياسي شەرۋدەن حاباردار بولىپ، ينتەرنەتكە كوز تەلمiرتiپ وتىرعانداردىڭ بiرەۋi: «ەح، الەشا، ابايدىڭ كiم ەكەنiن بiلمەگەنiڭ اتىڭا ۇيات ەمەس پە؟! ناعىز وت اۋىزدى وپپوزيتسيونەر اباي ەمەس پە؟!» دەگەنi كۇللi جەر-جاھانعا جارىق جىلدامدىعىمەن تاراپ كەتتi.

سودان باستاپ، باتىستاعى «وكۋ­­پاي­ۋوللستريت» قوزعالىسى­نا پا­را-پار «وكۋپاياباي» شە­رۋi باستالدى دا جونەلدi. رەسەي­دiڭ «ال­پينا نون فيكشن» باس­پا­سى سول كەزدە اباي شىعارمالا­رىن 330 دانامەن شىعاردى. «وتە مە، وتپەي مە؟» دەگەن كۇدiگi بول­عان. باسپا ديرەكتورى پاۆەل پودكوسوۆ ونىڭ بiرiنشi كۇنi-اق ساتىلىپ كەتكەنiن اڭ-تاڭ قالىپ ايتادى. سونان سوڭ iلە-شالا 3 مىڭ تيراجبەن قايتا شىعار­عان. ول دا لەزدە جوق بولادى... اباي شىعارمالارى ورىس تiلiنە ءالi ءوز مانiندە ءتارجiمالانىپ جەت­كەن جوق. شالا اۋدارماسىنىڭ ءوزi قۇ­دايى كورشiمiزدi شالقا­سىنان ءتۇسiردi! ماسكەۋدەگi وپ­پو­زيتسيالىق شەرۋلەردi ۇيىم­داستىرۋشىلاردىڭ بiرi بوريس اكۋنين «ازاماتتىق بەلسەندiلiك قانداي جاقسى ەدi! «چيستىە پرۋدىدا» وتىرامىن دەپ، ابايدى وقىپ شىقتىم، عاجاپ اقىن!» دەپ جازادى «الپينا نون فيكشن» باسپاسىنان شىققان اباي كiتابى حاقىندا. رەسەيلiك اقىن، ادەبيەت سىنشىسى لەۆ رۋبينشتەين «بiر عاجايىپ ارقاسىندا ماسكەۋدiڭ قۇرمەتتi ادامى ءارi ەركiندiك سيمۆولىنا اينالعان دالا دانىشپانى اباي ەندiگi جەردە ەركiندiك سۇيگiش ماسكەۋ جۇرتىمەن بiرگە جەر-جاھاندى ارالاپ، ءوزiنiڭ بوس­تاندىق، ەركiندiك قۇقىعىن تالاپ ەتەتiن بولدى!» دەپ جازدى.

اباي 45-شi قارا سوزiندە: «بiز جاراتۋشى ەمەس، جاراتقان كولەڭكەسiنە قاراي بiلەتۇعىن پەن­دەمiز. سول ماحاببات پەن عادەلەتكە قاراي تارتپاقپىز، سول اللانىڭ حيكمەتiن بiرەۋدەن بiرەۋ انىعى­راق سەزبەكپەن ارتىلادى» دەي­دi. بۇل جۇمىر باستى پەندەلەرگە عانا ەمەس، تۇتاس مەملەكەتتەر­گە دە قاتىستى ءسوز! اتوم بومبا­سى، يمپەريالىق كەۋدەمسوقتىق، شو­ۆينيس­­تiك وركوكiرەكتiكپەن ەلدiڭ الدىنا ءتۇسۋ­دiڭ كۇنi ءوتiپ بارادى! ماسەلە – وسىندا! اباي­دىڭ ماسكەۋدەگى ەسكەرتكىشىنىڭ جانىنا كەلگەن ورىستاردىڭ وسىنى تۇسiنۋگە ورەسi جەتسە، جەر شا­رى­نىڭ ساياسي كارتاسى بiر-اق كۇندە وزگەرiپ شىعا كەلەر ەدi!

