فۋتبول • 11 ماۋسىم، 2021

ەۋروپادا فۋتبول تويى باستالدى

96 رەت كورسەتىلدى

بۇگىن فۋتبولدان كەزەكتى ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى جەلبىرەيدى.

ءاۋ باستا كارى قۇرلىق بىرىنشىلىگى 2020 جىلى ۋەفا-نىڭ (ەۋروپا فۋتبول قاۋىمداستىقتارىنىڭ وداعى) 60 جىلدىعىنا وراي ەۋروپانىڭ 12 ەلىندە وتكىزىلۋى ءتيىس بولاتىن. الايدا پاندەمياعا بايلانىستى دوپ دوداسى ءبىر جىلعا كەيىنگە شەگەرىلىپ، 12 ەمەس 11 ەلدە وتەتىن بولىپ كەلىسىلدى.

بارلىق شەبەرلەر قاتىسا المايدى

ءسويتىپ فۋتبول جانكۇيەرلەرى اسىعا كۇتكەن ەۋروپا چەمپيوناتى بيىل ەرەكشە جاعدايدا وتكەلى تۇر. الا دوپقا اربالعان جانكۇيەرلەر الداعى ءبىر اي بويى تۇندە تۇسىنەن ايىرىلىپ، كۇندىز ىسىنەن بەرەكە كەتىپ، كۇنى بويى ۇيقى قىسىپ ءارى-ءسارى بولىپ جۇرمەك. چەمپيونات بىت­كەنشە ءبارىمىز رونالدۋعا ريزا، بەيلگە باۋىر، ازارعا اقىلشى، ميۋل­لەردىڭ ءمۇلت كەتپەۋىنە، زين­چەنكونىڭ زىر جۇگىرۋىنە تىلەكشى بولىپ، كەيندى كورشى اۋىلدىڭ بالاسىنداي كورىپ، ءمودريچتىڭ پاستارىنا ءماز كۇي كەشپەكپىز.

وكىنىشكە قاراي، جاراقاتىنا جانە ۇلتتىق قۇراماداعى باسە­كە­لەستىكتىڭ جوعارى بولۋىنا باي­لانىستى بىر­قاتار فۋت­بولشىنىڭ ونەرىن تاماشالاي المايمىز. اتاپ ايتار بول­ساق، جاراقات الىپ قالعانداردىڭ قا­تارىندا «بارسەلونا» مەن گەر­مانيا قۇراماسىنىڭ قاقپاشىسى مارك-اندرە تەر شتەگەن، «رەال» مەن يسپانيا قۇراماسىنىڭ قور­عاۋشىلارى سەرحيو راموس پەن داني كارۆاحال، سونداي-اق يس­پانيا فۋت­بولىنىڭ بولاشاق جۇل­دىزى سانالعان انسۋ فاتي، نيدەرلاند كاپيتانى ۆيرجيل ۆان دەيك پەن ءتورت جىلدىق ۇزى­لىستەن كەيىن شۆەتسيا ۇلتتىق قۇ­راماسىنا قايتا ورالعان 39 جاس­تاعى ايگىلى شابۋىلشى زلاتان يبراگيموۆيچ بار. سونىمەن قا­تار يبراگيموۆيچ سياقتى ۇزاق جىلدان كەيىن العاش رەت فرانتسيا ۇلت­تىق قۇراماسىنا شاقىرتۋ العان شابۋىلشى كاريم بەنزەما دا بيىلعى چەمپيوناتقا قاتىسپاۋى مۇمكىن. ول وسىدان بىرەر كۇن بۇ­رىن بولگاريامەن وتكەن جول­داستىق كەزدەسۋدىڭ ءبىرىنشى تاي­م­ىندا تىزەسىنەن جاراقات الىپ، ويىندى سوڭىنا دەيىن جال­عاس­تىرا الماعان بولاتىن.

ون ەكى مۇشەسى ساۋ بولا تۇرا، ۇلت­تىق قۇراماداعى باسەكە­لەس­­تىككە بايلانىستى ەۋروپا بىرىن­شىلىگىنە قاتىسا المايتىن فۋتبولشىلاردىڭ قاتارىندا انگليا مەن «مانچەستەر يۋناي­تەد» كلۋبىنىڭ قورعاۋشىسى اارون ۋان-بيسساكا، بىلتىر عانا ني­دەرلاند قۇراماسىنىڭ نەگىزگى قۇ­رامىنا ىلىككەن قورعاۋشى حانس حاتەبۋر، «لەستەر» قۇرامىندا بي­ىلعى ماۋسىمدى تاماشا وت­كىزىپ، «گول+پاس» تىزىمىندە 15 ۇپاي جيناعان اعىل­شىن فۋتبولشىسى دجەيمس مەدديسون، 2012 جانە 2019 جىلدارى گەرمانيانىڭ جىل فۋتبولشىسى اتان­عان ماركو رويس جانە تاعى باسقا بىر­نەشە تانىمال اياقدوپ شەبەرلەرى بار.