سىڭسىعان قالىڭ ورماننىڭ iشiندە اۋزى اققا جارىماي، اش-جالاڭاش، شىتىمىر اياز، ازى­­ناعان جەل وتiندە ەركiن­دiك پەن توقشىلىقتى اڭساپ ءوسiپ، پات­شالىق-كەڭەستiك يمپە­ريا­لاردىڭ تەمiر شەڭگەلi­نە تۇس­كەن شەرلi ورىس جۇرتى پۋشكين، لەرمون­توۆ، نەكراسوۆ، بلوك، ەسەنين، ەۆ­تۋ­شەنكو، ۆوزنەسەنسكي سىندى اۋزىمەن قۇس تiستەگەن ارقالى اقىندارىن اتتاپ ءوتiپ، نەگە اباي­دىڭ باسىنا كەلiپ، بوتاداي بوز­داپ تۇر؟ ورىس تاريحىنىڭ ار­عى جاعىنا بارماي-اق، بەرگi جا­عىن شولىپ وتسەڭiز، بiرiمەن بiرi iركەس-تiركەس، قىم-قۋىت تاريحي وقيعالار كوز قارىقتىرادى. 1917 جىلعى قازان توڭكەرiسi، جە­كەمەنشiكتi جاپپاي تاركiلەپ، باي-باعىلانداردى جەر اۋدارىپ، اتىپ-اسۋ، قاندى قاساپ رەپ­رەس­سيا، ەكىن­شى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس، حا­لىق شا­رۋاشىلىعىن قالپىنا كەلتi­رۋ، قىرعي قاباق سوعىس، سوڭىنان كە­ڭەس وداعى سەكiلدi الىپ يمپە­ريا­نىڭ شاڭى­راعىنىڭ ورتاعا ءتۇسۋi – ورمانداي ورىس جۇرتىنىڭ جۇرەگiنە زiلدەي سالماق ءتۇ­سiرiپ، قابىرعاسىن قاقىراتىپ-اق كەتتi. سودان بەرi وتىز جىل وتكەن ەكەن. بۇل – ەر جiگiتتiڭ ات جالىن تارتىپ مiنiپ، ازامات اتانار تۇسى. نە وزگەردi?

ورىستار ابايدىڭ الاشقا عانا ەمەس، ادامزاتقا ايتقان ءسوزiن وقىعاندا كوكتەن عايسا ءتۇسiپ، جەردەن ءمادi شىققانداي بولدى! قالىڭ ورىس «تۇسiنiكسiز قازاق­قا» مۇحتار اۋەزوۆتiڭ «اباي جو­لى» رو­مانى جارىق كورگەنiنەن سوڭ، 70 جىلدان كەيiن قايتادان جالت قارادى. بiراق... ورىس يمپە­رياسىنا «تۇسiنiكسiز» بولعان جال­عىز قازاق اباي عانا ما؟! ورىس وتار­شىلدىعىنا جانتالا­سا قارسى شىعىپ، ءوز ەلiندەگi سات­قىندار مەن ءتۇبi بiر تۇركi – قىر­عىز باي-ماناپتارىنىڭ قو­لى­نان قازا تاپقان قازاقتىڭ سوڭ­عى حانى كەنەسا­رى قاسىموۆ، يساتاي-ماحامبەت، كەيكi باتىر، وسپان ءباھادۇر، جىرتقىشتىڭ بو­­داۋىنان سىتىلىپ شىعىپ، ءوز الدى­نا قا­­زاق­تىڭ ۇلتتىق مەم­لە­كەتiن قۇرماق بول­­عان ءاليحان بو­كەيحان، احمەت باي­تۇر­­سىن­ ۇلى، مiرجاقىپ دۋلات، جانشا، حا­لەل دوسمۇحامەدوۆتەر، ماعجان جۇ­ما­باي، ءالiمحان ەرمەكوۆ، مۇحامەت­جان تى­نىشپاي ۇلى، جا­قىپ اقباي ۇلى، مۇس­تافا شوقاي، حالەل عاپپاس ۇلى جا­نە ت.ب.س.س. الاش­وردا قايراتكەرلەرi، گەر­مان-كەڭەس سوعىسىندا جاۋدى ماس­­كەۋ تۇ­بiن­دە توقتاتقان پول­كوۆ­­نيك باۋىرجان مو­­مىش­ ۇلى، رەيحستاگتىڭ توبەسiنە جە­ڭiس تۋىن بiرiنشi بولىپ جەلبiرەتكەن راقىم­­جان قوشقارباەۆ، توسەكتە باسى، توس­كەيدە مالى قوسىلعان تۇرك-سلاۆيان جۇر­­تى­نىڭ تiلiن زەرتتەپ، ورىس ەپوسى «يگور جاساعى تۋ­را­لى جىردىڭ» تور­كi­نiن تۇركiدەن شى­عا­رىپ، باسى داۋ­دا قال­عان ول­جاس سۇلەيمە­نوۆ… قۇدايى كور­­شi­مiزدiڭ «تۇسiنبەي» قال­عان «تۇسi­­نiك­سiز» قازاق­تارىن ساناپ شىعۋعا وسى زا­مانعى ەلەك­تروندى ەسەپتەگiش قۇرال­­دار­دىڭ شاما-شارقى جەتەر مە ەكەن، جەتپەس پە ەكەن؟

وسىدان وتىز جىل بۇرىن بولعان وقيعا، تاعى بiر «تۇسiنiكسiز قازاق» تۋرالى ايتۋدىڭ رەتi بۇگiن كەلiپ وتىر. 1991 جىلى تامىزدىڭ 19-شى جۇلدىزى كۇنi تاڭ ازانىنداعى ماسكەۋ راديوسىنىڭ حابارلارى كسرو جوعارعى كەڭەسi توراعاسى لۋكيانوۆتىڭ مالiمدەمەسiمەن باستالدى. سودان كەيiن كسرو ۆيتسە-پرەزيدەنتi ياناەۆتىڭ جار­لىعى وقىلدى. Iلە-شالا كەڭەس باس­شىلىعىنىڭ مالiمدەمەسi جا­ريالاندى. م.س.گورباچەۆتىڭ دەن­ساۋلىعىنا بايلانىستى ءوزiنiڭ مiندەتتەرiن ورىنداي الماۋىنا، بۇل مانساپتىڭ ياناەۆتىڭ قولىنا كوشۋiنە بايلانىستى ەلدiڭ جەكەلەگەن جەرلەرiندە التى ايعا توتەنشە جاعداي ەنگiزiلدi. كسرو-دا توتەنشە جاعداي جونiندەگi مەملەكەتتiك كوميتەت قۇرىلىپ، ونىڭ قۇرامىنا قورعانىس كەڭەسi توراعاسىنىڭ بiرiنشi ورىنباسارى باكلانوۆ، مەملەكەتتiك قا­ۋiپسiزدiك كوميتەتiنiڭ توراعاسى كريۋچكوۆ، پرەمەر-مينيستر پاۆ­لوۆ، ىشكi iستەر مينيسترi پۋگو، كسرو شارۋالار وداعىنىڭ تور­اعاسى ستارودۋبتسەۆ، مەملەكەتتiك كاسiپ­ورىندار اسسوتسياتسياسىنىڭ توراعاسى تەزياكوۆ، قورعانىس مي­نيسترi يازوۆ، كسرو پرەزيدەنتi مiندەتiن اتقارۋشى ياناەۆ كiرگە­نiن حابارلادى.

سول كۇنi قاراعاندى وبلىس­تىق «ور­تا­لىق قازاقستان» گازەتiنiڭ ­رەداكتورى كەڭسەسiنiڭ ەسiگiن جا­ۋىپ الىپ، بiر ماقالا جازدى. اي­دارى: «جەكسەنبiدەن دۇيسەنبiگە قارا­عان ءتۇنi كەڭەس وداعىندا توڭكە­رiس جاسالدى». تاقىرىبى: ء«يا، بۇل – توڭكەرiس!». ء«يا، كورەگەن سايا­سات­شىلار الدەقاشان ايتقان ديكتاتۋرا قاتەرi iس جۇزiنە اينالدى، دەپ جازدى نۇرماحان ورازبەكوۆ، – زاڭدى سايلانعان پرەزيدەنت­تiڭ دەنساۋلىعى كەنەتتەن ناشار­لاپ، ەلدi باسقارا المايتىن جاع­دايعا جەتتi دەگەن قىپ-قىزىل وتi­رiككە سەنە قوياتىن اقىماق بۇ­گiندە كۇندiز قولىڭا شام الىپ iزدەسەڭ دە تابىلا قويماس. ءيا، بۇل – قىپ-قىزىل توڭكەرiس!»

گازەتتiڭ ەرتەڭگi سانىنا كە­تiپ بارا جاتقان ماتەريالدى سەك­رەتارياتتاعى، باس­قا دا جi­گiت­تەر وقيدى. سول كەزدە رەداك­تسياعا جازۋشى جايىق بەكتۇروۆ كەلە قالادى. بۇل ءوزi ستاليندiك رەپرەسسيانىڭ وتكەلەگiنەن وتكەن وتە ساق ادام.