 

پاندەميانىڭ

ەۋرو-2020-عا ەنگىزگەن تۇزەتۋى

كوروناۆيرۋس ىندەتى وزگە سالالار سەكىلدى، سپورتقا، ونىڭ ىشىن­دە فۋت­بولعا دا ءوز تۇزەتۋىن ەن­­گىزدى. ىن­دەت­كە بايلانىستى فۋتبول ماتچتارى كوپ ەلدە ءبىر جىلعا جۋ­ىق كو­رەر­مەنسىز وتسە، كەي ەلدەر ستاديونعا جان­كۇيەر­لەردىڭ كىرۋىنە رۇقسات بەرىپ جاتتى. ۋەفا باسشىلىعى دا بيىلعى چەم­­پيوناتتىڭ ماتچتارىن جان­كۇ­يەرلەردىڭ ستاديون­نان تاماشالاۋىنا كەلىسىمىن بەردى. ماسەلەن، سانكت-پە­تەربۋرگ پەن با­كۋدەگى ستاديوندارعا جان­­كۇيەرلەردىڭ 50 پايىزى جىبەرىلسە، بۋدا­پەشت­تەگى «فەرەنتس پۋشكاش» ستا­­ديو­نىنا كورەرمەننىڭ 100 پايى­زى­نا كىرۋىنە رۇقسات بەرىلىپ وتىر. الاڭ­­نىڭ سىيىمدىلىعى – 65 مىڭ ادام. امستەردام، بۋ­حا­رەست، گلازگو، كوپەنگاگەن، ريم جانە سەۆيلياداعى ماتچتارعا 25 پايىزدان 45 پايىزعا دەيىن، لون­دونداعى توپتىق كەزەڭ، شيرەك، جارتىلاي فينال ويىندارىنا دا جانكۇيەرلەردىڭ 25 پايىزى كىرە الادى. ميۋنحەندەگى ستاديونعا تەك 14،5 مىڭ (ستاديوننىڭ 22 پا­يىزى) جانكۇيەردىڭ كىرۋىنە رۇقسات ەتىلدى.

ۋەفا پاندەمياعا بايلانىس­تى ءار قۇراماعا ادەتتەگىدەي 23 ەمەس، 26 فۋتبولشىعا دەيىن تىزىم­گە ەن­گىزۋىنە رۇقسات بەردى. بۇل مۇم­كىندىكتى بىرىنشىلىككە قا­تىساتىن 24 قۇرامانىڭ، 23-ءى تولىق پايدالانسا، تەك يسپانيا عانا ەۋروپا بىرىنشىلىگىنە 24 فۋت­بولشىمەن كەلدى. سونىمەن قاتار كوماندالار چەمپيوناتتاعى ءبىرىنشى ويىنىنا دەيىن اۋىر جا­راقات العان نەمەسە ىندەتكە شالدىققان فۋتبولشىلاردىڭ ورنىنا قوسىمشا ويىنشى شاقىرتا الادى. ەۋرو-2020 تۋرنيرىندە ءار قۇرامانىڭ ءبىر ويىندا بەس فۋتبولشىنى الماستىرۋعا قۇقى بار.

 

ستاتيستيكا مەن

بولجام

ەۋروپا چەمپيوناتىندا ەڭ كوپ توپ جارعان قۇراما – گەر­­مانيا (1972، 1980، 1996). سونداي-اق ءتارتىپ ءومىر سال­تى دەپ بىلەتىن نەمىستەر ءۇش مارتە (1976، 1992، 2008) في­نال­­عا شىققان. ەكىنشى ورىندا يس­پا­نيا قۇراماسى تۇر. «قىزىل فۋريا» وكىلدەرى دە چەمپيوناتتا 3 رەت (1964، 2008، 2012) جەڭىسكە جەتىپ، 1 رەت (1984) فينالدا قار­سىلاسىنا جول بەردى. ۇزدىك ۇش­تىكتى فرانتسيا تۇيىندەپ تۇر. ء«ۇش جولاقتى» ەلدىڭ فۋتبولشىلارى 2 رەت (1984، 2000) كۋبوكتى باسىنان اسىرا كوتەرگەن. ال 1 مارتە (2016) فينالدا ءسۇرىندى.