– بiر تىڭداسا، سiزدi تىڭداي­دى، سوي­لەسiڭiز! – دەسەدi جiگiتتەر.

جاقاڭ:

– ەڭ بولماسا، شاپكاسىن جۇم­سارت­سايشى. «كەڭەس وداعىندا ما­ڭىزدى وقيعا بولدى» دەسەڭ دە، جەتەدi عوي. كوكە­يiمiز­دەگi ءسوزi­مiز­دi ايتامىز دەپ، كوردiك قوي ازاپتى! – دەيدi.

سوندا ن.ورازبەكوۆ:

– جاقا، ءسوزدi شىعىن قىلما­ڭىز. ەندiگi كەزەك بiزدiكi شىعار، بالكiم. تاع­دىر سولاي بولسا، بۇق­پانتايلاعانمەن قۇتىلا الماس­پىز! – دەپ كونبەگەن.

كەيىننەن وسى جازۋشى جايىق بەك­تۇروۆتىڭ 100 جىلدىق تويىندا قارا­عاندىعا كەلگەن ن.وراز­بەكوۆ وسى تامىز بۇلiگiنە بايلانىستى بiر فاكتiنi ورتاعا سالىپ ەدى. سول كەزدەرi قاراعاندى وبكومى گكچپ-نىڭ كۇللi قاۋلى-قارار، نۇسقاۋلارىن تiرi جانعا كورسەتپەي، سەيفكە تىعىپ تاستاعان كورiنەدi...

– راس پا؟! – دەدiم مەن اڭ-تاڭ قالىپ.

–  سەن، سەرiك، – دەدi نۇرەكەڭ جاقتىر­ماي قالىپ، – قازاق كوم­مۋنيستەرiنiڭ ءبارiن ەلتاي ەرنا­زاروۆ دەپ ويلايسىڭ عوي دەيمiن؟!

بiر كەزدە ءوزiمنiڭ دە كوممۋنيست بول­عانىم ويىما ءتۇسiپ، قى­زاراقتاپ قالدىم. بۇگiندە ەل اراسىندا سول سويقان كەڭەس وكi­مەتi­نiڭ تۇبiنە جەتكەن گور­باچەۆ­تi ساتقىن دەپ ايىپتايتىندار ­جيi كەزدەسiپ قالادى. سول 1991 جى­لى گكچپ دەگەنiنە جەتiپ، كە­ڭەس ­وكi­مەتi قايتا ورناعاندا، بايا­عى تاز كەپەشiمiزدi قايتا كيiپ، ­قان­دى شەڭگەلدە كوزiمiز با­قى­رايىپ ­وتىرا بەرە­تiن ەدiك قوي. كوممۋنيس­تىك يدەيا ەتىنەن ءوتىپ، سۇيەگىنە جەتكەندەر ءۇشىن ادامزات تاريحىندا ستالينگە جەتەر اقىلمان تۇلعا، كسرو-عا جەتەر ەل جوق...

ءتاڭiرi سول كەزدە «قازاقستان­نىڭ حا­لىق قاھارمانى» اتا­­­عىن وسى نۇرماحان وراز­بەكوۆتiڭ ماڭ­­دايىنا جازعانداي ەدi. ول سول كەزدە قازاق ءوز الدىنا، اۋزى دۋالى ورىس جۋرناليستيكاسى دا ايتا الماعان ءسوزدى ايتقان! بiراق ونى ءوزiنiڭ قازاعى دا، ويى وزىق دەموكراتياشىل ورىس كورشiسi دە تۇسiنگەن جوق... ول كەز­دە اقى­لىمىز التاۋ، ويىمىز جە­تەۋ بول­عان شىعار؟ سودان بەرى 30 جىل ءوتتى. ەسىمىزدى ءالى جيعان جوق­پىز با؟!

نۇرماحان ورازبەكوۆ – «ور­تالىق قازاقستاننىڭ» رەداكتو­­رى بولىپ كەلگەن بەتتە گازەتتiڭ ماڭ­­دا­يىنداعى «بارلىق ەلدەردiڭ ­پرولەتارلارى، بiرiگiڭدەر!» – دەگەن ۇراندى الىپ تاستاعان ادام. كەڭەس وكiمەتiنiڭ كەزiندە! «كiتابى جوق جازۋشى» جايىق بەكتۇروۆتىڭ ساندىعىندا 30-40 جىل بويى جا­رىققا شىقپاي، سار­عايىپ جات­­قان الاشوردا ارداقتىلارى تۋرا­لى جازبالار وسى گازەتتە جال­عان­نىڭ جارىعىنا شىقتى. ماع­جان جۇ­مابايدىڭ «باتىر بايان» داستانىن وسى گازەت رەسپۋبليكادا بiرiنشi بولىپ جاريالادى.

ول كەزدە مەن قارقارالىدا ەدىم، سسسر جازۋشىلار وداعى­نىڭ مۇشەسى دەگەن دارداي اتا­عىم دا بار، بىراق بۇل گازەت مەنىڭ ولەڭ­دەرىمدى دە شىعارماۋشى ەدى، نۇراعاڭ كەلگەن سوڭ ءبىزدىڭ دە باعى­مىز اشىلىپ سالا بەردى.

1991 جىلى قاراعاندىدا قاسىم امانجولوۆتىڭ 80 جىل­دىعى دۇركiرەپ ءوتتi. مەن وندا قازاقستان جازۋشىلار ودا­عى قاراعاندى وبلىستىق بولiم­شەسiنiڭ حاتشىسى ەدiم. وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتi توراعاسىنىڭ ورىنباسارى رىمبالا وماربە­كوۆا، نۇرماحان ورازبەكوۆ ۇشە­ۋiمiز توي قامىمەن قارقارالىعا كەلدiك. قاسىم تۋرالى بايانداما­نى كiم جاسايدى دەگەن سۇراق تۋىن­دادى.

– مەن جاسايمىن! – دەدi اۋپارت­كوم­نىڭ بiرiنشi حاتشىسى.

– سەن نەڭدi ايتاسىڭ؟ – دەدi نۇرەكەڭ ج ۇلىپ العانداي، – قان­شا قويدان قانشا قوزى، قانشا سيىردان قانشا بۇزاۋ ال­عا­نىڭ­دى ايتارسىڭ. اقىن تۋرالى ءسوز­دi اقىن ايتۋى كەرەك قوي. بايان­دامانى سەرiك جا­سايدى! – دەدi. مەن ىڭعايسىزدانىپ قال­دىم. كەلە سالىپ، قاسىمنىڭ قارا توم­­­دارىن قايتا-قايتا اقتارىپ، ءوزiم بۇ­رىن-سوڭدى بiلە قويما­عان سيقىر الەم­گە سۇڭ­گiدiم دە كەت­تiم. سول تويدا مەنiڭ قاسىم تۋ­را­­لى ءسوزiمدi جۇرتشىلىق جىل­ى قا­بىل­دادى.

90-جىلدارى نۇرەكەڭ الما­تىعا قاي­تا كوشتi. اياۋلى اعاما ابايدىڭ حح عا­سىردىڭ 30-جىل­دارىنىڭ باسىندا شىققان سار­عايعان بiر كونە تومىن سىيعا تارت­تىم. اعام كiتاپتىڭ سارى پا­­راقتارىن اۋدارىستىرىپ، قاس­تەر­لەپ، سيپاپ وتىرىپ: «اباي اعام­نىڭ شىعارمالارىن مەن العاش وسى كiتاپتان وقىپ ەدiم. كەيiننەن كوز جازىپ قالدىم. قولىما قايتا تۇسەر دەپ ويلاپپىن با؟» دەپ ءماز-مايرام بولدى.

...سول نۇراعامنىڭ دا مىنا جارىق دۇ­نيەدەن وزعانىنا 4-5 جىل بولىپ قا­لىپ­تى. ابايدى تۇيسىنە، تۇسىنە الماعان قا­زاق ابايشىل، الاششىل باۋىرلارىن دا تۇ­سىنە الماي قالدى! وسى بەتىمەن كە­تە بەرسە، تۇسىنە الماي دا كەتە بەرەتىن سى­قىل­دى... «تۇسىنگەندەي...» سىڭاي تانى­تىپ جۇرە بەرەتىن سىقىلدى... ءبىز ابايدى تابىناتىن پۇتقا، كۋلت­كە اينالدىرىپ العان جۇرتپىز. وقىمايمىز، مۇلدە! وقىماعان سوڭ، تۇسىنبەيمىز! «اباي بىلاي دەگەن...» دەيمىز. الاشتى اۋزى­مىزعا قاراتۋ ءۇشىن، ءتىپتى، يمەن­دىرۋ ءۇشىن دە ابايدىڭ اتىن اتايمىز! بۇل ۇلتتىق تراگەدياعا اينالىپ بارادى! نەگە؟ ەندى بىز­دەن كەيىن دۇنيەگە كەلەتىن بۋىن ابايدى، مۇلدە، وقىماي كەتۋى مۇم­كىن! اتىن ايتا سالساق جەتەدى دەپ ويلاۋى عاجاپ ەمەس؟! وسى­دان ءبىر-ەكى-ءۇش جىل بۇرىن ادەبيەت پورتالى «قاسىمنان كە­يىنگى ۇز­دىك ون اقىن كىم؟» دەگەن ساۋالدا­ما تاراتتى. قاسىمنان كەيىنگى ۇزدىك ون اقىندى 7-8 ملن قازاق «انىقتايتىن» بولسا... جەتىسكەن ەكەنبىز! 7-8 ميلليون قازاقتىڭ ىشىندە ابايدى ءتۇسىنىپ، اباي­عا تۇشىناتىن 700-800 قازاق بول­سا، ءبىز ين­تەللەكتۋالدىق دامۋدىڭ بيىك شىڭىندا تۇرعان ەل بولامىز عوي؟! رەسەي پۋشكيندى ءتۇسى­نىپ ءبىتتى مە؟! انگليا بايرونمەن، امەريكا ۋيتمەنمەن، گەرمانيا گەتە­مەن، يسپانيا لوركامەن، رە­سەي پۋش­كينمەن ءومىر ءسۇرىپ جاتىر ما؟! «جاقسى مەنەن جامان­دى ايىرمادىڭ، ءبىرى – قان، ءبىرى – ماي بوپ ەندى ەكى ۇرتىڭ» دەگەن اباي ءسوزى بۇگىنگى قازاق ءۇشىن ءالى ­دە كوكەيكەستى ءسوز بولىپ تۇر!

تامىز ب ۇلىگى كەزىندە، – قالىڭ ورىس ورما­نىنىڭ ءوزى ۇيقىدان ويانا الماي جات­قاندا، الاشتان الداسپانداي جارقى­راپ شىعىپ: «بۇل – مەملەكەتتىك توڭكەرىس!» دەپ جاھانعا جار سالعان جۋرناليست نۇرماحان ورازبەكتىڭ ەسى­مى ۇمىتىلماۋعا ءتيىس! بيىل – ۇلت­تىق تاۋەلسىزدىگىمىزگە وتىز جىل. وسى ۇلىستىڭ ۇلى جىلى قار­­سا­ڭىندا نۇرماحان ورازبەكتى «حالىق قاھار­مانى» اتاعىمەن ماراپاتتايتىن كەزەڭ كەلدى! بۇل وعان ەمەس، ەڭ اۋەلى ماڭ­گىلىك ەل بو­لام دەيتىن قازاق حالقىنا كەرەك! جەر بەتىنە 70 جىل ويران سالعان توتا­ليتارلىق قوعامنىڭ سوڭعى رەت تۇياق سەر­پىگەن ساتىندە وعان ورشەلەنە قارسى شىق­قان ادامنىڭ قازاقتىڭ بالاسى ەكەن­دىگىن عالامعا پاش ەتىپ كورسەتۋ ءۇشىن كەرەك بىزگە! «ەل بولعان سوڭ ەر تۋعىزباي وتى­را المايدى» (ماعجان) دەگەنىمىزبەن، قۇر­سا­عى­نان جارالعان ەر-ۇلدارىنىڭ قادىر-قاسيەتىن بىلمەسە، ەلدىڭ دە ەڭسەسى تومەندەي بەرەدى عوي؟..

 

سەرىك اقسۇڭقار

 

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار قايتا قىمباتتاي باستادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:47

نۇرحاننىڭ دومبىراسى

ونەر • بۇگىن، 09:05

ءتورت دۇركىن چەمپيون

TOKYO2020 • بۇگىن، 09:04

ءبىر ءوزى – ءبىر مەملەكەت

TOKYO2020 • بۇگىن، 09:00

ۇقساس جاڭالىقتار