ەۋروپا چەمپيوناتىندا جە­ڭىسكە جەتكەن 10 كومان­دانىڭ 3-ەۋى (يسپانيا، يتاليا، فران­تسيا) جارىس قوجايىنى رەتىندە باس جۇلدەگە قول جەتكىزگەن. ال گەرمانيا، نيدەرلاند، پور­تۋگاليا جانە فرانتسيا قۇراما­لارى ەۋروپا چەمپيونى اتانسا دا، ءوز ەلدەرىندە وتكەن بىرىنشىلىكتە بىردە-ءبىر مارتە جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلە الماعان. ەۋروپا چەمپيوناتىندا مۇلدە توپ جارماعان شۆەتسيا مەن ان­گليا ءوز ەلدەرىندە وتكەن جارىستا تەك جارتىلاي فينالعا دەيىن جەتكەن. بۇل – ەكى قۇرامانىڭ بۇگىنگە دەيىن قول جەتكىزگەن ەڭ ۇزدىك ناتيجەسى.

بيىلعى بىرىنشىلىككە ەۋرو­پانىڭ جەتى چەمپيونى (يتاليا، يسپانيا، فران­تسيا، نيدەرلاند، گەرمانيا، پورتۋگاليا، دانيا) قا­تىسىپ جاتسا، فينليانديا مەن سول­­تۇستىك ماكە­دونيا قۇرا­مالا­رى تۇڭعىش رەت ەۋرو­دودا باسە­كەلەرىندە باق سىناماق.

بەلگىلى فۋتبول ساراپشىلارى بيىلعى چەمپيوناتتا قاي قۇراما توپ جاراتىنىن ءدوپ باسىپ ايتا ال­ماي وتىر. دەگەنمەن، فرانتسيا قۇ­­راماسىنىڭ دايىندىعى قازىر وتە جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىنە نازار اۋدارىپ وتىرعاندار دا از ەمەس. شىن مəنىندە ء«ۇش جولاق­تى» ەل قۇراماسىنىڭ بارلىق شە­بىندە دە əلەمدىك دەڭگەيدەگى جۇل­دىز­دار شوعىرى وينايدى. ۋگو لوريس، رافاەل ۆاران، ن’گولو كانتە، ان­تۋان گريزمانن، كيليان مباپپە، پول پوگبا سەكىلدى فۋتبولشى­لارمەن قوسا، قۇرلىقتىڭ ۇزدىك كلۋبتارىندا ونەر كورسەتىپ جۇرگەن وزگە دە جاس ويىنشىلار جەتكىلىكتى. سونىمەن قاتار قازىرگى ەۋروپا چەمپيونى پورتۋگاليا، قا­تارىنان ەكى بىرىنشىلىكتە ۇزدىك شىق­قان يسپانيا، فۋتبولدىڭ وتا­نى بولا تۇرا، بىردە-ءبىر چەمپيوناتتا توپ جارا الماي جۇرگەن انگليا قۇراماسىن دا نەگىزگى ۇمىتكەرلەر قاتارىنان شىعارۋعا بولمايدى.

ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ بۇ­گىنگى تۇساۋكەسەر كەزدەسۋى تۋرا­لى ايتار بولساق، العاشقى ماتچ يتاليانىڭ باس شاھارى – ريمدە وتەدى. بۇگىنگە دەيىن كارى قۇرلىق دوداسىنا توعىز رەت قاتىسىپ، تەك ءبىر مارتە عانا (1968) جەڭىس تۇعىرىنان كورىنگەن يتاليا مەن 2008 جىلعى بىرىنشىلىكتىڭ سەنساتسيا­سىن جاساپ، ءۇشىنشى ورىن يەلەنگەن تۇركيا قۇرمالارى كۇش سىناسادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

اقىل الىبى

رۋحانيات • كەشە

شىعىستانۋدىڭ بيىك شىنارى

ايەل الەمى • كەشە

بەيقامدىق بەلەڭ الىپ تۇر

كوروناۆيرۋس • كەشە

ۇلكەن قالادا اداسۋ

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار